Μην κοιτάτε
ποτέ κατευθείαν στον Ήλιο, ακόμα και για ένα δευτερόλεπτο! Μπορεί να βλάψει την
όρασή σας για πάντα!
Για να
παρατηρήσετε μια ηλιακή έκλειψη, χρησιμοποιήστε ειδικά ηλιακά γυαλιά για ηλιακή
παρατήρηση. Αποκτήστε τα από ένα κατάστημα φωτογραφικών μηχανών ή online.
ΜΗΝ
ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΤΕ ΓΥΑΛΙΑ ΗΛΙΟΥ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝ ΦΟΡΕΣΕΤΕ ΠΟΛΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ
ΜΑΖΙ...
Στις 30 Οκτωβρίου του 2018 στο Διαστημικό Τηλεσκόπιο Κέπλερ τα καύσιμα εξαντλήθηκαν, πράγμα που σήμανε το τέλος της αποστολή του μετά από εννέα χρόνια παραμονής στο Διάστημα, κατά την οποία ανακάλυψε 2.600 επιβεβαιωμένους πλανήτες γύρω από άλλα αστέρια - το μεγαλύτερο μέρος των γνωστών πλέον εξωπλανητών - μαζί με χιλιάδες επιπλέον υποψήφιους εξωπλανήτες τους οποίους οι αστρονόμοι προσπαθούν να επιβεβαιώσουν. Και ενώ ο τροχιακός δορυφόρος Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) της NASA είναι ο νεότερος διαστημικός κυνηγός πλανητών, αυτό το νέο εύρημα δείχνει ότι περισσότερες ανακαλύψεις περιμένουν τους επιστήμονες στα δεδομένα του ΔΤ Kepler.
Το άρθρο αναφέρεται στην ανακάλυψη ενός πλανήτη που η υφή του μοιάζει με αυτή του γνωστού μας υλικού φελιζόλ, και που αποκαλείται «πλανήτης Styrofoam». Ο Εξωπλανήτης KEΛT-11β θα βοηθήσει τους αστρονόμους να αναπτύξουν τις τεχνικές εκείνες που είναι απαραίτητες για την ανακάλυψη του κατά πόσο είναι κατοικήσιμος ένας εξωπλανήτης ή εάν υπάρχει ζωή όπως την ξέρουμε, σε αυτούς τους μακρινούς κόσμους .
Καλλιτεχνική απεικόνιση του
KELT-11β, ενός εξωπλανήτη με πυκνότητα τύπου… φελιζόλ
Εικόνα: Walter Robinson / Πανεπιστήμιο
Lehigh
Δεδομένου ότι οι μεγαλύτεροι εξωηλιακοί πλανήτες, (ή κατά το κοινόν εξωπλανήτες), είναι πιο εύκολο να
εντοπιστούν και να μελετηθούν, προκαλεί αίσθηση το γεγονός ότι μακρινοί
κόσμοι με μεγάλες "αφρώδεις" ατμόσφαιρες, θα παρείχαν καλύτερες και πιο πλούσιες πληροφορίες για το φάσμα των αερίων που περιβάλλουν αυτούς τους
απομακρυσμένους πλανήτες. Συνεπώς η πρόκληση είναι η εύρεση πλανητών με πολύ μεγάλες και ...παχιές ατμόσφαιρες.
Σύμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λεχάι (Lehigh University), ο εξωπλανήτης
KEΛT-11β έχει μακράν το μεγαλύτερο σε κλίμακαατμοσφαιρικό ύψος από οποιοδήποτε
άλλον πλανήτη που έχει μελετηθεί έως τώρα, συμπεριλαμβανομένου του και του ηλιακού μας συστήματος. Το ύψος της κλίμακας περιγράφει το ύψος στο οποίο μια
ατμόσφαιρα "αγκαλιάζει" έναν πλανήτη και ενώ το ύψος της κλίμακας της
ατμόσφαιρας του Κρόνου είναι περίπου 60 χιλιόμετρα και της Γης είναι περίπου 8
χιλιόμετρα (5 μίλια), στον KEΛT-11β είναι τεράστιο φθάνοντας τα 2.763
χιλιόμετρα (1.716 μίλια).
Και τα περίεργα με τον KEΛT-11β δεν σταματούν εκεί. Ο ίδιος ο πλανήτης
είναι ένας από τους πιο …¨φουσκωμένους¨ και διογκωμένους πλανήτες στο έως τώρα γνωστό
Σύμπαν, με την πυκνότητα μιας σφαίρας από πολυουρεθάνη, ή από φελιζόλ αν
προτιμάτε- το υλικό που χρησιμοποιούν οι
μαθητές για να προσομοιώσουν πλανήτες ή πλανητικά αντικείμενα στις παρουσιάσεις
τους και στις εργασίες στην τάξη.
"Είναι τόσο πολύ
διογκωμένος, έτσι ώστε ενώ έχει μόνο ένα πέμπτο της μάζας του πλανήτη Δία,
είναι σχεδόν 40% μεγαλύτερος, καθιστώντας τον τόσο πυκνό όσο και το φελιζόλ, διαθέτοντας
όμως μια εξαιρετικά μεγάλη ατμόσφαιρα", δήλωσε ο Joshua Pepper,
αστρονόμος και επίκουρος καθηγητής φυσικής Στο Πανεπιστήμιο Lehigh, που ηγήθηκε
της μελέτης.
Ο καθηγητής Joshua Pepper
δηλώνει οτι ο KEΛT-11β είναι μια "ακραία" έκδοση ενός πλανήτη αερίου.
Βρίσκεται σε τροχιά γύρω από το μητρικό του αστέρι , και περιφέρεται γύρω του σε
λιγότερο από πέντε ημέρες. Το αστέρι, KEΛT-11, άρχισε να εξαντλεί το πυρηνικό του
καύσιμο (Το Υδρογόνο)και εξελίσσεται
σε έναν ερυθρό γίγαντα, οπότε ο πλανήτης αυτός τελικά θα…¨καταβροχθιστεί¨ από
το μητρικό του αστέρι, και έτσι, δεν θα επιβιώσει τα επόμενα εκατό εκατομμύρια
χρόνια, εκπληρώνοντας την συμπαντική νομοτέλεια της κοσμικής ανακύκλωσης.
Αλλά αυτό το αστέρι, είναι εξαιρετικά φωτεινό. Είναι ο φωτεινότερος
γνωστός αστέρας που έχει γύρω του εξωπλανήτες διέλευσης, πλανήτες δηλαδή που
μπορούν να φανούν λόγω της διέλευσης τους από το μητρικό τους άστρο, που είναι
ορατός από το νότιο ημισφαίριο, και που είναι επίσης και ο έκτος φωτεινότερος ¨οικοδεσπότης
πλανητών¨ διέλευσης που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα. Ένα τέτοιο φωτεινό
αστέρι επιτρέπει την ακριβή μέτρηση της ατμόσφαιρας του πλανήτη.
Η ομάδα αναφέρει στην σχετική εργασία τους, ότι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά καθιστούν το
σύστημα KEΛT-11 πολύτιμο στόχο για παρακολούθηση και ατμοσφαιρικό χαρακτηρισμό,
και υπόσχεται να γίνει ένα από τα συστήματα αναφοράς για τη μελέτη παρόμοιων
διογκωμένων εξωπλανητών.
Ο καθηγητής Joshua Pepper είπε
επίσης ότι ο KEΛT-11β είναι ¨ένα εξαιρετικό
πρότυπο δοκιμών για τη μέτρηση της ατμόσφαιρας άλλων πλανητών¨, και ότι οι
μελέτη του πλανήτη αυτού θα βοηθήσει τους αστρονόμους να αναπτύξουν τα καλύτερα
εργαλεία για να παρατηρήσουν τους τύπους αερίων στις πλανητικές ατμόσφαιρες,
ειδικά για την εκτίμηση της κατοικισιμότητας ή της ύπαρξης πιθανόν ζωής σε μακρινές
εξωπλανήτες .
"Δεν γνωρίζουμε κανένα πραγματικό πλανήτη που να μοιάζει με τη Γη,
ή άστρα στα οποία κάποιος πλανήτης διέρχεται μπροστά από τον αστρικό τους δίσκο
(πλανητική διάβαση), έτσι ώστε να μπορούμε να μετρήσουμε και να μελετήσουμε την
ατμόσφαιρά του, αν και αναμένουμε να ανακαλύψουμε περισσότερους από αυτούς τα επόμενα χρόνια", δήλωσε ο
Pepper. "Αυτοί οι πλανήτες [οι αέριοι γίγαντες] είναι τα χρυσά πρότυπα ή τα δοκιμαστικά πρότυπα για να μάθουμε πώς
να μετρήσουμε και να μελετήσουμε τις πλανητικές ατμόσφαιρες ."
Μια άλλη μοναδική προοπτική
αυτού του εξωπλανήτη είναι ότι βρέθηκε με τη βοήθεια των λεγόμενων ερασιτεχνών,
πολιτών επιστημόνων (citizenscientists). Στην πραγματικότητα, 40 ερασιτέχνες επιστήμονες από
10 χώρες συνέβαλαν άμεσα στην ανακάλυψη του KEΛT-11β και αναφέρονται ως συν-συγγραφείς
στη σχετική εργασία.
Το όργανο KEΛT (Kilodegree
Extremely Little Telescope-KELT) χρησιμοποιεί δύο μικρά ρομποτικά τηλεσκόπια
στην Αριζόνα και στη Νότιο Αφρική. Τα τηλεσκόπια αυτά σαρώνουν τον ουρανό κάθε
βράδυ, μετρώντας τη φωτεινότητα περίπου πέντε εκατομμυρίων αστέρων. Όπως και ο "πρωταθλητής"
ανίχνευσης εξωπλανητών, το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Kέπλερ, το KEΛT ερευνά για
αστέρια που η φωτεινότητά τους φαίνεται ότι
εξασθενίζει ελαφρά σε τακτά χρονικά διαστήματα, γεγονός που μπορεί να
υποδεικνύει ότι ένας πλανήτης περιστρέφεται γύρω από αυτό το αστέρι και τον
αποκρύπτει. Αυτό σε αστρονομική ορολογία ονομάζεται πλανητική διάβαση και
είναι ο πιο δημοφιλής τρόπος εντοπισμού εξωπλανητών (ο περιορισμός έγκειται στο ότι θα πρέπει το παρατηρούμενο πλανητικό επίπεδο,
να είναι κάθετο με αυτό της Γης).
Αλλά οι περισσότεροι από τους πλανήτες που βρέθηκαν από τον ΔΤ Κέπλερ βρίσκονται σε τροχιά γύρω από αμυδρά αστέρια, καθιστώντας δύσκολη τη μέτρηση
των ιδιοτήτων των πλανητών με ακρίβεια.
"Το πρόγραμμα KEΛT έχει
σχεδιαστεί ειδικά για να ανακαλύψει μερικούς πολύτιμους για την επιστήμη πλανήτες
που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από πολύ φωτεινά αστέρια και ο πλανήτης KEΛT-11β αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα αυτού
του είδους ", δήλωσε ο καθηγητής Pepper.
Το KEΛT ερευνά ειδικά γιγαντιαίους πλανήτες αερίων σε τροχιά γύρω από φωτεινά
αστέρια, αλλά η ομάδα δεν περίμενε να βρει πλανήτες με τόσο χαμηλή μάζα και τόσο
μεγάλο μέγεθος.
"Μείναμε έκπληκτοι από την εντυπωσιακά χαμηλή πυκνότητα
αυτού του πλανήτη," είπε ο καθηγητής Pepper. "Είναι εξαιρετικά
μεγάλος για τη μάζα του. Έχει το ένα πέμπτο της μάζας του Δία, αλλά είναι διογκωμένος,
φουσκωμένος αν θέλετε, σχηματιζοντας αυτόν τον πραγματικά …υπόπυκνο πλανήτη. "
Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η περαιτέρω μελέτη αυτού του μακρινού κόσμου
από τα διαστημικά τηλεσκόπια Χάμπλ και Σπίτζερ (HubbleandSpitzerspacetelescopeς) θα παράσχει πρόσθετες
πληροφορίες σχετικά με τον μηχανισμό που δημιουργεί παρόμοιους… ¨φουσκωμένους¨
πλανήτες.
Ενώ οι ερευνητές εξωπλανήτων προβλέπουν την εκτόξευση του διαστημικού
τηλεσκοπίου Τζέημς Γουέμπ (James Webb spacetelescope)
και της Δορυφορικής αποστολής Εποπτείας
Διέλευσης Εξωπλανητών [TransitingExoplanetSurveySatellite (TESS)], που έχει προγραμματιστεί να εκτοξευτεί το 2018, ο καθηγητής Pepper και οι συνάδελφοί του
θεωρούν ότι τα μικρά επίγεια τηλεσκόπια έχουν
ακόμα να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις εξωπλανητικές μελέτες.
"Συγκεκριμένα, ο πληθυσμός των πλανητών διέλευσης
που ανακαλύφθηκαν από έρευνες επίγειων τηλεσκοπίων, τείνουν να είναι μεγάλοι
πλανήτες με σύντομες τροχιακές περιόδους που περιστρέφονται γύρω από φωτεινά
αστέρια", ανέφερε η ομάδα στην σχετική τους εργασία. "Αυτοί οι
πλανήτες, σε αντίθεση με τη μεγάλη πλειοψηφία των πλανητών του ΔΤ Κέπλερ, προσφέρουν μεγάλες δυνατότητες για
λεπτομερή χαρακτηρισμό της ατμόσφαιρας των εξωπλανητών. Για το λόγο αυτό, οι
συνεχιζόμενες ανακαλύψεις από επίγειες
έρευνες για πλανήτες διέλευσης θα συνεχίσουν να προσφέρουν μεγάλη αξία. "
Χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό τηλεσκοπίων, συμπεριλαμβανομένου του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου (Very Large Telescope of the European Southern Observatory ESL's VLT), οι αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα σύστημα αποτελούμενο από έξι εξωπλανήτες, πέντε από τους οποίους είναι "κλειδωμένοι" σε έναν σπάνιο ρυθμό γύρω από το κεντρικό τους αστέρι.
Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Roman Telescope θα μπορούσε να αποκαλύψει περισσότερο από 100.000 πλανήτες μέσω του φαινομένου του Μικροεστιασμού (Microlensing)
Τεκμηριώνεται η μόνιμη πλέον συνεισφορά των ερασιτεχνών αστρονόμων.
Οι ερασιτέχνες αστρονόμοι συνεργάζονται πλέον με τους επαγγελματίες για να παρακολουθούν, και ενδεχομένως να ανακαλύψουν πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από μακρινά άστρα
Πάνω από 3500 εξωηλιακοί ή εξωπλανήτες έχουν επιβεβαιωθεί μέχρι σήμερα. Οι περισσότεροι από αυτούς ανακαλύφθηκαν χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της πλανητικής διάβασης. Οι αστρονόμοι πλέον μπορούν να συνδυάσουν τις καμπύλες φωτός της διάβασης με παρατηρήσεις ταχύτητας ταλάντωσης, για να προσδιορίσουν έτσι τη μάζα και την ακτίνα του πλανήτη, και ακόμη να υπολογίσουν με περισσότερη ακρίβεια την εσωτερική του δομή. Η ατμόσφαιρα μπορεί επίσης να μελετηθεί κατά την πλανητική διάβαση από το γεγονός ότι η χημική σύνθεση της ατμόσφαιρας δηλώνει ότι η αδιαφάνεια της ποικίλει ανάλογα με τη κυματομορφή των επιμέρους συστατικών της. Μετρώντας το βάθος της διάβασης σε διαφορετικά μήκη κύματος, είναι δυνατόν να συναγάγουμε τη σύνθεση και τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας του πλανήτη.
Καλλιτεχνική άποψη ενός εξωπλανητικού αστρικού συστήματος, που υπάρχει γύρω από το αστέρι HD7924, το οποίο φιλοξενεί δύο Υπεργαίες (τα αντικείμενα c και d στην εικόνα). Αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει ένα αστέρι με τρεις Υπεργαίες με τη μέθοδο της πλανητικής διάβασης, καθιστώντας τους ιδανικούς υποψήφιους για λεπτομερείς ατμοσφαιρικές μελέτες. Εικόνα : Karen Teramura & BJ Fulton, UH IfA
Οι αστρονόμοι του Κέντρου Αστροφυσικής Χάρβαρντ - Σμιθσόνιαν (Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics CfA) Joseph Rodriguez, Andrew Vanderburg, Jason Eastman, David Latham και Samuel Quinn, και η ομάδα των επιστημόνων τους ανακάλυψαν τρεις μικρούς πλανήτες που διέρχονται μπροστά από τον αστρικό δίσκο (διάβαση) του μητρικούς τους άστρου GJ9827, και οι οποίοι περιφέρονται γύρω από το αστέρι αυτό, το οποίο βρίσκεται σε σχετικά κοντινή απόσταση από τη Γη περίπου 100 έτη φωτός. Οι τρεις εξωπλανήτες έχουν ακτίνες περίπου 1,6, 1,3 και 2,1 φορές μεγαλύτερες από την ακτίνα της Γης αντίστοιχα. Όλες είναι κατηγοριοποιημένες ως Υπεργαίες , δηλαδή με μάζες μεγαλύτερες από τη Γη, αλλά λιγότερο από αυτές του πλανήτη Ποσειδώνα. (Οι μετρήσεις της ακτινικής ταχύτητας των εξωπλανητών, που δεν περιλαμβάνονται στη παρούσα εργασία, δημοσιεύθηκαν πρόσφατα ξεχωριστά και επιβεβαιώνουν αυτό τα συμπεράσματα αυτά ).
Ο αστέρας GJ9827 είναι ένας από τους λίγους γνωστούς αστέρες που έχουν πολλαπλές διελεύσεις από εξωπλανήτες βραχώδους τύπου, οι οποίοι είναι κατάλληλοι για να ταξινομηθούν ως πλανήτες που διαθέτουν ατμοσφαιρικά χαρακτηριστικά. Στην πραγματικότητα, οι τρεις αυτοί εξωπλανήτες είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντες επειδή δύο από αυτούς έχουν ακτίνες μεταξύ 1,5 και 2,0 της γήινης ακτίνας.
Σε αυτή την περιοχή που βρίσκονται οι εξωπλανήτες αυτοί, η σύνθεση τους αναμένεται να αλλάξει από βραχώδη σε αέρια. Επιπλέον, υπάρχουν σχετικά λίγοι τέτοιοι υποψήφιοι για να μελετηθούν διεξοδικά. Οι πλανήτες αυτοί περιστρέφονται πολύ κοντά στο μητρικό τους άστρο, με περιόδους 1,2, 3,6 και 6,2 ημερών αντίστοιχα, και σε αυτές τις κοντινές αποστάσεις έχουν αρκετά υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες υπολογίζονται στους 1172, 811 και 680 βαθμούς της κλίμακας Κέλβιν. Οι μελλοντικές παρατηρήσεις θα διερευνήσουν την ατμόσφαιρά τους και θα δώσουν μια πολύ πιο λεπτομερή εικόνα αυτής της ασυνήθιστης οικογένειας Υπεργαιών.
Αρχική εργασία: Joseph E. Rodriguez, et al., “A System of Three Super Earths Transiting the Late K-Dwarf GJ 9827 at 30 pc,” AJ 155, 72, 2018; doi:10.3847/1538-3881/aaa292
Αρχική πηγή: Peter Edmonds, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics
Επίσης εάν θέλετε να δημοσιευτεί στο μπλόγκ μας κάποια δική
σας εργασία, άρθρο, ή paper σχετικά με την επιστήμη, αποστείλατε τα άρθρα αυτά συνοδευόμενα
απαραίτητα από τη σχετική βιβλιογραφία, και την σχετική έντυπη άδεια σας
για δημοσίευση στο μπλόγκ
μας, στη διεύθυνση: gikasd63@hotmail.com .
Η δημοσίευση είναι εντελώς δωρεάν.
Εάν, κατά την άποψή σας, υπάρχουν επιστημονικά λάθη
στο πρότυπο κείμενο η ομάδα μας δεν μπορεί να παρέμβει και να το αλλάξει χωρίς την
συναίνεση του αρθρογράφου. Για οποιαδήποτε τέτοια αλλαγή επικοινωνήστε με την
πηγή του άρθρου.
Το κείμενο υπόκειται σε
επικαιροποίηση αν υπάρξουν έγκυρες διορθώσεις ή νέα στοιχεία που αφορούν το
θέμα του άρθρου.
Οι
εξωπλανήτες και το κυνήγι για την εξεύρεση τους έχει γίνει πλέον μια
πραγματικότητα που ταυτίζεται θα έλεγα με την πυρετώδη εποχή της εποχής του
χρυσού στην Αμερική στα τέλη του προπερασμένου αιώνα. Από την ανακάλυψη του 51Πηγάσου(51 Pegasi, συντομογρ. 51 Peg) το 1995 και μέχρι σήμερα, οι λεγόμενοι
κυνηγοί εξωπλανητών επαγγελματίες ή ερασιτέχνες έχουν προσθέσει στα δεδομένα μας
για τους εξωηλιακούς κόσμους εκατοντάδες
πλανήτες. Άλλοτε με κοντινές στο μητρικό τους αστέρα τροχιές που κυριολεκτικά
μετατρέπονται σε συμπαντική κόλαση, και άλλοτε με εξαιρετικά μακρινές και παγωμένες τροχιές, οι πλανήτες αυτοί
συνεχίζουν να αναθεωρούν τα δεδομένα μας για τους εξωγήινους αυτούς κόσμους.
Όμως ποιοι τρόποι υπάρχουν για την ανακάλυψη
αυτών των κόσμων;
Στη διαδραστική της σελίδα της ΝΑΣΑ παρακάτω θα
δούμε τους εξής 5 :
Ένας Αστέρας που
φιλοξενεί πλανήτες γύρω του υπόκειται σε ταλάντευση σε σχέση με έναν πλανήτη η
οποία προκαλείται από την κίνηση (τροχιά) του πλανήτη γύρω από το μητρικό του
Άστρο σε ένα κοινό σημείο που λέγεται Βαρύκεντρο.
Παρακολουθώντας λοιπόν την ταλάντευση αυτή σε κάποιο αστέρα και αναλύοντας την
λεγόμενη ακτινική του ταχύτητα - δηλαδή τη γραμμική ταχύτητα ενός αντικειμένου
ή ουράνιου σώματος ως προς εμάς, πάνω στηνευθείαπου ενώνει εμάς (τον παρατηρητή) με το αντικείμενο-
και βλέποντας εάν απομακρύνεται (μετατόπιση προς το ερυθρό) ή πλησιάζει (μετατόπισηπρος το ιώδες), το πώς λικνίζεται δηλαδή, μπορούμε να συμπεράνουμε όχι μόνο ότι
υπάρχει εξωπλανήτης άλλα και την τροχιά του, τη μάζα του, αλλά και την απόσταση
του από το μητρικό του άστρο. Η μέθοδος αυτή είναι και η πιο δημοφιλής
2.Αναζητώντας …σκιές
– Μέθοδος της πλανητικής Διάβασης
Όταν έχουμε την δυνατότητα παρατήρησης ενός
αστέρα που το επίπεδο των πλανητικών του τροχιών είναι κάθετο στο δικό μας πλανητικό
επίπεδο, τότε μπορούμε να δούμε τους πλανήτες αυτούς να περνούν μπροστά από τον
αστρικό δίσκο (Πλανητική διάβαση). Κατά την διάβαση ενός πλανήτη από τον
αστρικό δίσκο σημειώνεται πτώση της φαινόμενης φωτεινότητας του άστρου.
Μετρώντας την πτώση αυτή μπορούμε να υπολογίσουμε με σχετικά αποδεκτή ακρίβεια
το μέγεθος, τη μάζα, και την απόσταση του πλανήτη αυτού από το μητρικό του
άστρο, καθώς επίσης και κατά την πρώτη επαφή (είσοδος του αστέρα στον αστρικό
δίσκο) και κατά την έξοδο του το εάν έχει ή όχι ατμόσφαιρα (Το Φαινόμενο της Μαύρης σταγόνας ή Gota negra).
3.Με απευθείας
παρατήρηση και φωτογράφιση
Τοποθετώντας έναν
δίσκο στα τηλεσκόπια τους με διάμετρο όσο και ο αστέρας που παρατηρούν οι
αστρονόμοι , εμποδίζουν το περίσσιο φως του αστέρα, και έτσι ίσως να ανακαλύψουν κάποιον ετεροφωτισμένο εξωπλανήτη που μπορεί να ελλοχεύει κάπου εκεί κοντά.
Ένας αστέρας σαν ογκώδες αντικείμενο που είναι
παραμορφώνει τον χωροχρόνο κάμπτοντας το φως του προς εμάς. Όταν ένας
εξωπλανήτης βρεθεί ανάμεσα στο παρατηρούμενο Μητρικό του άστρο και εμάς εδώ στη
Γη, τότε το φως του αστέρα κάμπτεται από την βαρύτητα του πλανήτη δημιουργώντας
μια εστίαση του φωτός του αστέρα προς τη Γη που διαφορετικά δεν θα συνέβαινε εάν
δεν υπήρχε κάποιος πλανήτης με επαρκή μάζα για να δημιουργήσει την παραμόρφωση
αυτή.
5.Η Μέθοδος των
μικροσκοπικών κινήσεων.
Όπως είδαμε και στην μέθοδο 1 ένας αστέρας που έχει
σε τροχιά γύρω του κάποιον πλανήτη υποβάλλεται σε ακτινική ταχύτητα. Αυτό έχει
σαν αποτέλεσμα ο αστέρας να κινείται και σε σχέση με τα γειτονικά του άστρα. Μια
τέτοια κίνηση εάν ανιχνευθεί – πράγμα πολύ σπάνιο- υποδηλώνει ότι το άστρο αυτό
έχει έναν ή περισσότερους εξωπλανήτες. Μια εξαιρετικά σπάνια μέθοδος εντοπισμού
εξωπλανητών.
Δείτε λοιπόν αυτό το υπέροχο διαδραστικό
ιστότοπο της ΝΑΣΑ Εδώ
Μεταξύ της Γης και του Γαλαξιακού πυρήνα, υπάρχει ένα παλαιό, αμυδρό αστέρι που φαίνεται να έχει κάτι γύρω του, κάτι που προκαλεί σύγχυση στους αστρονόμους.
Ο ήχος μπορεί να μην μπορεί να ταξιδέψει μέσα από στο κενό του διαστήματος.
Αλλά αυτό δεν σταματά τα αστέρια να απελευθερώσουν μια συμφωνία από υποηχητικές νότες, καθώς οι πυρηνικοί τους κλίβανοι παράγουν πολύπλοκες δονήσεις. Τα τηλεσκόπια μπορούν να εντοπίσουν αυτούς τους κραδασμούς ως διακυμάνσεις της φωτεινότητας ή της θερμοκρασίας στην επιφάνεια ενός αστέρα.
Και ιδού! Η NAΣAμόλις
έδωσε στη δημοσιότητα την πρώτη, ¨ένδοξη¨ εικόνα του αστρικού συστήματος ΤΡΑΠΙΣΤ- 1. ``
Η ανακάλυψη του συστήματος που φιλοξενεί επτά εξωηλιακούς πλανήτες και που
ονομάζεται Τράπιστ
– 1 (Trappist-1),
από τη NAΣA τον
περασμένο μήνα, είναι ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της εποχής μας και έχει
ανοίξει νέες πόρτες για τους εξερευνητές.
Ένα άλλο επίσης καλό στοιχείο, είναι
ότι απέχει μόλις 39 έτη φωτός από τον Ήλιο μας. Το αστρικό αυτό σύστημα είναι ιδιαίτερα
συναρπαστικό, όχι μόνο λόγω της ομοιότητάς του με τον πλανήτη μας, αλλά επειδή
έχει τρεις πλανήτες εντός της κατοικήσιμης ζώνης, όπου το υγρό νερό (και
πιθανόν όπου υπάρχει νερό υπάρχει και ζωή) θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες
κατάλληλες για ζωή όπως την ξέρουμε. Το θέμα είναι ότι ο Τράπιστ-1,
αντιμετωπίζεται πλέον με τη δέουσα προσοχή.
Το ερώτημα που έρχεται στο μυαλό μας είναι, με τι μοιάζει; Για την ανακάλυψη τέτοιου είδους πλανητών έχει
χρησιμοποιηθεί η μέθοδος
της πλανητικής διάβασης , κατά την οποία οι επιστήμονες μετρούν την
¨βύθιση¨ στην φαινόμενη φωτεινότητα ενός αστέρα καθώς ένα πλανητικό σώμα
διασχίζει τον αστρικό του δίσκου από την προοπτική θέασης του από τη Γη*.
Υπάρχει ήδη μια ιστοσελίδα αφιερωμένη σε αυτούς τούς μυστηριώδεις
πλανήτες, γεμάτη με εκπληκτική τέχνη, και κυριολεκτικά καταπληκτική φαντασία.
Την Τετάρτη 8 Μαρτίου, η NAΣA έδωσε τελικά για πρώτη φορά στη δημοσιότητα
μια εικόνα του Ηλιακού συστήματος
Τράπιστ-1.
Αν και δεν είναι και τόσο μεγάλη η αποκάλυψη αυτή, ελπίζουμε όμως ότι κάτι
τέτοιο, θα είναι ένα βήμα προς την κατεύθυνση του να μάθουμε περισσότερα για
ένα τόσο πολύ ελπιδοφόρο σύστημα.
Εικόνα : NASA
Η NAΣA έχει κυκλοφορήσει
όλα τα ανεξακρίβωτα (βαθμονομημένα) στοιχεία για τις παρατηρήσεις του Τράπιστ-1.
Από τις 15 Δεκεμβρίου του 2016 έως τις 4 Μαρτίου του 2017 τα δεδομένα συλλέχθηκαν
σε περισσότερες από 74 ημέρες, από το διαστημικό τηλεσκόπιο Κέπλερ της NAΣA,
στο πλαίσιο της εν εξελίξει αποστολής Κ2. Η ΝΑΣΑ αναμένει τα πλήρως βαθμονομημένα
δεδομένα για να είναι έτοιμη μέχρι τον φετινό Μάιο.
Ο ερευνητής της αποστολής K2 Ζέερτ Μπάρεντσεν (GeertBarentsen) από το ερευνητικό κέντρο
Έιμς της NAΣA (NASA’sAmesResearchCenter) δήλωσε:
«Επιστήμονες και λάτρεις σε όλο τον
κόσμο επενδύουν στην εκμάθηση όσο το δυνατόν περισσότερων στοιχείων μπορούν για αυτούς τους κόσμους που μοιάζουν
με τη Γη. Η όσο το δυνατόν γρηγορότερη λήψη των πρώτων δεδομένων από την
αποστολή Κ2 αποτέλεσε σημαντική προτεραιότητα η οποία μπόρεσε να δώσει στους ερευνητές μια πρώτη ματιά, ώστε
να μπορούν να προσδιορίσουν καλύτερα τα επικείμενα ερευνητικά τους σχέδια. Είμαστε
ενθουσιασμένοι που κάτι τέτοιο θα επιτρέψει επίσης στο ευρύ κοινό να γίνει
μάρτυρας στη διαδικασία αυτής της ανακάλυψης.»
Εικόνα : NASA
Το ΔΤ Κέπλερ μέτρησε την εξασθένιση της φαινόμενης λαμπρότητας του Αστέρα
Τράσπιτ-1 καθώς οι επτά φορές το μέγεθος της Γής πλανήτες του περνούσαν από μπροστά του (πλανητική διάβαση), εμποδίζοντας κάποια
ποσότητα από το φως του Αστέρα να φθάσει στη Γη. Αυτό είναι που προκαλεί το
τρεμόπαιγμα στα εικονοστοιχεία (pixels) στην
παραπάνω εικόνα.
*απαραίτητα πρέπει να έχουμε την κατάλληλη θέση ως προς το πλανητικό
επίπεδο του αστρικού συστήματος που παρατηρούμε που πρέπει να είναι κάθετη με
το δικό μας πλανητικό επίπεδο
Ένας εξωπλανήτης μικρότερος από τον πλανήτη Ποσειδώνα ο οποίος έχει και τη δική του ατμόσφαιρα ανακαλύφθηκε στην λεγόμενη "Ποσειδώνια Έρημο", από μια διεθνή συνεργασία αστρονόμων, με το Πανεπιστήμιο του Warwick να κατέχει τον ηγετικό ρόλο.
Ένα Ηλιακό Σύστημα που δημιουργήθηκε όταν ο γαλαξίας μας ήταν σε βρεφική
ηλικία. Αποστολή: NASA Kepler Mission (επικαιροποιημένη)
Καλλιτεχνική απεικόνιση του αστρικού συστήματος Κέπλερ-444 με τους πέντε πλανήτες του.(Courtesy of Peter Devine and Tiago Campante/University of Birmingham)
Τον Ιανουάριο του 2015, οι αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα ηλιακό
σύστημα με πέντε πλανήτες
με μέγεθος και χαρακτηριστικά όπως της Γης (Earth-sized
planets) που χρονολογούνται από τις αρχές δημιουργίας του γαλαξία μας. ¨Υπάρχουν εκτεταμένοι υπαινιγμοί για την
ανακάλυψη αυτή¨, δήλωσε ο Τιάνγκο Καμπάντε (TiagoCampante), από τη Σχολής Φυσικής και
Αστρονομίας του Πανεπιστήμιου του Μπέρμιγχαμ, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας. ¨Γνωρίζουμε τώρα ότι οι πλανήτες στο μέγεθος Γης έχουν σχηματιστεί κατά το μεγαλύτερο
μέρος των 13,8 δισεκατομμυρίων ετών της ηλικίας του Σύμπαντος,
πράγμα το οποίο θα μπορούσε να παρέχει περιθώρια για την ύπαρξη αρχαίας ζωής
στον γαλαξία. Μέχρι τη στιγμή που σχηματίστηκε η Γη, οι πλανήτες σε αυτό το σύστημα
ήταν ήδη παλαιότεροι από τον πλανήτη μας, όπως είναι σήμερα. Αυτή η ανακάλυψη
μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της απαρχής αυτού που θα μπορούσαμε να
αποκαλέσουμε εποχή του σχηματισμού των πλανητών¨.
Χάρη στην αποστολή της NAΣAμε
την ονομασία «Κέπλερ», οι επιστήμονες παρατήρησαν ένα χλωμό-κίτρινο άστρο σαν
τον Ήλιο (τον Kepler-444) που φιλοξενεί πέντε
πλανήτες με μέγεθος μεταξύ του Ερμή και της Αφροδίτης, οι οποίοι σχηματίστηκαν
11.2 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, όταν το Σύμπαν ήταν λιγότερο από το 20 τοις
εκατό της τρέχουσας ηλικίας του. Αυτό είναι το αρχαιότερο γνωστό σύστημα από βραχώδεις
πλανήτες στο γαλαξία μας - δυόμισι
φορές παλαιότεροι από τη Γη.
Η ομάδα πραγματοποίησε την έρευνα αυτή με τη χρήση της αστεροσεισμολογίας
– ¨ακούγοντας¨ τις φυσικές αντηχήσεις του
μητρικού άστρου που προκαλούνται από ήχους που έχουν παγιδευτεί μέσα σε αυτό.
Αυτές οι ταλαντώσεις οδηγούν σε μικροσκοπικές αλλαγές ή παλμούς στη φωτεινότητα
του άστρου, που επιτρέπουν στους ερευνητές να μετρήσουν τη διάμετρο, τη μάζα
και την ηλικία του. Οι πλανήτες ανιχνεύθηκαν στη συνέχεια από την εξασθένιση
που παρατηρείται όταν οι πλανήτες διέρχονται (πλανητική
διάβαση), όταν διασχίζουν
αν θέλετε, τον αστρικό δίσκο. Αυτή το κλασματικό ¨σκοτείνιασμα¨ στην ένταση του
φωτός που λαμβάνεται από το αστέρι επιτρέπει στους επιστήμονες να μετρήσουν με
ακρίβεια το μέγεθος των πλανητών σε σχέση με το μέγεθος του αστεριού.
¨Οι πρώτες ανακαλύψεις εξωπλανητών
γύρω από άλλα άστρα σαν τον Ήλιο μας στο Γαλαξία, έχουν τροφοδοτήσει πολλές προσπάθειες
εύρεσης άλλων κόσμων παρόμοιων με τη Γη, καθώς, και άλλους βραχώδεις πλανήτες
έξω από το ηλιακό μας σύστημα¨, δήλωσε ο Μπίλ Τσάπλιν (BillChaplin), από τη Σχολή Φυσικής και Αστρονομίας του
Πανεπιστήμιου του Μπέρμιγχαμ, ο οποίος κατευθύνει την ομάδα στο να μελετά αστέρια σαν τον Ήλιο μας χρησιμοποιώντας
αστεροσεισμολογία για την αποστολή Kepler.
¨Είμαστε τώρα σε
θέση να λάβουμε μια πρώτη, γρήγορη ματιά στη ποικιλία συνθηκών του Γαλαξιακού μας
περιβάλλοντος, οι οποίες ευνοούν τον σχηματισμό αυτών των μικρών κόσμων. Ως
αποτέλεσμα τούτου θα έχουμε μια πορεία προς μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση του
πρώιμου πλανητικού σχηματισμού στον Γαλαξία, που τώρα ξεδιπλώνεται μπροστά μας¨.
Η DailyGalaxy μέσω του Πανεπιστήμιου του Μπέρμιγχαμ
Το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler είναι πλέον εκτός λειτουργίας ύστερα από την ανακάλυψη χιλιάδων κόσμων.
Η εικόνα αυτή από τη NASA δείχνει το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler. Έως και τον Οκτώβριο του 2018, η περίφημη διαστημοσυσκευή αναζήτησης εξωπλανητών βρίσκεται στο διάστημα για σχεδόν μια δεκαετία. (NASA μέσω AP)
Η ελίτ της ΝΑΣΑ στο "κυνήγι" εξωπλανητών, ενα από τα κορυφαία διαστημικά τηλεσκόπια, κηρύχθηκε νεκρό, μόλις λίγους μήνες πριν τα δέκατα του γενέθλια. Οι αξιωματούχοι της ΝΑΣΑ ανακοίνωσαν το τέλος του διαστημικού τηλεσκοπίου Kepler την Τρίτη. Ήδη μετά από την αναμενόμενη διάρκεια ζωής του, το ηλικίας 9,5 ετών διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler είχε παρουσιάσει χαμηλή κατανάλωση καυσίμων εδώ και μήνες. Η ικανότητά του να εστιάζει στα μακρινά αστέρια και να εντοπίζει πιθανούς ξένους κόσμους επιδεινώθηκε δραματικά στις αρχές Οκτωβρίου, αλλά οι ελεγκτές πτήσης κατάφεραν να ανακτήσουν τις τελευταίες παρατηρήσεις του. Το τηλεσκόπιο πια αργοσβήνει, οι δεξαμενές καυσίμων του ;...άδειες. "Το διαστημικό τηλεσκόπιο Κέπλερ άνοιξε τις πύλες στην ανθρωπότητα για την εξερεύνηση του Σύμπαντος", δήλωσε ο αφυπηρετήσας επιστήμονας της NASA William Borucki, ο οποίος ηγήθηκε της αρχικής επιστημονικής ομάδας του ΔΤ Kepler. Το ΔΤ Κέπλερ ανακάλυψε 2.681 επιβεβαιωμένους πλανήτες εκτός του Ηλιακού μας συστήματος, και ακόμη περισσότερους υποψήφιους. Μας παρουσίασε βραχώδεις κόσμους με μέγεθός και χαρακτηριστικά όπως η Γη, οι οποίοι θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ζωή όπως την ξέρουμε. Επίσης αποκάλυψε απίστευτες Υπεργαίες: πλανήτες μεγαλύτεροι από τη Γη αλλά μικρότεροι από τον Ποσειδώνα. Ο διευθυντής αστροφυσικής της NASA Paul Hertz εκτιμά ότι οπουδήποτε από δύο έως δώδεκα από τους πλανήτες που ανακαλύφθηκαν από το ΔΤ Kepler είναι βραχώδεις, με γήινο μέγεθος, και βρίσκονται στη λεγόμενη Κατοικήσιμη ζώνη (Goldilocks zone). Όμως, η γενική απογραφή πλανητών του Κέπλερ έδειξε ότι το 20 με 50 τοις εκατό των αστεριών που είναι ορατά στον νυχτερινό ουρανό θα μπορούσε να έχει πλανήτες οι οποίοι να φιλοξενούν ζωή σαν τη Γη μας στην κατοικήσιμη ζώνη του αστρικού τους συστήματος, δήλωσε ο Hertz. Η αποστολή των 700 εκατομμυρίων δολαρίων βοήθησε ακόμη στην ανακάλυψη πέρυσι ενός ηλιακού συστήματος με οκτώ πλανήτες, όπως και το δικό μας.
"Έχει φέρει επανάσταση στην κατανόησή μας για τη θέση μας στον Σύμπαν", δήλωσε ο Hertz. "Τώρα πια γνωρίζουμε, λόγω του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Κέπλερ και της επιστημονικής του αποστολής, ότι οι πλανήτες είναι πιο συνηθισμένοι από οτι τα αστέρια στον γαλαξία μας."
Παραλίγο να χαθεί το 2013 εξαιτίας αποτυχίας του εξοπλισμού του, το ΔΤ Kepler σώθηκε από τους μηχανικούς του προγράμματος, και συνέχισε να παρατηρεί το Σύμπαν, το οποίο σφύζει από αστέρια και γαλαξίες, και βρισκόταν πάντα σε επιφυλακή για "βυθίσεις" στη φωτεινότητα των αστεριών που θα μπορούσαν να δείξουν οτι ενός πλανήτης βρίσκεται σε τροχιά γύρω από ενα άστρο (πλανητική διάβαση). "Ήταν σαν να προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε έναν ψύλλο που σέρνεται πάνω σε έναν προβολέα αυτοκινήτου όταν το αυτοκίνητο αυτό ήταν 100 μίλια μακριά μας", δήλωσε ο Borucki. Η "αναστημένη" αποστολή έγινε γνωστή ως K2, και η ¨σοδειά"της ; 350 επιβεβαιωμένοι εξωπλανήτες ή πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από άλλα αστέρια, επιπλέον από οτι είχε ήδη αποκαλύψει το τηλεσκόπιο από την 7η Μαρτίου του 2009, όταν εκτοξεύτηκε από το ακρωτήριο Canaveral. Σε όλους, σχεδόν τους 4.000 εξωπλανήτες, έχουν επιβεβαιωθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες, τα δύο τρίτα εξ αυτών χάρη στον ΔΤ Kepler. Το ΔΤ Κέπλερ επικεντρώθηκε σε αστέρια τα οποία βρίσκονται χιλιάδες έτη φωτός μακριά μας, και σύμφωνα με τη NASA, έδειξε ότι στατιστικά υπάρχει τουλάχιστον ένας πλανήτης γύρω από κάθε αστέρι στον Γαλαξία μας. Ο Borucki, ο οποίος ονειρευόταν την αποστολή πριν από δεκαετίες, δήλωσε ότι μία από τις αγαπημένες του ανακαλύψεις ήταν ο Kepler 22b, ένας πλανήτης ο οποίος καλύπτεται πιθανότατα από νερό, μεγαλύτερος από τη Γη, και δεν είναι ούτε πολύ ζεστός ούτε πολύ ψυχρός - ο τύπος πλανήτη "ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ζωής". Ένας διάδοχος του Kepler το οποίο εκτοξεύτηκε τον Απρίλιο, και είναι η διαστημοσυσκευή Tess της NASA, η οποία έχει στρέψει το βλέμμα της στα αστέρια που βρίσκονται σχετικά κοντά μας. Έχουν ήδη εντοπιστεί ορισμένοι πιθανοί πλανήτες. Ο επιστήμονας του έργου Tess, Padi Boyd αποκάλεσε την αποστολή του Kepler "εκπληκτικά επιτυχημένη". Το ΔΤ Κέπλερ μας έδειξε ότι «ζούμε σε ένα γαλαξία ο οποίος σφύζει από πλανήτες, και είμαστε έτοιμοι να κάνουμε το επόμενο βήμα για να εξερευνήσουμε αυτούς τους πλανήτες», δήλωσε ο Boyd. Εν τω μεταξύ, ενα άλλο διαστημικό σκάφος το οποίο έχει πολλά χρόνια ζωής "στη πλάτη του", και που "κυνηγάει" παράξενους κόσμους στο δικό μας ηλιακό σύστημα, είναι επίσης κοντά στο τέλος της ζωής του. Το 11 ετών διαστημικό σκάφος Dawn της NASA, ξεμένει από καύσιμα, μετά την τροχιά του γύρω από τον αστεροειδή Εστία (Vesta), καθώς και από τον νάνο πλανήτη Δήμητρα (Ceres). Παραμένει σε τροχιά γύρω από τη Δήμητρα η οποία όπως και η Εστία, βρίσκεται στη λεγόμενη κύρια ζώνη των αστεροειδών, η οποία βρίσκεται μεταξύ των πλανητών Άρη και Δία. Δύο από τα παλαιότερα τηλεσκόπια της NASA έχουν πληγεί πρόσφατα από προβλήματα στον εξοπλισμό τους, αλλά έχουν ανακάμψει. Το 28χρονο διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble συνέχισε τις επιστημονικές του παρατηρήσεις το περασμένο Σαββατοκύριακο, μετά από μια διακοπή λειτουργίας τριών εβδομάδων. Το δεκαεξάχρονο σύστημα κατάδειξης του Διαστημικού Τηλεσκοπίου ακτίνων Χ Chandra είχε μια σύντομη βλάβη τον Οκτώβριο. Και οι δύο περιπτώσεις αφορούσαν κρίσιμα γυροσκόπια, τα οποία είναι απαραίτητα στην σταθεροποίηση των τηλεσκοπίων στους παρατηρήσιμους στόχους . Ο Hertz είπε ότι όλα τα προβλήματα του διαστημικού σκάφους ήταν "εντελώς ανεξάρτητα" και συμπτωματικά.
Τώρα, 94 εκατομμύρια μίλια από τη Γη, το ΔΤ Kepler θα πρέπει να παραμείνει σε μια ασφαλή και σταθερή τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Οι ελεγκτές πτήσης θα απενεργοποιήσουν τους πομπούς του διαστημικού σκάφους, πριν του πουν μια τελική... "καλή νύχτα".
--------------------*--------------------
Ενημερωθείτε για θέματα Αστρονομίας και Επιστήμης στις
ομάδες μας στο Facebook:
Επίσης εάν θέλετε να δημοσιευτεί στο μπλόγκ μας κάποια
δική σας εργασία, άρθρο, ή paper σχετικά με την επιστήμη, αποστείλατε τα άρθρα
αυτά συνοδευόμενα απαραίτητα από τη σχετική βιβλιογραφία, και την
σχετική έντυπη άδεια σας για δημοσίευση στο μπλόγκ μας, στη
διεύθυνση: gikasd63@hotmail.com. Η δημοσίευση είναι εντελώς
δωρεάν.
Εάν, κατά την άποψή σας, υπάρχουν επιστημονικά λάθη
στο πρότυπο κείμενο η ομάδα μας δεν μπορεί να παρέμβει και να το αλλάξει χωρίς
την συναίνεση του αρθρογράφου. Για οποιαδήποτε τέτοια αλλαγή επικοινωνήστε με
την πηγή του άρθρου.
Το κείμενο υπόκειται σε επικαιροποίηση αν
υπάρξουν έγκυρες διορθώσεις ή νέα στοιχεία που αφορούν το θέμα του
άρθρου.