Πώς οι αστρονόμοι είδαν την ίδια έκρηξη σουπερνόβα ξανά και ξανά

Το φως του σουπερνόβα (πάνω δεξιά) ακολούθησε πολλές διαφορετικές διαδρομές για να φτάσει στη Γη. Ανάλογα με την συνολικό μήκος κάθε διαδρομής, χρειάστηκε περισσότερο ή λιγότερο χρόνο.   (Φωτογραφία:  NASA/ESA )       

  

Βοστόνη, Μασαχουσέτη

Φανταστείτε να βλέπατε το ίδιο συμβάν να επαναλαμβάνεται μπροστά στα μάτια σας ξανά και ξανά, σαν να παίζει κανείς με τη ροή του χρόνου. Κι όμως, αυτό ακριβώς κατάφερε μια ομάδα αστρονόμων, η οποία προέβλεψε πού και πότε θα μπορούσε να ξαναδεί την έκρηξη του ίδιου σουπερνόβα στον ουρανό.

Η ιστορία ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2014, όταν η διεθνής ερευνητική ομάδα κατέγραψε για πρώτη φορά τον υπερκαινοφανή αστέρα (μια άλλη ονομασία των σουπερνόβα, γερασμένων άστρων που πεθαίνουν σε θεαματικές εκρήξεις) καθώς εμφανιζόταν σε έναν μακρινό γαλαξία, αρκετά δισεκατομμύρια έτη φωτός να φτάσει στη Γη.

Οι τρεις εμφανίσεις του σουπερνόβα MACS J1149.5+2223 (Πηγή: ESA/Hubble , Music: Johan B Monell)

Ήταν μια εντυπωσιακή παρατήρηση, δεδομένου ότι το σουπερνόβα εμφανιζόταν ταυτόχρονα σε τέσσερις διαφορετικές θέσεις της ίδιας εικόνας, σχηματίζοντας έναν σταυρό γύρω από έναν γαλαξία.

Το φαινόμενο, ένα είδος κοσμικής οφθαλμαπάτης, είναι γνωστό στους αστρονόμους ως «σταυρός του Αϊνστάιν». Όπως είχε προβλέψει ο μεγάλος γερμανός φυσικός, τα αντικείμενα μεγάλης μάζας όπως οι γαλαξίες εκτρέπουν το φως από την πορεία του και το αναγκάζουν να κινηθεί σε καμπύλη διαδρομή.

Καθώς ταξίδευε προς τη Γη, το φως του σουπερνόβα συνάντησε έναν γαλαξία, αναγκάστηκε να καμπυλωθεί γύρω του και ακολούθησε τέσσερις διαφορετικές διαδρομές μέχρι να φτάσει το τηλεσκόπιο, σχηματίζοντας τελικά τέσσερα διαφορετικά είδωλα που εμφανίζονταν ταυτόχρονα στην ίδια εικόνα.

Το φαινόμενο του σταυρού του Αϊνστάιν ήταν εντυπωσιακό από μόνο του, όμως τα κόλπα του φωτός δεν σταμάτησαν εκεί. Οι ερευνητές σκέφτηκαν ότι το φως του σουπερνόβα θα μπορούσε να είχε εκτραπεί και από άλλους γαλαξίες ώστε να ακολουθήσει περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές. Ορισμένες από αυτές τις διαδρομές θα ήταν μεγαλύτερες από ό,τι άλλες, οπότε το φως θα χρειαζόταν περισσότερο χρόνο για να τις διανύσει και θα έφτανε αργότερα στη Γη.



Για να μπορέσουν να προβλέψουν πότε θα μπορούσε να συμβεί αυτό, οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα της ύλης μέσα και γύρω από τους γαλαξίες στην περιοχή ενδιαφέροντος. Οι υπολογισμοί έδειξαν ότι το σουπερνόβα πρέπει να είχε εμφανιστεί για πρώτη φορά στη Γη το 1998, όμως κανένα τηλεσκόπιο δεν κοίταζε τότε αυτήν την περιοχή του ουρανού.

Όμως η πιο συναρπαστική πρόβλεψη ήταν ότι η κοσμική έκρηξη θα έκανε ακόμα μια εμφάνιση: στις 11 Δεκεμβρίου 2015, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble είδε ξανά το σουπερνόβα να εμφανίζεται σε ελαφρώς διαφορετική θέση.

Ήταν μια συναρπαστική επιτυχία, η οποία απέδειξε ότι οι αστρονόμοι μπορούν να προβλέπουν με ακρίβεια την αλληλεπίδραση του φωτός με την ύλη.

Και ποιος ξέρει; Ίσως το ίδιο σουπερνόβα εμφανιστεί και τέταρτη φορά για χάρη των γοητευμένων γήινων.

Βαγγέλης Πρατικάκης

Newsroom ΔΟΛ

 news.in.gr

Wolf 1061c: ένας εξωπλανήτης 14 έτη φωτός από τη Γη

Σίδνεϊ
Αυστραλοί αστρονόμοι ανακοίνωσαν ότι ανακάλυψαν τον κοντινότερο στη Γη δυνητικά κατοικήσιμο βραχώδη εξωπλανήτη, σε απόσταση μόνο 14 ετών φωτός. Ο πλανήτης, που κινείται γύρω από ένα άστρο ερυθρό νάνο, τον Wolf 1061, έχει υπερ-τετραπλάσια μάζα σε σχέση με τη μάζα του δικού μας πλανήτη. Γύρω από αυτό το άστρο ανακαλύφθηκαν συνολικά τρεις εξωπλανήτες, από τους οποίους ο ένας βρίσκεται σε τροχιά πιο φιλική για την ανάπτυξη ζωής.




Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας, με επικεφαλής τον δρ. Ντάνκαν Ράιτ πραγματοποίησαν την ανακάλυψη με τη βοήθεια του τηλεσκοπίου του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου στη Λα Σίλα της Χιλής.

«Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανακάλυψη, επειδή και οι τρεις εξωπλανήτες έχουν σχετικά μικρή μάζα, ώστε δυνητικά να είναι βραχώδεις και να έχουν στερεή επιφάνεια, ενώ ο μεσαίος πλανήτης, ο Wolf 1061c, βρίσκεται στην ‘κατοικήσιμη’ ζώνη, όπου θα μπορούσε να έχει υγρό νερό και ίσως ζωή» δήλωσε ο Ράιτ. Οι τρεις εξωπλανήτες ολοκληρώνουν μια πλήρη περιφορά (το έτος τους) γύρω από το μικρό σχετικά ψυχρό και σταθερό άστρο τους κάθε πέντε, 18 και 67 μέρες αντίστοιχα, ενώ οι μάζες τους είναι 1,4, 4,3 και 5,2 φορές μεγαλύτερες από της Γης.

Αν και έχουν βρεθεί μερικοί εξωπλανήτες πιο κοντά στη Γη, κανείς δεν θεωρείται τόσο δυνητικά κατοικήσιμος όσο ο Wolf 1061c, όπως είπε ο Ράιτ. Οι μικροί βραχώδεις εξωπλανήτες όπως ο δικός μας φαίνεται πως αφθονούν στον γαλαξία μας, όμως οι περισσότεροι που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα, απέχουν εκατοντάδες ή χιλιάδες έτη φωτός. Εξαίρεση αποτελεί ο Gliese 667Cc, που απέχει 22 έτη φωτός από τη Γη, κινείται επίσης γύρω από έναν ερυθρό νάνο και έχει μάζα τουλάχιστον 4,5 φορές μεγαλύτερη του δικού μας πλανήτη. Η ανακάλυψη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση The Αstrophysical Journal Letters.


ΑΠΕ-ΜΠE – unsw.edu.au

physicsgg

Φυσικοί και Φυσική από το διαδίκτυο

Επιλέγοντας το πρώτο σας Τηλεσκόπιο

Πριν διαβάσετε το παρακάτω κείμενο διαβάστε οπωσδήποτε αυτό.

Αν παρόλα αυτά εξακολουθείτε να επιμένετε στην αγορά τηλεσκοπίου διαβάστε το παρακάτω κείμενο.

Κάθε χρόνο εκατομμύρια άνθρωποι αγοράζουν ένα τηλεσκόπιο, αλλά λίγοι από αυτούς γνωρίζουν τι να προσέξουν όταν κάνουν την αγορά τους.
Αυτός είναι ένας σύντομος οδηγός που θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα εκατοντάδες μοντέλα τηλεσκοπίων που διατίθενται σήμερα. Εξοπλισμένος με λίγα βασικά θα έχετε μια καλή ιδέα για το τι να κοιτάξετε (και τι να αποφύγετε) όταν ψάχνετε τα καταστήματα για την αγορά του νέου σας τηλεσκοπίου. 
Το τηλεσκόπιο που θέλετε πρέπει να έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά: υψηλής ποιότητας οπτικά και σταθερή, ήρεμα κινούμενη βάση. Και όλα τα άλλα εξισώνονται, μεγάλα τηλεσκόπια δείχνουν περισσότερα και είναι πιο εύκολα στη χρήση από τα μικρά, όπως θα διαπιστώσετε παρακάτω. Αλλά μην παραλείπετε την φορητότητα (ευκολία μεταφοράς) και την άνεση- το καλύτερο τηλεσκόπιο για σας είναι αυτό που θα χρησιμοποιείτε. 

Διάμετρος, Άνοιγμα.

Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό ενός τηλεσκοπίου είναι η διάμετρός του, η διάμετρος που συλλέγει το φως μέσω φακού ή καθρέφτη, που συχνά αποκαλείται αντικειμενικός. Κοιτάξτε τη προδιαγραφή του τηλεσκόπιου κοντά στον εστιαστή στο τέλος του σωλήνα ή στο κουτί του.  Η διάμετρος (D) θα αναπαριστάται είτε σε χιλιοστά (mm) είτε πιο συνηθισμένα σε ίντσες (in). Θυμηθείτε 1 ίντσα ισούται με 25,4 χιλιοστά. Σαν βασικό κανόνα να έχετε: το τηλεσκόπιό σας πρέπει να έχει διάμετρο τουλάχιστον 2.8 ίντσες (70 mm) και να προτιμήσετε επιπλέον.

Μεγαλύτερη διάμετρος σας επιτρέπει να δείτε πιο αμυδρά αντικείμενα και με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ένα μικρότερης διαμέτρου τηλεσκόπιο. Αλλά ένα καλό μικρό τηλεσκόπιο μπορεί επίσης να σας δείξει αρκετά – ειδικά αν ζείτε σε περιοχές μακριά από τα φώτα των πόλεων.  Για παράδειγμα: μπορείτε να εντοπίσετε μια δωδεκάδα γαλαξίες γύρω από το Γαλαξία μας διαμέσου ενός τηλεσκοπίου με διάμετρο 80 mm (3.1 ίντσες) από μια σκοτεινή τοποθεσία. Αλλά πιθανότατα θα χρειαστείτε ένα 6 ή 8 ιντσών τηλεσκόπιο, όπως αυτό που φαίνεται δεξιά στην φωτογραφία, για να εντοπίσετε τους ίδιους γαλαξίες μέσα από μια αστική περιοχή. Και ανεξάρτητα από το πόσο φωτεινός ή σκοτεινός είναι ο ουρανός σας, η θέα μέσα από ένα τηλεσκόπιο με αρκετή διάμετρο είναι πιο εντυπωσιακή από την θέα του ίδιου αντικειμένου μέσα από ένα τηλεσκόπιο μικρότερης διαμέτρου.

Αποφύγετε τα τηλεσκόπια τα οποία διαφημίζουν την μεγέθυνσή τους- ειδικά με δύσπιστες μεγεθύνσεις όπως 600 Χ.  Στις περισσότερες περιπτώσεις ή ωφέλιμη μεγέθυνση ενός τηλεσκοπίου είναι 50 φορές η διάμετρός του σε ίντσες (ή δύο φορές η διάμετρός του σε χιλιοστά). Έτσι χρειάζεστε ένα τηλεσκόπιο 12 ιντσών για να πάρετε μεγέθυνση της εικόνας 600 Χ. Και τότε όμως ακόμα, πρέπει να περιμένετε για μια νύχτα όπου οι συνθήκες παρατήρησης θα είναι τέλειες.


Τύποι Τηλεσκοπίων
Θα συναντήσετε τρεις βασικούς τύπους τηλεσκοπίων.

 

Τα Διοπτρικά που έχουν φακούς στο μπροστά μέρος του σωλήνα – είναι ο τύπος με το οποίο πιθανότατα είστε πιο εξοικειωμένοι. Αν και γενικά έχουν χαμηλό κόστος, γίνονται απότομα ακριβά καθώς η διάμετρος τους αυξάνεται.

Τα Κατοπτρικά συλλέγουν το φως χρησιμοποιώντας ένα καθρέφτη στο πίσω μέρος του σωλήνα. Για την αντίστοιχη διάμετρο, είναι τα πλέον οικονομικά, αλλά χρειάζονται περιοδικά να ρυθμίζονται τα οπτικά τους- ειδικά αν μεταφέρονται συχνά.

Τα Συνδυαστικά (ή Καταδιοπτρικά) τηλεσκόπια, τα οποία χρησιμοποιούν συνδυασμό φακών και καθρέφτη, προσφέρουν συμπαγείς σωλήνες και σχετικά μικρό βάρος. Δύο δημοφιλείς τύπου είναι τα Σμιτ- Κάσεγκραιν και τα Μακσούτοφ-Κάσεγκραιν

Η αντικειμενική εστιακή απόσταση (F ή FL) είναι το κλειδί που προσδιορίζει την μεγέθυνση του τηλεσκοπίου (την δύναμή του).  Αυτό γίνεται απλά διαιρώντας την εστιακή απόσταση του τηλεσκοπίου με αυτή του προσοφθαλμίου που αναγράφεται πάνω του. Σαν παράδειγμα, ένα τηλεσκόπιο έχει εστιακή απόσταση 500 χιλιοστά και το προσοφθάλμιο 25 χιλιοστά- η μεγέθυνση είναι 500:25 ή 20 Χ. Τα περισσότερα τηλεσκόπια εφοδιάζονται με ένα ή δύο προσοφθάλμια. Μπορείτε να αλλάξετε την μεγέθυνση αλλάζοντας προσοφθάλμια με διαφορετική εστιακή απόσταση.

Βάσεις Τηλεσκοπίων 

Το τηλεσκόπιο σας χρειάζεται να υποστηρίζεται από κάτι σταθερό και δυνατό. Πολλά τηλεσκόπια προσφέρονται “κατάλληλα” συσκευασμένα με τρίποδες ή βάσεις, ακόμα οι σωλήνες μικρότερων τηλεσκοπίων συχνά μόλις έχουν κεφαλή  βάσης που τους επιτρέπει να εφαρμόζουν σε ένα τρίποδα με μια απλή βίδα. (Προσοχή: το τρίποδο είναι αρκετά καλό για να τραβήξετε οικογενειακές φωτογραφίες αλλά ανεπαρκές για αρκετά σταθερή αστρονομική βάση) Οι βάσεις που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τηλεσκόπια συνήθως απέχουν από το να έχουν μια απλή βίδα σύνδεσης με την κεφαλή προς χάριν “ευκολίας” αντί για στιβαρά δαχτυλίδια και πλάκες. Σε μερικές βάσεις το τηλεσκόπιο κινείται δεξιά-αριστερά και πάνω-κάτω, όπως ακριβώς μια φωτογραφική μηχανή σε τρίποδο. Αυτή η βάση είναι γνωστή σαν Αλταζιμουθιακή (alt-az). Πολλά κατοπτρικά έρχονται με μια άκομψη ξύλινη πλατφόρμα γνωστή ως Ντομπσόνιαν, η οποία αποτελεί παραλλαγή της Αλταζιμουθιακής βάσης . Ένας πιο περίπλοκος μηχανισμός , ο οποίος σχεδιάστηκε για να παρακολουθεί την κίνηση των αστέρων περιστρεφόμενος σε ανεξάρτητους άξονες είναι η ισημερινή βάση. Αυτή έχει την δυνατότητα να δέχεται μεγαλύτερα και βαρύτερα τηλεσκόπια απ΄ ότι η Αλταζιμουθιακή , αλλά για να δουλέψει σωστά πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τον Πολικό αστέρα. 

Μερικά τηλεσκόπια εφοδιάζονται με ένα μικρό μοτέρ τα οποία τα κινεί γύρω στον ουρανό με ένα απλό πάτημα από το κουμπί του χειριστηρίου του. Στα περισσότερο προοδευμένα μοντέλα αυτού του τύπου, τα οποία αποκαλούνται και “Go To” τηλεσκόπια, ένας μικρός υπολογιστής έχει τοποθετηθεί στο χειριστήριο του χεριού. Όταν εισάγετε την ημερομηνία, την ώρα και τις συντεταγμένες του τόπου που βρίσκεστε, το τηλεσκόπιο μπορεί να “κλειδώσει” μόνο του στο στόχο και να στοχεύσει χιλιάδες ουράνια αντικείμενα που βρίσκονται στην μνήμη του. Μερικά από τα “Go To” είναι εφοδιασμένα και με ένα ή περισσότερους καταλόγους από τα πιο ωραία ουράνια αντικείμενα, επιτρέποντάς έτσι να περιηγηθείτε ενώ παράλληλα συμπληρώνει με ψηφιακή περιγραφή το τι είναι γνωστό για κάθε ένα από το αντικείμενο. 

Αλλά τα “Go To” τηλεσκόπια δεν είναι για τον καθένα- η διαδικασία του σεταρίσματος μπορεί να σας μπερδέψει εάν δεν ξέρετε πώς να εντοπίσετε τα φωτεινά άστρα ευθυγράμμισης στον ουρανό. Και τα χαμηλότερης τιμής  “Go To” μοντέλα έρχονται με μικρότερη διάμετρο από  τα αντίστοιχης τιμής τηλεσκόπια που δεν έχουν ηλεκτρονικές βάσεις.

Θυμηθείτε….
A telescope can literally open your eyes to a universe of celestial delights. With a little care in selecting the right one, you'll be ready for a lifetime of exploring the night sky!
Ένα τηλεσκόπιο μπορεί κυριολεκτικά να σας ανοίξει τα μάτια σας στο σύμπαν.
Με λίγη φροντίδα επιλέγοντας το σωστό, θα είστε έτοιμος για μια ζωή να εξερευνάτε το νυκτερινό ουρανό.  

ΠΗΓΗ : sfak.org  

10 βήματα για να γίνεις ερασιτέχνης αστρονόμος

Ο ουρανός περιέχει τόσα θαύματα για να δεις που δεν θα σου φτάσει μια ολόκληρη ζωή. Μετά από 15 χρόνια σε αυτό το χόμπι βλέπω πράγματα που δεν έχω ξαναδεί ποτέ και κάθε εποχή με γυρνάει σε αγαπημένα αντικείμενα στον ουρανό.

Πριν ξεκινήσεις αυτό το ταξίδι της εξερεύνησης που λέγεται παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού καλό θα ήταν να ακολουθήσεις τα βήματα που προτείνω παρακάτω. Δεν είναι μόνο δικές μου ιδέες αλλά πιθανότατα θα τις ακούσεις και από βετεράνους αστρονόμους. Εμείς μάθαμε με τον δύσκολο τρόπο ώστε να μην χρειαστεί να περάσεις κι εσύ τις ίδιες δυσκολίες.

1. ΜΗΝ ΑΓΟΡΑΣEΙΣ ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ – ΑΚΟΜΑ

    κόστος €0

Το τηλεσκόπιο δεν είναι το απαραίτητο αντικείμενο για να ασχοληθεί κανείς με την αστρονομία και τις περισσότερες φορές θα σας φέρει σε αδιέξοδο. Και σοβαρός να είσαι με το χόμπι μπορείς με μερικές εκατοντάδες ευρώ να αγοράσεις ένα καλό τηλεσκόπιο αλλά θα ήταν ανούσιο γιατί δεν γνωρίζεις τον ουρανό, ούτε πώς να το στήσεις ή που να σημαδέψεις. Ακόμα και ρομποτικό τηλεσκόπιο να αγοράσεις χρειάζονται βασικές γνώσεις: που είναι ο Βοράς, ο εντοπισμός λαμπρών αστέρων και τι είναι αυτό που κοιτάς μέσα από το προσοφθάλμιο. Τι είναι το προσοφθάλμιο; Ακριβώς!

2. ΑΓΟΡΑΣΕ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ

    κόστος €0-€30

Στην εποχή των υπολογιστών και των DVD ο καλύτερος τρόπος να μάθεις για τον ουρανό είναι από ένα βιβλίο  το οποίο μπορείς να αγοράσεις ή να δανειστείς (υπάρχουν και δανειστικές βιβλιοθήκες στην πόλη σου ε;) Θα σε διδάξει για τα είδη των αντικειμένων που υπάρχουν στον ουρανό παρέχουν απλούς χάρτες για να τα εντοπίζεις και συνήθως έχουν και οδηγίες για το τι τηλεσκόπιο να αγοράσεις

3. ΓΙΝΕ ΦΙΛΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ

    κόστος: ο προσωπικός σου χρόνος

Απλά βγες έξω μια νύχτα χωρίς πολύ φεγγάρι και σύννεφα και κοίταξε ψηλά. Με την βοήθεια ενός επιπεδόσφαιρου ή απλού αστροχάρτη προσπάθησε να εντοπίσεις τα αστέρια που βλέπεις. Σιγά σιγά θα αρχίσεις να αναγνωρίζεις αστερισμούς. Σαν ένα γιγαντιαίο πάζλ η εικόνα του ουρανού θα εμφανιστεί μπροστά σου, και αυτή τη φορά θα έχει νόημα. Μην ανησυχείς επειδή ζεις σε πόλη. Τα φωτεινότερα αστέρια φτάνουν για να αναγνωρίσεις τους κύριους αστερισμούς. Ένας σκοτεινός ουρανός με εκατοντάδες αστέρια μπορεί να σε μπερδέψει. Κάνε αναγνώριση αστεριών καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου, ας πούμε μια φορά το μήνα οπότε θα δεις τους αστερισμούς σιγά σιγά να αλλάζουν θέση. Καθώς ο χειμώνας δίνει την θέση του στην Άνοιξη ο Ωρίωνας δύει και ο Λέοντας ανατέλλει για να αντικατασταθεί από το Θερινό Τρίγωνο και το φθινοπωρινό τετράγωνο του Πήγασου

Δεν χρειάζεται να μάθεις όλους τους αστερισμούς του ουρανού. Λίγοι τους ξέρουν όλους απλά συγκεντρώσου στην αναγνώριση των πιο φωτεινών αστεριών και των πιο γνωστών αστερισμών όπως η Μεγάλη Άρκτος, Η Κασσιόπη, ο Πήγασος, ο Ωρίωνας, ο Ταύρος – δυο τρεις αστερισμούς ανά εποχή.

4. ΔΟΚΙΜΑΣΕ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

    κόστος €0-€100

Για την ακρίβεια δεν χρειάζεται να δώσεις μία για ένα καλό αστρονομικό πρόγραμμα μιας που πολλά από αυτά είναι δωρεάν και στα Ελληνικά όπως το Stellarium (www.stellarium.org/el) και το Cartes du ciel (http://www.astrovox.gr/skycharts/). Δες πως οι πλανήτες και η Σελήνη αλλάζουν θέση, κατανόησε πως κινούνται τα αστέρια στον ουρανό, τύπωσε χάρτες για να πάρεις μαζί σου τα βράδια. Κατανοώντας πως και γιατί κινείτε ο ουρανός είναι μέρος της βασικής γνώσης που κάθε ερασιτέχνης αστρονόμος πρέπει να γνωρίζει.

5. ΑΓΟΡΑΣΕ ΕΝΑ ΖΕΥΓΑΡΙ ΚΙΑΛΙΑ

    Κόστος €50 - €200

Η απλά ξεσκόνισε τα κιάλια που έχεις φυλαγμένα στην αποθήκη σας Ένα ζευγάρι 7x50 ή 10x50 (50 χιλιοστά φακός με μεγέθυνση 7 ή 10) είναι ιδανικά για αστρονομία και δεν χρειάζεται να κοστίζουν πολλά. Μπορείς προς μεγάλης έκπληξης σου να δεις πάρα πολλά ουράνια αντικείμενα. Χαρακτηριστικά στην σελήνη, τους δορυφόρους του Δία, διπλούς αστέρες, σμήνη αστέρων, νεφελώματα ακόμα και μερικούς γαλαξίες.

Ένας χρόνος εξερεύνησης του ουρανού με κιάλια και με τους αστροχάρτες θα σου δώσουν τόση εμπειρία που όταν θα αποφασίσεις να αγοράσεις τηλεσκόπιο θα ξέρεις ακριβώς τι θα θέλεις να δεις. Βάλε στόχο να εντοπίσεις μερικά υπέροχα αντικείμενα για κιάλια όπως τις Πλειάδες, το νεφέλωμα του Ωρίωνα και τον Γαλαξία της Ανδρομέδας. Η όλη ουσία πίσω από την ερασιτεχνική αστρονομία δεν είναι να δεις αλλά να καταλαβαίνεις τι είναι αυτό που βλέπεις.

6. ΒΡΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥΣ ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΕΙΣ

    κόστος: ο χρόνος σου

Η αστρονομία δεν χρειάζεται να είναι μοναχικό χόμπι. Μπορείς να μάθεις πολλά από άλλους ερασιτέχνες οι περισσότεροι εκ των οποίων ανήκουν σε κάποιο σύλλογο ή ομάδα και συναντιούνται συχνά. Υπάρχουν αρκετοί έμπειροι που λατρεύουν να μιλάνε σε αρχάριους  για το πώς να ξεκινήσουν

7. ΠΗΓΑΙΝΕ ΣΕ ΕΝΑ ΑΣΤΡΟ-ΠΑΡΤΙ

    Κόστος: χρήματα για βενζίνη

Εκπληκτικές περιπτώσεις για να μάθεις τον νυχτερινό ουρανό και να δεις μέσα από δεκάδες διαφορετικά τηλεσκόπια είναι ένα αστροπάρτι που συνήθως διοργανώνει ο τοπικός σύλλογος ερασιτεχνικής αστρονομίας σε κάποιο πάρκο. Θα δεις δεκάδες διαφορετικά αντικείμενα αλλά αν περιμένεις να δεις πολύχρωμα αντικείμενα όπως αυτά που έχει φωτογραφίσει το τηλεσκόπιο Χάμπλ και οι δορυφόροι της ΝΑΣΑ θα απογοητευτείς.

8. ΜΑΘΕ ΤΗΝ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

    κόστος: χρόνο και υπομονή

Τι είναι ο Μ31; τι το NGC; τι η ορθή αναφορά; Τι η φαινομενική λαμπρότητα; Δεν θα μπορέσεις να προχωρήσεις πολύ σε αυτό το χόμπι αν δεν μάθεις την ορολογία και να αποκωδικοποιείς τα αρχικά Τα περισσότερα βιβλία όπως και περιοδικά θα σε βοηθήσουν στο να καταλάβεις την ειδική γλώσσα που μιλάνε.

 9. ΩΡΑΙΑ! ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΙΣ ΕΝΑ ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ

    Κόστος €300 - €1000

Δούλεψες, ξόδεψες χρόνο για να μάθεις τον ουρανό, έμαθες τι είναι το Μ31 και μπορείς να το εντοπίσεις με κιάλια. Είσαι έτοιμος! Μην υποπέσεις στο λάθος να αγοράσεις ένα τηλεσκόπιο από ένα πολυκατάστημα που υπόσχεται επαγγελματικό μοντέλο με μεγέθυνση 400X (…και καλά!) Να είσαι έτοιμος να αγοράσεις ένα τηλεσκόπιο με ποιοτικά οπτικά, γερή βάση στήριξης και αρκετό άνοιγμα για να μπορείς να δεις τα αντικείμενα για τα οποία έχεις διαβάσει. Μην σε απασχολεί αν το τηλεσκόπιο είναι κατοδιοπτρικό ή διοπτρικό ή αν έχει ισημερινή στήριξη για να τραβάς φωτογραφίες (δες το επόμενο βήμα)

Ετοιμάσου να ξοδέψετε από €300 - €1000, ποσό μικρό για ένα προϊόν που θα σου χαρίσει ουράνια αντικείμενα για μια ζωή. Ένας βασικός παράγοντας επιλογής είναι να πάρεις ένα τηλεσκόπιο αρκετά μεγάλο για να μπορείς να δεις όμορφα αντικείμενα άλλα όχι τόσο μεγάλο ώστε να το χρησιμοποιείς σπάνια επειδή είναι πολύ βαρύ ή πολύ περίπλοκο για να το στήσεις. Ένα σούπερ τηλεσκόπιο €4000 μπορεί να γίνει εξίσου άχρηστο όσο και ένα παιδικό των €60.

Οι υπεύθυνοι καταστημάτων θα σε καθοδηγήσουν ώστε να κάνεις την σωστή επιλογή και να αγοράσεις ένα τηλεσκόπιο που να εξυπηρετεί τις πραγματικές σου ανάγκες. Θέλουν να είσαι χαρούμενος πελάτης ώστε να επιστρέψεις για να αγοράσεις και αξεσουάρ

10. ΑΠΟΦΥΓΕ ΤΗΝ ΑΣΤΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ!

      Κόστος:€0 – γλυτώνεις εκατοντάδες ευρώ και χρόνο!

Η αστροφωτογράφηση είναι περίπλοκη απαιτεί γνώσεις, χρόνο και εξοπλισμό. Κάθε λήψη μπορεί να διαρκέσει από μερικά λεπτά μέχρι και μερικές ώρες και μόνο με πολύ καλές βάσης στήριξης μπορείς να βγάλεις καλές φωτογραφίες που κοστίζουν πολύ περισσότερο από τα χρήματα που θα δώσει ένας αρχάριος.

ΠΗΓΗ: sfak.org 

Βαρυτικοί Φακοί: Οφθαλμαπάτες στο Διάστημα

Γράφει η Αστροφυσικός Ελένη Χατζηχρήστου

Εικ.1: Βαρυτικός φακός. Το (μπλέ) δαχτυλίδι δεν είναι τίποτα άλλο παρά η στρεβλωμένη εικόνα ενός μακρινού, αόρατου σε εμάς, γαλαξία από το βαρυτικό πεδίο του κοντινότερου (λευκού) γαλαξία, που τυχαίνει να βρίσκεται στην ίδια ευθεία παρατήρησης. (A. Bolton (UH/IfA) for SLACS and NASA/ESA)

Μια οφθαλμαπάτη που διαδραματίζεται στο αχανές διάστημα, σε απόσταση χιλιάδων ετών φωτός, έχει πάρει το όνομα «βαρυτικοί φακοί» Το φαινόμενο ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά το 1970 και είναι ένα σχετικά σπάνιο φαινόμενο προοπττικής: όταν δυο γαλαξίες στο διάστημα, που στην πραγματικότητα βρίσκονται σε πολύ μεγάλες αποστάσεις μεταξύ τους, βρεθούν κατά τύχη ευθυγραμμισμένοι σε σχέση με τον γήινο παρατηρητή, το βαρυτικό πεδίο του κοντινότερου γαλαξία στρεβλώνει την εικόνα του μακρινότερου, δημιουργώντας φωτεινά τόξα ή ένα φωτεινό δακτυλίδι. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν προέβλεψε αυτό το φαινόμενο που συνάδει με την Θεωρία της Σχετικότητας το 1930, γι’αυτό και η στρεβλωμένη εικόνα ονομάζεται «δακτυλίδι Αϊνστάιν». Αυτό που είναι ακόμη πιο σημαντικό, είναι οτι το φως του μακρινού γαλαξία όχι μόνο στρεβλώνεται αλλά και ενισχύεται μέχρι και 30 φορές περισσότερο, κάτι που είναι χρησιμότατο στους αστροφυσικούς αφού με αυτό τον τρόπο μπορούν να ανιχνεύσουν μακρινούς αμυδρούς γαλαξίες που αλλοιώς θα παρέμεναν «αόρατοι» στα γήινα τηλεσκόπια.

Μεγάλες επισκοπήσεις του ουρανού έχουν την δυνατότητα να ανιχνεύσουν φαινόμενα βαρυτικών φακών στο Σύμπαν. Υπολογίζεται οτι σε όλο τον παρατηρήσιμο από τη Γη ουρανό υπάρχουν μέχρι και ένα εκατομμύριο βαρυτικοί φακοί. Μια πρόσφατη επισκόπηση του ουρανού, το Sloan Lens ACS (SLACS),  που πραγματοποιήθηκε με τηλεσκόπιο 2.5 μέτρων εγκαταστημένο στο Νέο Μεξικό των ΗΠΑ, μέτρησε τις ακριβείς αποστάσεις ενός εκατομμυρίου μακρινών γαλαξιών, ανακαλύπτοντάς ανάμεσά τους περί τα 70 φαινόμενα βαρυτικών φακών. Στη συνέχεια οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν την κάμερα ACS του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble για να φωτογραφήσουν με κάθε λεπτομέρεια τα σπάνια αυτά αντικείμενα.

 

 Εικ.2: Μερικοί από τους βαρυτικούς φακούς που ανακαλύφθηκαν από την επισκόπηση του ουρανού SLACS (NASA / ESA / A. BOLTON / SLACS TEAM)

Η μέτρηση του μεγέθους ενός δακτυλιδιού Αϊνστάιν και των αποστάσεων των δυο γαλαξιών, μπορεί να οδηγήσει στον προσδιορισμό της μάζας του κοντινού γαλαξία με μεγάλη ακρίβεια. Γνωρίζοντας, στη συνέχεια, την μάζα, την λαμπρότητα, το μέγεθος και την κίνηση των άστρων του γαλαξία, μπορούμε να υπολογίσουμε την σκοτεινή ύλη που περιέχει, που όπως γνωρίζουμε είναι συντριπτικά μεγαλύτερη από την φωτεινή ύλη (άστρα, αέριο).

Η μέθοδος αυτή οδήγησε τους επιστήμονες στο εκπληκτικό συμπέρασμα οτι το ποσοστό σκοτεινής ύλης είναι τόσο μεγαλύτερο όσο μεγαλύτερη είναι και η μάζα του γαλαξία, κάτι που δεν μπόρεσαν ακόμη να εξηγήσουν επαρκώς. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας θα δημοσιευθούν σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά αυτό το φθινόπωρο. 

Μια ακόμη πρόσφατη σημαντική επισκόπηση με την επωνυμία COSMOS, που κάλυψε 1.6 τετραγωνικές μοίρες ουρανού, ανακάλυψε 67 νέους βαρυτικούς φακούς που βρίσκονται κοντά σε γαλαξίες πολύ μεγάλης μάζας με γηραιούς πληθυσμούς άστρων και ελάχιστο αέριο ή νεογέννητα άστρα. Η νέα αυτή ανακάλυψη καταδεικνύει οτι το Σύμπαν σφύζει από τέτοια φαινόμενα.

 

Εικ.3: Ένας από τους βαρυτικούς φακούς που ανακαλύφθηκε από την επισκόπηση του ουρανού COSMOS. (NASA/ESA/C. Faure/J.P. Kneib)

Μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις ο βαρυτικός φακός δημιουργείται όχι από ένα αλλά από δύο μακρινούς γαλαξίες, που τυχαίνει να ευθυγραμμίζονται με τον κοντινό γαλαξία ως προς τον γήινο παρατηρητή. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble στην αρχή του χρόνου φωτογράφησε για πρώτη φορά αυτό το μοναδικό φαινόμενο, που έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός διπλού δακτυλιδιού Αϊνστάιν. Ο κοντινός γαλαξίας βρίσκεται σε απόσταση 3δισεκατομμυρίων ετών φωτός και οι δύο μακρινοί σε αποστάσεις 6 και 11 δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Από τα δεδομένα αυτά μπορούμε να εξάγουμε εκτός από τη μάζα του κοντινού γαλαξία, πληροφορίες και για την σκοτεινή ύλη, την σκοτεινή ενέργεια, ακόμη και την καμπυλότητα του Σύμπαντος. Είναι δε εκπληκτικό, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, οτι η πιθανότητα να ανακαλύψουμε αυτό το φαινόμενο στον ουρανό τυχαία είναι μόλις μία στις 10 χιλιάδες!

 

Εικ.4: Ο διπλός βαρυτικός φακός SDSSJ0946+1006 που ανακαλύφθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. (NASA/ESA/R. Gavazzi and T. Treu/SLACS team)

 telescopeshop.gr 

Υβριδικό διαστημικό σώμα η Δήμητρα!

Συνδυάζει στοιχεία κομήτη, αστεροειδή και πλανήτη

Δείτε ένα βίντεο που έδωσε πριν από λίγες ώρες στη δημοσιότητα η NASA για τη Δήμητρα, τις φωτεινές κηλίδες και τα υπόλοιπα ενδιαφέροντα και μυστηριώδη χαρακτηριστικά της. Credit: (NASA/JPL-Caltech/UCLA/MPS/DLR/IDA)

Δύο νέες μελέτες για τη Δήμητρα, ένα πλανήτη νάνο στο μέγεθος της Ελλάδας, αποκαλύπτουν εντυπωσιακά στοιχεία για αυτό το μοναδικό όπως αποκαλύπτεται διαστημικό σώμα. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η Δήμητρα συνδυάζει χαρακτηριστικά ενός κομήτη, ενός αστεροειδή και ενός πλανήτη γεγονός πρωτοφανές. Επίσης φαίνεται ότι η Δήμητρα δημιουργήθηκε στις εξωτερικές περιοχές του ηλιακού μας συστήματος και μετακινήθηκε στη συνέχεια στη ζώνη αστεροειδών ανάμεσα στον Αρη και τον Δία που βρίσκεται σήμερα. Τέλος υπάρχει μια νέα εκτίμηση για την σύσταση των εντυπωσιακών μυστηριωδών φωτεινών κηλίδων που υπάρχουν στην επιφάνεια της Δήμητρας. Είναι πιθανώς άλατα παρόμοια με αυτά που βάζουμε στο… μπάνιο μας.

Το φαινόμενο
Την πρώτη μελέτη πραγματοποίησαν επιστήμονες, με επικεφαλής τον Αντρέας Ναθούες του γερμανικού Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ για την Έρευνα στο Ηλιακό Σύστημα που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Nature».
Σύμφωνα με τους ερευνητές όταν ένας μικρότερος αστεροειδής πέφτει πάνω στη Δήμητρα, δημιουργεί έναν κρατήρα, φέρνοντας έτσι στο φως ένα υπόγειο στρώμα αλμυρού πάγου. Όσο πιο πρόσφατο είναι αυτό το παγωμένο νερό με τα άλατα, τόσο πιο πολύ λάμπει η περιοχή. Καθώς σταδιακά ο εκτεθειμένος πάγος εξαχνώνεται (μετατρέπεται απευθείας σε αέριο), οι κηλίδες θα γίνονται πιο αχνές με το πέρασμα του χρόνου.

Τα άλατα
Οι επιστήμονες κατέληξαν στο κατ' αρχήν συμπέρασμα -που δεν είναι οριστικό- ότι τα φωτεινά σημάδια αποτελούνται κυρίως από ένυδρα θειϊκά άλατα του μαγνησίου, όπως ο εξαϋδρίτης. Τέτοια άλατα στη Γη, γνωστά και ως «άλατα Έψομ (Epsom)», χρησιμοποιούνται ποικιλοτρόπως: στο μπάνιο για χαλάρωση των μυών, ως φάρμακο (π.χ. για τη φλεγμονή των αρθρώσεων), ως καλλυντικό, στην κηπουρική κ.α.
Η ανάλυση των εικόνων δείχνει ότι υπάρχουν περίπου 130 τέτοιες φωτεινές κηλίδες στη Δήμητρα, η οποία, με διάμετρο περίπου 950 χιλιομέτρων, είναι το μεγαλύτερο σώμα στη ζώνη των αστεροειδών μεταξύ Αρη και Δία. Τα φωτεινά σημάδια βρίσκονται κυρίως σε κρατήρες και είναι πολύ πιο φωτεινά από την υπόλοιπη επιφάνεια της Δήμητρας, η οποία δεν αντανακλά περισσότερο φως από ό,τι μια φρεσκοστρωμένη άσφαλτος. Οι κηλίδες, αντίθετα, έχουν μια λάμψη που κυμαίνεται από εκείνη του τσιμέντου έως εκείνη των πάγων στους ωκεανούς της Γης.

Η εξήγηση
Η Δήμητρα έχει μικρή πυκνότητα και εκτιμάται ότι το ένα τέταρτο της μάζας της αποτελείται από νερό, το περισσότερο από το οποίο βρίσκεται σε μορφή πάγου κάτω από τη σκοτεινή επιφάνειά της. Οι πάγοι αυτοί φαίνεται πως παίζουν ρόλο στη δημιουργία των εναποθέσεων αλάτων. Οταν ένας αστεροειδής πέφτει στην επιφάνεια της Δήμητρας, στον κρατήρα που δημιουργείται, ο πάγος και τα ορυκτά άλατα εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία και αντανακλούν πλέον με έντονη λάμψη.
Η εξήγηση αυτή θα πρέπει πάντως να επιβεβαιωθεί, όταν η διαστημοσυσκευή «Dawn» κάνει το τέταρτο και τελευταίο πέρασμά της πάνω από τη Δήμητρα έως το τέλος του έτους, σε ύψος 375 χλμ. από την επιφάνεια, πολύ χαμηλότερα από τις τρεις προηγούμενες φορές.

Λίγο από όλα
Η δεύτερη μελέτη παρουσιάσθηκε επίσης στην επιθεώρηση «Nature» και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας ήταν η Μαρία Κριστίνα Ντε Σάνκτις του Ινστιτούτου Αστροφυσικής και Διαστημικής Πλανητολογίας της Ρώμης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η επιφάνεια της Δήμητρας περιέχει ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες αμμωνίας, που δεν συνηθίζεται στη θερμότερη ζώνη των αστεροειδών, αλλά σε πιο κρύες περιοχές του διαστήματος.
Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι πιθανώς η Δήμητρα αρχικά σχηματίσθηκε πολύ μακρύτερα από το σημερινό σημείο της, ίσως πέρα από τον Ποσειδώνα, και στη συνέχεια -σε μια περίοδο που οι τροχιές των πλανητών ήσαν ακόμη ασταθείς- «μετανάστευσε» πιο κοντά στον Ήλιο, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα.
Μια εναλλακτική εξήγηση είναι ότι ανέκαθεν η Δήμητρα βρισκόταν στο σημερινό σημείο, μεταξύ Αρη και Δία, αλλά σταδιακά έπεφταν πάνω της μικρά αντικείμενα πλούσια σε αμμωνία, προερχόμενα από τις παγωμένες εσχατιές του ηλιακού μας συστήματος.

 ΤΟ ΒΗΜΑScience

Κορυφώνονται την Κυριακή οι Διδυμίδες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Ένα μετέωρο και ο κομήτης Χολμς.

Οι Διδυμίδες (Geminids, GEM) είναι μια βροχή μετεώρων των οποίων η πηγή θεωρείται ο αστεροειδής 3200 Φαέθων,  ο οποίος έχει έντονα ελλειπτική τροχιά που τον φέρνει από τη Κύρια Ζώνη Αστεροειδών εσωτερικά της τροχιάς του Ερμή. Έτσι, μαζί με τους Τεταρτίδες, είναι οι μόνες σημαντικές βροχές διαττόντων οι οποίες δεν οφείλονται σε κάποιο κομήτη. Τα μετέωρα κινούνται σχετικά αργά, με περίπου 35 χλμ/s , ενώ το μέγιστο της βροχής παρατηρείται τις 13/14 Δεκεμβρίου όταν σε σκοτεινούς ουρανούς μπορούν να παρατηρηθούν μέχρι και 100 με 120 διάττοντες την ώρα, μπορεί και περισσότεροι, ενώ σε πιο φωτεινούς ουρανούς παρατηρούνται 50 με 60 την ώρα.  Οι πρώτοι διάττοντες παρατηρούνται τις 6 Δεκεμβρίου και οι τελευταίοι τις 18 Δεκεμβρίου  Το ακτινοβόλο σημείο τους βρίσκεται, όπως υπονοεί και το όνομά τους, στον αστερισμό των Διδύμων.

Ιστορία

Η πρώτη αναφορά των Διδυμίδων γίνεται ξαφνικά το 1862, πολύ αργότερα από παρόμοιες αναφορές για τους Περσείδες (36 μ.Χ.) και τους Λεοντίδες (902 μ.Χ.), όταν ο Ρ. Π. Γκρεγκ από το Μάντσεστερ στην Αγγλία ανέφερε ότι είδε μια βροχή διαττόντων με ακτινοβόλο σημείο στους Δίδυμους τις 10 με 12 Δεκεμβρίου. Μια παρόμοια αναφορά έγινε την ίδια περίοδο από τους Μάρσαλ και Τουίνιν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1863 τους αναφέρει ο Αλεξάντερ Στιούαρτ Χέρσελ. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1870 οι αναφορές άρχισαν να πληθαίνουν. Το 1877 υπολογίστηκε ότι ο ρυθμός τους έφτανε τους 14 διάττοντες/ώρα και το 1896 τους 23/ώρα. Οι δημοσιευμένοι ρυθμοί συνέχισαν να αυξάνουν κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και έφτασαν τους 70/ώρα τη δεκαετία του 1970. 
Το 1947 ο Φρεντ Γουίπλ μελέτησε φωτογραφίες της βροχής ώστε να υπολογίσει τα τροχιακά χαρακτηριστικά των μετεώρων. Βρήκε ότι η περίοδος περιφοράς τους ήταν μόλις 1,65 έτη και είχε μεγάλη εκκεντρότητα και μικρή κλίση. Η τροχιά αυτή δείχθηκε από μετέπειτα έρευνες του Πλάβεκ (Πράγα) ότι επηρεάζεται από το Δία. Υπολόγισε ότι η αλλάγη της τροχιάς προκαλεί την μετακίνηση της ημέρας της μέγιστης δραστηριότητας μία μέρα κάθε 60 χρόνια. Έδειξε επίσης ότι το σημείο στο οποίο η τροχιά των μετεώρων τέμνει το επίπεδο της τροχιά της Γης αλλάζει. Το 1700 ήταν 0,1337 ΑΜ εντός της τροχιάς της Γης, το 1900 ήταν 0,0178 ΑΜ εντός της τροχιάς της Γης και το 2100 θα είναι 0,1066 ΑΜ πέρα από την τροχιά της Γης, και έτσι στο μέλλον η βροχή θα αρχίσει να φθίνει και τελικά δεν θα παρατηρείται

Το 1983 ανακαλύφθηκε από το πρόγραμμα IRAS ο αστεροειδής 1983 TB, ο οποίος με κάποιους πρωταρχικούς υπολογισμούς βρέθηκε ότι έχει κοινή τροχιά με τους Διδυμίδες. Ήταν η πρώτη φορά που ένας αστεροειδής συνδέθηκε με μια βροχή μετεωριτών

Σημείωση : Το φαινόμενο για εφέτος αναμένεται να κορυφωθεί την Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 2015 με μέγιστο ρυθμό υπό κανονικές συνθήκες 120 μετέωρα ανά ώρα.

Μπλέιζαρ ένα ''τέρας'' του Σύμπαντος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Ένα μπλέιζαρ (blazar), από το αγγλικό αρκτικόλεξο για αστράφτον ημιαστρικό αντικείμενο (blazing quasi-stellar object), είναι ένα πολύ συμπιεσμένο κβάζαρ που συνδέεται με μία πιθανή τεράστια μαύρη τρύπα στο κέντρο ενός ενεργού γιγάντιου ελλειπτικού γαλαξία. Τα μπλέιζαρ είναι από τα βιαιότερα φαινόμενα στο σύμπαν και αποτελούν ένα σημαντικό θέμα στην εξωγαλαξιακή αστρονομία.
Τα μπλέιζαρ είναι μέλη μιας μεγαλύτερης ομάδας ενεργών γαλαξιών. Κάποια σπάνια αντικείμενα μπορεί να είναι τα «ενδιάμεσα μπλέιζαρ», που εμφανίζονται να είναι μία ανάμειξη ιδιοτήτων και των OVV κβάζαρ και των αντικειμένων BL Lac. Ο όρος μπλέιζαρ πρωτοχρησιμοποιήθηκε το 1978 από τον αστρονόμο Έντουαρτ Σπιέγκελ για να ονομάσει και τις δύο κατηγορίες.

Η ενοποίηση των Ενεργών Γαλαξιακών Πυρήνων (ΕΓΠ). Τα μπλέιζαρ είναι στα αριστερά της εικόνας.

Τα μπλέιζαρ είναι ΕΓΠ με πίδακες υλικού που κατευθύνονται στην γενική κατεύθυνση της Γης. Παρατηρούνται «κάθετα» ή σχεδόν κάθετα στον πίδακα και αυτό εξηγεί για την γρήγορη μεταβολή και στα συμπιεσμένα χαρακτηριστικά και των δύο τύπων μπλέιζαρ. Πολλά μπλέιζαρ έχουν φαινομενική υπερφωτική ταχύτητα μέσα στα πρώτα παρσέκ των πιδάκων τους, κύριως λόγω τις τεράστιας ταχύτητάς τους.^[1]
Η γενικά αποδεκτή εικόνα των OVV κβάζαρ είναι ότι στην ουσία πρόκειται για πανίσχυρους ραδιογαλαξίες ενώ τα αντικείμενα BL Lac είναι στην ουσία ασθενείς ραδιογαλαξίες. Και στις δύο περιπτώσεις οι γαλαξίες που τα φιλοξενούν είναι ελλειπτικοί γίγαντες.

Εναλλακτικά μοντέλα, για παράδειγμα, βαρυτικοί φακοί, μπορεί να εξηγούν ότι λίγες παρατηρήσεις κάποιων μπλέιζαρ δεν συνάδουν με τις γενικές ιδιότητες.


Γραφική απεικόνιση της ανατομίας ενός Μπλέιζαρ

Γνωρίζουμε ότι οι πλανήτες γυρνάνε…αλλά γιατί;

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό, βοηθά να απεικονίσουμε μια παρτίδα μπιλιάρδο. Όταν χτυπήσουμε την άσπρη μπάλα, μερικές φορές επιτυγχάνεται εκτός από το χτύπημα και ένα γύρισμα της ίδιας της μπάλας. Οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν ότι οι πλανήτες με τον ίδιο τρόπο απέκτησαν την περιστροφή, όταν μάζες της ύλης συγκρούστηκαν κατά τη διάρκεια του σχηματισμού των πλανητών περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.

Γιατί όμως γυρίζουν προς την ίδια κατεύθυνση; Όταν το ηλιακό μας σύστημα δεν ήταν τίποτα παραπάνω από ένα σύννεφο αερίων και σκόνης, ένα ωστικό κύμα από την έκρηξη ενός κοντινού supernova, προσέκρουσε πάνω του και προκάλεσε την κατάρρευση του. Καθώς κατέρρεε λοιπόν, οι ίδιες του οι βαρυτικές δυνάμεις το μετέτρεψαν σε ένα επίπεδο, περιστρεφόμενο δίσκο. Και επειδή τα πάντα στο ηλιακό μας σύστημα δημιουργήθηκαν από αυτόν το δίσκο, η ορμή του προκάλεσε την περιστροφή όλων των ουρανίων σωμάτων προς την ίδια κατεύθυνση..(Αξιοσημείωτες εξαιρέσεις αποτελούν οι πλανήτες Ουρανός και Αφροδίτη, των οποίων τα περίεργα γυρίσματα πιθανότατα προέρχονται από μεταγενέστερες συγκρούσεις με αστεροειδείς.)

Οι πλανήτες μας συνέχισαν την περιστροφή, λόγω της αδράνειας. Στο κενό του διαστήματος, τα αντικείμενα διατήρησαν  τη δυναμική και την κατεύθυνσή τους επειδή δεν υπάρχουν εξωτερικές δυνάμεις που εφαρμόστηκαν για να τα σταματήσει. Και έτσι, ο κόσμος – και το υπόλοιπο των πλανητών στο ηλιακό μας σύστημα – συνεχίζουν να κινούνται.


freethinking.gr

Imagineerinx/Shutterstock

discovermagazine.com

Ένα Πάλσαρ που μόλις ‘’καταβροχθίσθηκε’’ από μία χωροχρονική Δίνη !

Ένα αστέρι εξαφανίστηκε από τα τηλεσκόπια των ραδιοαστρονόμων λόγω της στρέβλωσης του χωροχρόνου που προκαλείται από την περιφορά του .Το εξαφανισμένο αστέρι είναι μέρος ενός δυαδικού συστήματος αστέρων γνωστό ως J1906. Στην πραγματικότητα είναι ένα Πάλσαρ, ένα ταχέως περιστρεφόμενο αστέρι νετρονίων, ότι απέμεινε από  ένα άστρο μεγάλης μάζας το οποίο κατάρρευσε βαρυτικά στο κέντρο της μάζας του . Οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει το νεαρό πάλσαρ για πέντε χρόνια για να συμπεράνουν τι είδους συνοδός αστέρας γύριζε γύρω του. Δηλαδή, μέχρι πρόσφατα, όταν το πάλσαρ εξαφανίστηκε. Καθώς το Πάλσαρ περιστρέφεται, απελευθερώνει μια δέσμη ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, κάτι σαν το φως που προέρχεται από ένα φάρο. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν ραδιοτηλεσκόπια που ανιχνεύουν τους παλμούς που προέρχονται από το πάλσαρ. Αλλά καθώς οι ερευνητές παρατηρούσαν το J1906, το πάλσαρ άρχισε να ‘’γλιστράει’’,  να χάνεται δηλαδή από το ραντάρ. Φαίνεται ότι το πάλσαρ περιστρέφεται γύρω από το άστρο συνοδό του. Η μάζα του συνοδού αστέρα το κάνει να πέφτει σε μια ‘’βαθιά βουτιά’’ στο χώρο-χρονικό πλέγμα, έτσι ώστε τα ραδιοκύματα του δεν μπορούν να φθάσουν στη Γη. Η θεωρία αυτή ονομάζεται γεωδαιτική μετάπτωση, η οποία, σύμφωνα με τους ερευνητές της NASA, οι οποίοι χρησιμοποιούν  τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν θα μας βοηθήσει να  κατανοήσουμε  πώς τεράστια αντικείμενα, όπως η Γη κάμπτουν ,’’λυγίζουν’’ δηλαδή το χώρο γύρω τους, ‘’χειραγωγώντας’’ το τοπικό ‘’υφαντό’’ του   χωροχρόνου.

Καλλιτεχνική άποψη ενός Πάλσαρ, όπου απεικονίζεται το εξαιρετικά ισχυρό μαγνητικό πεδίο που περιβάλλει το αστρικό αυτό αντικείμενο. Εικόνα: NASA

Το παραπάνω βίντεο δείχνει το ‘’φαράγγι’’ στο διάστημα που σχηματίζεται από το πάλσαρ, καθώς περιφέρεται γύρω από το δεύτερο αστέρι. Καθώς η στρέβλωση εκρήγνυται , ο άξονας του πάλσαρ αλλάζει (απεικονίζεται με τα βέλη), έτσι ώστε οι ραδιοπαλμοί του να μην φθάνουν πλέον τα ραδιοτηλεσκόπια της Γης. Αλλά αυτό το πάλσαρ δεν θα είναι ‘’αόρατο’’ για πάντα. Ο επικεφαλής ερευνητής Joeri van Leeuwen του Ολλανδικού Ινστιτούτου ραδιοαστρονομίας προτείνει ότι το άστρο θα γίνει ορατό, σε λιγότερο από 160 χρόνια. Τα πορίσματα της ομάδας δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο Astrophysical Journal, σε συνδυασμό με το 225ο συνέδριο της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας.

 Η ανάρτηση αυτή γράφτηκε από τον Umer Abrar. Για να επικοινωνήσετε με τον συγγραφέα αυτής της ανάρτησης, γράψτε στην διεύθυνση :  mirzavadoodulbaig@gmail.com ή προσθέστε τον/ακολουθήστε τον στο facebook.

 www.physics-astronomy.com 

Από που προήλθε το νερό της Γης;

Ερευνητές από το πανεπιστήμιο της Hawaii πιστεύουν ότι βρήκαν την προέλευση του νερού της Γης. Για πολλά χρόνια, οι επιστήμονες δεν ήξεραν αν το νερό ήταν εξ” αρχής παρόν όταν δημιουργήθηκε ο πλανήτης μας ή αν μεταφέρθηκε στη Γη από κομήτες και αστεροειδείς αργότερα.
Αναλύοντας βράχους από το νησί Baffin του Καναδά, οι ερευνητές μπόρεσαν να συνθέσουν την πιο πειστική απόδειξη υπερ της υπόθεσης ότι το νερό ήταν στη Γη εξ” αρχής. Οι βράχοι αυτοί προήλθαν απ΄ευθείας από το μανδύα της Γης και δεν έχουν επηρεαστεί από υλικά που βρίσκονταν σε ανώτερα επίπεδα του υπεδάφους. Μέσα σε αυτούς λοιπόν, οι επιστήμονες βρήκαν γυάλινους κρυστάλλους που είχαν παγιδέψει μέσα τους μικρά σταγονίδια νερού. Το νερό αυτό έχει την ίδια ακριβώς σύνθεση με το νερό που βρίσκεται στον πλανήτη μας σήμερα.
Το νερό αποτελείται από οξυγόνο και υδρογόνο, και το υδρογόνο συνήθως βρίσκεται σε τρεις μορφές που λέγονται ισότοπα: απλό υδρογόνο, δευτέριο και τρίτιο. Το νερό που αποτελείται από οξυγόνο και δευτέριο λέγεται βαρύ νερό.
Με το να μελετήσουν την σύσταση από διάφορα ουράνια σώματα του ηλιακού μας συστήματος, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι αυτά έχουν μια πολύ συγκεκριμένη αναλογία μεταξύ απλού νερού και βαρέος νερού. Οι κομήτες για παράδειγμα έχουν δείξει μια σημαντικά υψηλότερη αναλογία βαρέος νερού σε σχέση με το απλό νερό.
«Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο της προσθήκης νερού στην επιφάνεια της Γης μετά το σχηματισμό της (μέσω κομητών ή αστεροειδών), όμως τα δεδομένα μας συνηγορούν στο ότι η Γη είχε νερό από την αρχή της δημιουργίας της, έτσι ώστε μια μεγάλη προσθήκη νερού αργότερα να μην ήταν απαραίτητη για να δημιουργηθούν οι ωκεανοί μας,» είπε η Δρ. Lydia Hallis, κύρια συγγραφέας της έρευνας.
«Μπορούμε να πούμε ότι το νερό που μετρήσαμε από το βαθύ μανδύα της Γης, είναι εξαιρετικά απίθανο να προστέθηκε με τέτοιο τρόπο επειδή οι συγκρούσεις κομητών και αστεροειδών δεν θα ήταν τόσο μεγάλες και ισχυρές για να επηρεάσουν τον βαθύ μανδύα. Χιλιάδες χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια και προηγούμενα γεωχημικά δεδομένα λένε ότι οι περιοχές προέλευσης αυτών των βράχων δεν είχαν πειραχτεί εδώ και τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια.»
Η συγκεκριμένη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, μας παραδίδει σημαντικά στοιχεία για την ευρύτατη παρουσία νερού στο ηλιακό σύστημα. «Η έρευνα μας, προτείνει ότι τα βραχώδη σώματα δημιουργούνται μαζί με το νερό τους, και έτσι περιμένουμε να βρούμε ότι τα περισσότερα από αυτά θα είναι πλούσια σε νερό ( όπως όντως παρατηρούμε με νέες εικόνες και δεδομένα από τον Άρη, τη Σελήνη και διάφορους αστεροειδείς),» πρόσθεσε η Δρ. Hallis. «Αυτή η έρευνα δείχνει πόσο σημαντικές είναι οι αποστολές επιστροφής δειγμάτων από αστεροειδέις και κομήτες, για να μας επιτρέψουν να μελετήσουμε τη χημεία αυτών των ουρανίων σωμάτων και να καθορίσουμε το πως και το πότε δημιουργήθηκαν.»

photo credit: A new study suggests it wasn’t comets and asteroids. NASA
freethinking.gr