Άρατος o Σολεύς

  

     Μπορεί το έργο του Θεόφραστου να είναι πραγματικός θησαυρός, όμως το έργο ενός άλλου σπουδαίου αρχαίου ποιητή ήταν καθοριστικό για τη διαμόρφωση της λαϊκής μετεωρολογίας. Αυτός είναι ο Άρατος ο Σολεύς, που έζησε τον 3ο αι. π.Χ.

     Ο Άρατος δεν ήταν αστρονόμος, αλλά ποιητής. Όμως, μετά από την προτροπή του βασιλιά της Μακεδονίας Αντιγόνου Γόνατά, έγραψε το έργο "Φαινόμενα καί Δίοσημεία". Στο έργο αυτό μεταφέρει σε δακτυλικούς εξάμετρους στίχους, όπως έγραφε και ο ‘Όμηρος, δύο παλιότερα έργα του Εύδοξου, τα "Φαινόμενα” και το Ένοπτρον". Ο Αντίγονος του είπε χαρακτηριστικά, Έυδοξότερον ποιήσεις τον Εύδοξον, εντείνας τα παρ'αυτώ κείμενα μέτρω".

     Στο "Φαινόμενα και Δίοσημεία" ο Άρατος γράφει στην αρχή για τους αστερισμούς και τους σχετικούς με αυτούς μύθους, ακολουθούν οι συνανατολές και συγκαταδύσεις των αστερισμών και τελειώνει με σημάδια πρόγνωσης του καιρού. Επειδή όπως είπαμε δεν ήταν αστρονόμος, ξαγρυπνούσε παρατηρώντας τον έναστρο ουρανό, όπως μας παραδίδει ο φίλος του ποιητής Καλλίμαχος.

    Έτσι, ο Άρατος έκανε προσιτή και ενδιαφέρουσα την αστρονομία στους απλούς ανθρώπους, αφού διασκεύασε σε στίχους με ομαλή ροή τον πεζό επιστημονικό λόγο του Ευδόξου. Με το ποίημα αυτό έθεσε στη διάθεση των αναγνωστών του την επιστήμη της αστρονομίας, που ως τότε περιοριζόταν μόνο στους ειδικούς και έγινε ο δάσκαλος του λαού στη γνωριμία των άστρων, αλλά και των σημαδιών πρόγνωσης του καιρού. Και όλα αυτά είχαν απήχηση όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο. Ο ποιητής Οβίδιος, ο Κικέρων και άλλοι Λατίνοι, μεταφράζουν στίχους του στα λατινικά και διαδίδουν τη γνώση περί αστερισμών και προγνώσεων στη Δύση.

     Το έργο του Αράτου ήταν προσφιλές ανάγνωσμα όχι μόνο κατά τους Αλεξανδρινούς χρόνους, αλλά και μετά, στους Ρωμαϊκούς και Βυζαντινούς χρόνους. Το έργο του Αράτου είχε τέτοια πέραση, ώστε ο Απόστολος Παύλος (που ήταν συμπατριώτης του Αράτου), επειδή ακριβώς γνώριζε την απήχηση του έργου του Αράτου, ξεκίνησε την ομιλία του στον Άρειο Πάγο κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, απαγγέλοντας ορισμένους στίχους του.

Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα, που αναφέρεται στη Φάτνη και τους Όνους στον Καρκίνο. Αυτή είναι η δύναμη της ποίησης:

"Κοίτα τη Φάτνη όμοια μ'ένα μικρούλι νέφος,

που βρίσκεται στα βορινά και κάτω απ' τον Καρκίνο.

Και δύο άστρα αμυδρά πολύ κοντά της λάμπουν,

δεν είναι πολύ κοντά, μα ούτε και μακριά της,

όσο μια πήχη θα 'λεγες καθένα τους απέχει,

το ένα είν' απ' το βορρά και τ' άλλο απ' το νότο.

Όνοι εκείνα λέγονται. Στη μέση είν' η Φάτνη.

Αν σκοτεινιάζει ο ουρανός κι αυτά πολύ ταιριάζουν,

τότε φαινόμενο βροχής σημάδι αυτά είναι”.

     Στο τρίτο μέρος του έργου του, στα Δίοσημεία, που σημαίνουν σημάδια από το Δία, αναφέρει σημάδια πρόγνωσης του καιρού. Δεν θα κάνουμε εκτενή αναφορά, αφού ως προς το περιεχόμενο είναι σχεδόν ίδιο με τα σημάδια του Θεόφραστου. Μιλώντας λοιπόν γενικά, ο Άρατος αναφέρει σημάδια από την οπτική εικόνα του Ήλιου και της Σελήνης, από τη Φάτνη, από τους κομήτες και διάττοντες, καθώς επίσης από ζώα, πτηνά, φυτά κτλ. Θα αναφερθούμε μόνο σε λίγα στοιχεία για τη Σελήνη και τον Ήλιο.

"Και πρώτα προσέξτε τα δύο κέρατα της Σελήνης. Η βραδινή της λάμψη μεταβάλλεται κάθε μέρα και καθώς μεγαλώνει η όψη της, παίρνει άλλοι άλλα σχήματα απ' την τρίτη κιόλας μέρα κι άλλα από την τέταρτη. Απ' αυτά πολλά μπορείς να μάθεις για το μήνα π' αρχίζει. Αν είναι λεπτή και καθαρή την τρίτη μέρα δείχνει πως θα' ρθει ξαστεριά κι όταν λεπτή και κοκκινόχρωμη είναι, προλέγει ανέμους. Αν τ' άκρα της δεν είναι διαυγή και τα κέρατά της δεν είναι αιχμηρά κι έχει αδύναμο φως, όταν από την τρίτη μέρα προχωρεί προς την τέταρτη, αυτό αποτελεί σημάδι πως θα πνεύσει νότιος άνεμος ή ότι θα πέσει βροχή".

"Συμβουλευτείτε και τον Ήλιο στα δύο του σημεία τα αντιδιαμετρικά, διότι παρόμοια σημάδια αυτός δείχνει και στη δύση και στην ανατολή του.... Αν είναι κόκκινος όπως συχνά συμβαίνει από τα νέφη να κοκκινίζει καθώς σέρνονται άλλα εδώ κι άλλα εκεί, αυτό είναι σημάδι που λέει πολλά και πιο συγκεκριμένα, αν είναι μαύρος σημαίνει βροχή, αν είναι κόκκινος σημαίνει άνεμο. Αν συγχρόνως είναι μαύρος και κόκκινος, αυτό είναι σημάδι βροχής και ανέμου.... Οι μεγάλοι κύκλοι που ζώνουν τον Ήλιο δεν δείχνουν καλό καιρό. Όσο πιο σταθεροί και πιο σκούροι είναι τόσο ο καιρός χειροτερεύει. Αν δε είναι δύο, τότε ο καιρός είναι ακόμα χειρότερος".

Σχετικό βίντεο από τον ιτότοπο: http://www.eoellas.org/2014/12/09/sta-adita-tis-gnosis-aratos/

Πηγές:

. Χαρίτωνα Τομπουλίδη, Η ιστορία και η μυθολογία των αστερισμών, Πλανητάριο Θεσσαλονίκης 2013

. Σταύρου Αυγολούπη, ΄Αρατος ο Σολεύς, περιοδικό "Ουρανός", τεύχος 91, Απρίλιος 2014

. Ησίοδος, Άπαντα, Κάκτος 1993

. Ευάγγελου Σπανδάγου, Η "Εισαγωγή εις τα Φαινόμενα" του Γεμίνου του Ροδίου, Αίθρα 2002

. Αριστοτέλης, Άπαντα, τόμοι 13-14, Κάκτος 1994

. Θεόφραστος, Απαντα 7, Κάκτος 1998

 . Ευάγγελου Σπανδάγου, Τα "Φαινόμενα και Διοσημεία" του Αράτου του Σολέως, Αίθρα 2002.

 

Απόσπασμα από το άρθρο ‘’Αστρονομία και Λαϊκή Μετεωρολογία’’ του περιοδικού

‘’Ουρανός’’ , τεύχος 101, της Εταιρείας Αστρονομίας και Διαστήματος

Η πανσέληνος της 14ης Νοεμβρίου 2016

ΥΠΕΡΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ

Η Σελήνη περιφέρεται γύρω από την Γη με την ίδια φορά που η γη περιφέρεται γύρω από τον ήλιο. Η τροχιά της φυσικά είναι ελλειπτική. Αυτό σημαίνει ότι δεν ισαπέχει από την Γη αλλά έχει κοντινότερο και μακρινότερο σημείο. Το πλησιέστερο σημείο λέγεται περίγειο (363,104 km) και το πιο απομακρυσμένο απόγειο (405,696 km).  Ο αστρικός μήνας της Σελήνης δηλαδή ο χρόνος  περιφοράς  της γύρω από την Γή διαρκεί  27,321 μέρες. Ο Σεληνιακός ή Συνοδικός μήνας δηλ. ο χρόνος που χρειάζεται για να επανέλθει στο ίδιο σημείο εν σχέση με τον ήλιο είναι 29,53059. Οι 14 σεληνιακοί μήνες, δηλαδή  14 x 29,53059 ημέρες = 413,428 ημέρες συμπίπτουν με 15 αστρικούς  διότι 15 x 27,55455 ημέρες = 413,318 ημέρες. Λόγω της σύμπτωσης αυτής το φεγγάρι βρίσκεται στο περίγειο και σε πανσέληνο. Στην περίπτωση αυτή επειδή φαίνεται μεγαλύτερο ονομάζεται Υπερπανσέληνος (supermoon).

​Η πανσέληνος της 14ης Νοεμβρίου 2016  που ολοκληρώνεται μόνο μιάμιση ώρα μετά την διέλευση από το περίγειο σε απόσταση 356.509 χιλιομέτρων από την Γή (η οποία είναι μικρότερη των συνήθων διελεύσεων), θα μας δείξει ένα δίσκο 14% μεγαλύτερο και 30% λαμπρότερο του συνήθους. Τον προηγούμενο μήνα όπως και τον επόμενο, συμπίπτει να έχουμε υπερπανσέληνο, όμως όχι σε τόσο κοντινή απόσταση.  Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη και λαμπρότερη των τελευταίων 69 ετών καθώς αντίστοιχη είχε συμβεί στις 26 Ιανουαρίου του 1948.

Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να είναι κοντα στο  περίγειο μια πανσέληνος. Η πλησιέστερη προσέγγιση ονομάζεται proxigee και τα τελευταία χρόνια συνέβη τις παρακάτω ημερομηνίες.                          Έτος                Ημερομηνία                 Απόσταση (Km)                            2011                 19 Μαρτίου                     356.575                           2012                 06 Μαΐου                         356.925                           2013                 23 Ιουνίου                       356.991                           2014                 10 Αυγούστου                 356.896                           2015                 28 Σεπτεμβρίου               356.877                           2016                 14 Νοεμβρίου                  356.509 Από τον παραπάνω πίνακα διαπιστώνουμε ότι το φαινόμενο αυτό επαναλαμβάνεται κάθε  1 χρόνο 1 μήνα και 18 ημέρες  και η επόμενη φορά προσδιορίζεται  στις 2 Ιανουαρίου 2018. Πηγαίνοντας μακρύτερα στο μέλλον, υπερπανσέληνος αυτού του μεγέθους θα συμβεί  στις 25 Νοεμβρίου 2034 (356.446 χιλιόμετρα),  ενώ μεγαλύτερη (εγγύτερη στην Γη)  του  21ου  αιώνα, στις 6 Δεκεμβρίου του 2052 (356.425 χιλιόμετρα).

Σε κάθε πανσέληνο, Σελήνη Γη και Ήλιος ευθυγραμμίζονται με την Γη ενδιάμεσα. (Στην θέση αυτή λέμε ότι βρίσκονται σε συζυγία.) Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερες του συνήθους παλίρροιες. Στις περιπτώσεις της υπερσελήνης είναι φυσικό  να δημιουργούνται  οι υψηλότερες πλημμυρίδες και οι ρηχώτερες αμπώτιδες. Η σελήνη αφού επιδρά στα νερά δημιουργώντας την παλίρροια και αφού το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κατά 70% και το αίμα 90% από νερό είναι φυσικό να έχει επίδραση και στον άνθρωπο. Κάποιοι άνθρωποι παθαίνουν διαταραχές του ψυχισμού τους, σεληνιάζονται. Η πανσέληνος έχει συνδεθεί με αυτοκτονίες, ανθρωποκτονίες, τροχαία ατυχήματα, χωρισμούς, ανατροπές και αυξημένη εγκληματικότητα. Ο θρύλος του μεσαίωνα θέλει αυτές τις νύχτες, κάποιοι άνθρωποι  να μεταμορφώνονται σε λύκους.  Φυσικά είναι η βραδιά των Λυκανθρώπων. Απ΄την άλλη όμως, σταθήκατε ποτέ στην άκρη της λεωφόρου των ερωτευμένων; Σ΄ αυτή την ακτίνα (τον δρόμο) που το ολόγιομο φεγγάρι του ποιητή δημιουργεί  πάνω στην θάλασσα. Γαληνεύει η ψυχή και δημιουργεί επιθυμία τρυφερών σχέσεων. Θέλεις να τον περπατήσεις αυτό τον δρόμο πιασμένος χέρι χέρι με το άλλο σου μισό. Χιλιάδες ανά τον κόσμο ερασιτέχνες και επαγγελματίες αστρονόμοι θα στηθούν στα τηλεσκόπια τους να απολαύσουν το ιδιαίτερο αυτό φαινόμενο. Καλή παρατήρηση ή καλή βόλτα στην λεωφόρο. Ότι και αν επιλέξετε αξίζει.

Πληροφορίες από earthsky.org           

ethaios.com         

Παρατήρηση του Φαινομένου  

Ωρίωνας: Ο Κυνηγός, ο Αστερισμός και τα νέα Άστρα

Επιμέλεια: Ματθαίος Παπαπούλιας 

Το άρθρο περιλαμβάνει την μυθολογία του αστερισμού ,με αναφορά στα αστέρια που αποτελούν τον Ωρίωνα (τα κυριότερα) επίσης περιλαμβάνει περιγραφή των αντικειμένων  και εικόνες. 

Ακόμα και από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ασχολούνται με την μελέτη του νυχτερινού ουρανού και των ουρανίων σωμάτων. Κοιτώνας τον ουρανού οι λαοί ‘’έβλεπαν’’ ζώα και μυθικούς ήρωες. Αλλά επίσης ανέπτυξαν και την επιστημονική μέθοδο κάνοντας υποθέσεις, πειράματα, παρατηρήσεις καταλήγοντας σε συμπεράσματα υιοθετώντας τον ορθολογισμό.

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Στην εικόνα το θανάσιμο δάγκωμα του Σκορπιού στον Ωρίωνα 

Ο Ωρίωνας ήταν το δώρο του θεού Δία και Ποσειδώνα στον Υριέα λόγο της φιλοξενίας που τους πρόσφερε αλλά και λόγο το ότι ο Υριέας ήταν σε πολύ μεγάλη ηλικία,χήρος αλλά και χωρίς παιδία.Ο Ωρίωνας είναι ίσως  ο ποιο γνωστός κυνηγός στην αρχαία ελληνική μυθολογία.Όσο για το τέλος και τον θάνατο του Ωρίωνα υπάρχουν διάφορες παραδώσεις.Σύμφωνα με την κύρια παράδοση ο κυνηγός Ωρίωνας πέθανε στην Δήλο (που τότε ήταν γνωστή ως Ορτυγία).Πέθανε σύμφωνα με την παράδοση από δάγκωμα σκορπιού που έστειλε είτε η Άρτεμις επειδή είχε φύγει από κοντά της ερωτευμένος με την Ηω, είτε ο Απόλλων για να μην δημιουργηθεί ερωτική σχέση ανάμεσα στον Ωρίωνα και στην αδελφή του την Άρτεμη, είτε στο τέλος η ίδια η Γη τιμωρώντας τον για την καυχησιολογία του δηλαδή ότι κανένα ζώο δεν είχε ξεφύγει από τα βέλη του.

Ο ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΩΡΙΩΝΑ

Αστερισμός: Ομάδες αστεριών στον ουρανό που βρίσκονται κοντά μεταξύ τους και ενώνονται με νοητές γραμμές.Επίσης παριστάνουν φιγούρες ζώων,μυθολογικών ηρώων και άλλων αντικειμένων.

Ο αστερισμός του Ωρίωνα (είναι επίσης γνωστός και ως ‘’Κυνηγός’’) ήταν γνωστός στην αρχαία Ελλάδα (ο Ωρίωνας,ο Βοώτης,οι Πλειάδες,οι Υάδες και οι Μεγάλη Άρκτος ήταν αστερισμοί και αντικείμενα γνωστά στον Όμηρο αφού τραγουδήθηκαν στην Οδύσσεια. Οδ ε 279). Επίσης ο Αστερισμός του Ωριώνα σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολαιμαίο και είναι ένας από τους 88 αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU).

Ελληνικά : Ωριών-Ωριώνας,Λατινικά : Orion, συντομογραφία : Ori.

 

Εικόνες 1,2: Ο Αστερισμός του Ωρίωνα.

Αστέρες του αστερισμού.

α ωρίωνος: Μπετελγκεζ (Betelgeuse) μεταβλητός αστέρας μακράς περιόδου .

β ωρίωνος: Ρίγκελ (Rigel) διπλός αστέρας.

γ ωρίωνος: Ονομάζεται Μπελλατριξ (Bellatrix) ή και ‘’Αστέρας της Αμαζόνας’’.

δ ωριώνoς: (Μιντάκα,Mintaka),
ε ωριώνος (Αλνιλάμ,Alnilam),
ζ ωρίωνος (Αλνιτάκ,Alnitak): Βρίσκονται σε πλάγια ευθεία και είναι γνωστοί ως ‘’Πύχης’’ αλλά και ως ‘’Ζώνη του Ωρίωνα’’.

Φυσικά ο αστερισμός περιλαμβάνει κι άλλα αστέρια τα οποία δεν αναφέρονται.Ο συγκεκριμένος αστερισμός περιέχει 3 αντικείμενα του καταλόγου Messier.

Συγκεκριμένα: Messier 42 (M42, ,Orion Nebula),
Messier 43 (M43,NGC 1982,De Mairan’s Nebula) και το 
Messier 78 (M78,NGC 2068).

 

Πριν προχωρήσω στην περιγραφή του Μ42 και  θα ήθελα να γίνει κατανοητός ο όρος  Πρωτοπλανητικός δίσκος.

Πρωτοπλανητικός Δίσκος είναι ένας περιστρεφόμενος δίσκος πυκνού αερίου και σκόνης που περιβάλλει ένα πρόσφατα σχηματισμένο και νεαρό αστέρι.

Θεωρώ επίσης ότι πρέπει να γίνει και μια αναφορά για τον Σχηματισμό Πλανητικών Συστημάτων.

ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Δημιουργία αστέρα:Τα άστρα προέρχονται από κατάρρευση Μεσοαστρικού νέφους . Ο χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των αστέρων των Γαλαξιών χαρακτηρίζεται από την παρουσία ύλης (αέρια και σκόνη) η οποία είναι γνωστή σαν Μεσοαστρική Ύλη.

Όταν σχηματιστούν σώματα που διαθέτουν τα κατάλληλα όρια μαζών, δηλ. 0,1 Μ ,( ΜΆΖΑ ΗΛΙΟΥ) > Μ > 100 Μ  και μπορούν να ''κάψουν'' τα πυρηνικά τους αποθέματα, παράγοντας ενέργεια (σωματίδια, φως και θερμότητα), τότε οι συνθήκες αυτές ευνοούν την δημιουργία αστέρων. Αυτό έχει σαν συνέπεια η παραγωγή φωτονίων (αποτέλεσμα των Πυρηνικών αντιδράσεων Σύντηξης) να δίνει στο σώμα αυτό την λάμψη του και ως εκ τούτου τα σώματα αυτά (Αστέρες) ονομάζονται και αυτόφωτα σώματα.

Εικόνα 3: Καλλιτεχνική απεικόνιση δημιουργίας πλανητικού συστήματος. Πηγή: ESO/L. Calçada.

Και πώς γίνεται αυτό ;

Σιγά σιγά ο πρωτοαστέρας γίνεται ολοένα και πιο πυκνός στο κέντρο βάρους του νεφελώματος. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του σχηματισμού των πλανητών στο πρωτοπλανητικό δίσκο, ο πρωτοαστέρας συμπιέζεται βαθμιαία από την βαρύτητα , για 10 έως 50 εκατομμύρια χρόνια σχεδόν, φθάνοντας τελικά στις απαραίτητες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης που απαιτούνται για να αρχίσει η πυρηνική σύντηξη του υδρογόνου. Τότε ένα άστρο έχει γεννηθεί.

Ένα νέο αστέρι παράγει έναν αστρικό άνεμο πολύ ισχυρότερο από αυτόν ενός ολοκληρωτικά σχηματισμένου αστεριού, το  οποίο τελικά απομακρύνει τα υπόλοιπα αέρια από το δίσκο, και κατά ένα μεγάλο μέρος τελειώνει τη διαδικασία προσαύξησης ή συσσώρευσης.

Το αέριο στον πρωτοπλανητικό δίσκο, εν τω μεταξύ, ψύχεται βαθμιαία μετά τη βαρυτική θέρμανση της κατάρρευσής του.

Δημιουργία πλανητών:Η επικρατέστερη θεωρία για την δημιουργία των πλανητών λέει ότι οι πλανήτες δημιουργούνται όταν κόκκοι σκόνης που αποτελούν έναν δίσκο συσσώρευσης καθώς περιστρέφονται γύρω από έναν προταστέρα, σχηματίζουν σταδιακά μεγαλύτερα σώματα.

Τέλος, αφού ο αστρικός άνεμος έχει καθαρίσει το αέριο από το δίσκο, μπορεί να έχει μείνει ένας μεγάλος πληθυσμός πρωτοπλανητών και μικροσκοπικών πλανητών. Για μία περίοδο 10 έως 100 εκατομμυρίων ετών, αυτοί οι πρωτοπλανήτες θα διαταράξουν το ένα το άλλο έως ότου διασταυρωθούν και συγκρουστούν. Τα σώματα από αυτές τις συγκρούσεις θα είναι οι τελικοί πλανήτες αυτού του συστήματος.

Εικόνα 4 :Πρωτοπλανητικός Δίσκος σχηματίζεται στο Νεφέλωμα του Ωρίωνα (M42) via Hubble Space Telescope (HST)

  

                                                                                                                   

Νεφέλωμα του Ωρίωνα (Messier 42)

Νεφέλωμα: Για την  αστρονομία είναι ένα σύννεφο σκόνης και αερίων.

Τύποι Νεφελωμάτων:Διάχυτα (ανάκλασης,εκπομπής,σκοτεινά),πλανητικά.κατάλοιπο υπερκενοφανή.

Εικόνα 5: Το νεφέλωμα του Ωρίωνα via NASA/ESA.

Συντεταγμένες: Ορθή Αναφορά 5h 35m 17s | Απόκλιση. -5° 23′ 28″

Το Νεφέλωμα του Ωρίωνα είναι ένα διάχυτο νεφέλωμα νότια από τη Ζώνη του Ωρίωνα Το M42 απέχει από εμάς 1.344 ± 20 έτη φωτός. Περιλαμβάνει την κοντινότερη στη Γη περιοχή παραγωγής νέων αστέρων. Η πραγματική του διάμετρος εκτιμάται σε 24 έτη φωτός. Το Νεφέλωμα του Ωρίωνα είναι ένα από τα πλέον ερευνηθέντα και φωτογραφημένα ουράνια σώματα. αποκαλύψει πολλά μυστικά για τη διαδικασία σχηματισμού νέων άστρων και πλανητών από βαρυτική κατάρρευση νεφών διαστρικού αερίου και σκόνης. Οι αστρονόμοι έχουν παρατηρήσει αρκετούς πρωτοπλανητικούς δίσκους που βρίσκονται εκεί.

 

Εικόνες 7,8: Στο ορατό φως (αριστερά) αποκαλύπτουν νέφη αερίου και σκόνης στο Νεφέλωμα του Ωρίωνα . Μία εικόνα στο υπέρυθρο (δεξιά) αποκαλύπτει τα νεογέννητα άστρα που λάμπουν στο εσωτερικό. (C.R. O'Dell - Vanderbilt University, NASA, και ESA).

Το σύγχρονο αστρονομικό μοντέλο για το Μ42 αποτελείται από μία ιονισμένη περιοχή με κέντρο περίπου στον θ1 Ωρίωνος C, που είναι ο αστέρας ο οποίος εκπέμπει την περισσότερη ιονίζουσα υπεριώδη ακτινοβολία.

Πρωτοπλανητικοί Δίσκοι στο Νεφέλωμα του Ωρίωνα (M42)

Εικόνα 6: Σύννεφα σκόνης-αερίου  γύρω από ‘’νεογέννητα’’ αστέρια στο Νεφέλωμα του Ωρίωνα. Πηγή: NASA/ESA and L. Ricci (ESO)

Παρατηρήσεις έχουν αποκαλύψει περίπου 700 αστέρες σε διάφορα στάδια του σχηματισμού τους μέσα στο νεφέλωμα. Επίσης παρατηρήσεις με το HST έχουν αποκαλύψει πάνω από 150 πρωτοπλανητικούς δίσκους μέσα στο Μ42. Αυτοί θεωρούνται πλανητικά συστήματα στα πρώτα στάδια του σχηματισμού τους. Ο μεγάλος τους αριθμός είναι μία ένδειξη ότι ο σχηματισμός πλανητικών συστημάτων είναι συνηθισμένη διαδικασία στο Σύμπαν.

Η επίδραση των αστρικών ανέμων

Μετά τη γένεσή τους, οι αστέρες μέσα στο Μ42 αρχίζουν να εκπέμπουν το καθένα τον αστρικό του άνεμο. Τόσο οι αστέρες μεγάλης μάζας όσο και οι πολύ νεαροί αστέρες εκπέμπουν πολύ ισχυρότερους αστρικούς ανέμους από ό,τι ο Ήλιος.

Messier 43 (Μεσιέ 43, NGC 1982, Νεφέλωμα του De Mairan)

 Εικόνα 7:Το νεφέλωμα M43 από το Hubble Space Telescope

Συντεταγμένες: Ορθή αναφορά 05h 35.6m |απόκλιση −05° 16′

Το Messier 43 είναι ένα νεφέλωμα εκπομπής σε απόσταση περίπου 1500 ετών φωτός στον αστερισμό του Ωρίωνα. Το νεφέλωμα του De Mairan είναι μέρος του νεφελώματος του Ωρίωνα και χωρίζεται από αυτό με μία λωρίδα σκόνης. Ανήκει στο πολύ μεγαλύτερο σύμπλεγμα νεφελωμάτων του Ωρίωνα, όπως και το νεφέλωμα Κεφαλή Αλόγου και το Μεσιέ 78.

Το Μεσιέ 43 περιβάλει το νεαρό και ασταθές «μεταβλητό άστρο νεφελώματος» NU Orionis (γνωστό και ως HD 37061) του οποίου η λαμπρότητα (mag) μεταβάλλεται από 6,5 μέχρι 7,6. Επιπλέον το Μ43 περιέχει και το δικό του μικρό αστρικό σμήνος .

Messier 78 (Μεσιέ 78,NGC 2068)

Εικόνα 8:Το νεφέλωμα M78 με την κάμερα μεγάλου πεδίου (camera on the MPG/ESO 2.2-metre telescope at the La Silla Observatory).

Συντεταγμένες: Ορθή Αναφορά 05h 46.7m 00s  Απόκλιση | +00° 03′ 00″

  

Το Messier 78 είναι ένα νεφέλωμα ανάκλασης σε απόσταση 1600 ετών φωτός στον αστερισμό του Ωρίωνα. Με φαινόμενο μέγεθος 8,3 είναι το λαμπρότερο νεφέλωμα ανάκλασης στον ουρανό. Το Μεσιέ 78 ανήκει στο σύμπλεγμα του Ωρίωνα, όπως το νεφέλωμα του Ωρίωνα και το Μεσιέ 43, που βρίσκεται σε απόσταση 1.500 ετών φωτός.

V1647 Orionis

Τον Ιανουάριο του 2004 το άστρο V1647 Orionis, ένας νεαρός εκρηκτικός μεταβλητός αστέρας που βρίσκεται στη βορειοδυτική άκρη του νεφελώματος, υπέστη μια ξαφνική αύξησης της φωτεινότητας, φωτίζοντας μέρος του νεφελώματος, το οποίο ονομάστηκε νεφέλωμα McNeil, προς τιμήν του ατόμου που το ανακάλυψε. Αυτό το γεγονός ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για τη μελέτη της δυναμικής που σχετίζεται με τους πρωταστέρες και μελετήθηκε έντονα για δύο χρόνια, που αντιστοιχεί στην περίοδο κατά την οποία διατήρησε φωτεινότητα υψηλότερα από το κανονικό

Εικόνα 9: Καλλιτεχνική απεικόνιση του άστρου V1647 Orionis

Πηγή : http://chandra.harvard.edu

Τον Οκτώβριο του 2005 η φωτεινότητά του μειώθηκε απότομα. Το Μεσιέ 78 είναι το λαμπρότερο νεφέλωμα ανάκλασης σε μία ομάδα νεφελωμάτων που περιλαμβάνει τα NGC 2064, NGC 2067 και NGC 2071. Αυτά τα νεφελώματα μαζί με το νεφέλωμα φωτιά αποτελούν το μοριακό νέφος LDN 1630, ένα μέρος του συμπλέγματος του Ωρίωνα.

ΠΗΓΕΣ

https://www.nasa.gov

http://www.astrovox.gr/
https://el.wikipedia.org

http://www.space.com/

http://www.physics4u.gr/

http://www.universetoday.com/

http://www.eso.org/

 Επικοινωνία και παρατηρήσεις: mantheos77@gmail.com

Μύθοι και πραγματικότητες για τις μαύρες τρύπες

Τι γνωρίζετε σχετικά με τις μαύρες τρύπες;

1. Ο όγκος μιας μαύρης τρύπας είναι τεράστιος.
Μύθος          Πραγματικότητα

2. Οι μαύρες τρύπες δεν έχουν μάζα.
Μύθος         Πραγματικότητα

3. Μια περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία μας
Μύθος         Πραγματικότητα

4. Ο Ήλιος μας θα γίνει τελικά μαύρη τρύπα.
Μύθος          Πραγματικότητα

5. Το φως δεν μπορεί να διαφύγει από μια μαύρη τρύπα.
Μύθος         Πραγματικότητα

6. Οι μαύρες τρύπες θα “καταβροχθίσουν” το περιεχόμενο του σύμπαντος και έτσι τελικά θα καταστραφεί.
Μύθος        Πραγματικότητα

7. Η NASA έστειλε ένα διαστημικό σκάφος σε μια μαύρη τρύπα.
Μύθος       Πραγματικότητα

8. Οι αστρονόμοι έχουν δεδομένα που επιβεβαιώνουν ότι οι συνηθισμένες μαύρες τρύπες είναι χωροχρονικές σήραγγες (σκουληκότρυπες).
Μύθος       Πραγματικότητα

από το amazing-space.stsci.edu

Τέσσερις δημοφιλείς μύθοι για τις μαύρες τρύπες

Εκτός από τα επιστημονικά άρθρα και πειράματα, οι μαύρες τρύπες έχουν γίνει συχνά πρωταγωνιστές σε βιβλία και ταινίες επιστημονικής φαντασίας, αναλαμβάνοντας συνήθως τον ρόλο είτε της πύλης σε άλλους “κόσμους”, είτε του κοσμικού “τέρατος” που εξαφανίζει ό,τι  βρεθεί στη “γειτονιά” του.

Επομένως, ακόμη κι όποιος δεν έχει καμία επαφή με τη φυσική και την αστρονομία, γνωρίζει πως πρόκειται για ουράνια σώματα που έχουν τεράστια συγκέντρωση μάζας , ώστε από το βαρυτικό τους πεδίο να μην μπορεί να “δραπετεύσει” τίποτε, ακόμη κι αν κινείται με την ταχύτητα του φωτός.
Η παρενέργεια, όμως, είναι πως οι μαύρες τρύπες έχουν πέσει… θύματα της δημοφιλίας τους, με συνέπεια να έχουν διαδοθεί αρκετοί μύθοι για τις ιδιότητές τους, από έργα που έγειραν την πλάστιγγα περισσότερο στη “φαντασία” και λιγότερο στο “επιστημονική”.

1ος Μύθος: Ο Ήλιος μας θα γίνει μαύρη τρύπα όταν “πεθάνει”

Η μάζα του Ήλιου είναι αρκετά μικρή για να εξελιχθεί σε μαύρη τρύπα. Αντίθετα, σε περίπου 6 δισεκατομμύρια χρόνια από σήμερα, θα μετατραπεί σε έναν τεράστιο κόκκινο γίγαντα, με διάμετρο που ενδεχομένως θα είναι μεγαλύτερη από την ακτίνα της τροχιάς της Γης. Στη συνέχεια, θα χάσει τα εξωτερικά στρώματα αερίων που θα τον περιβάλλουν και θα “μεταμορφωθεί” σε λευκό νάνο.

2ος Μύθος: Οι μαύρες τρύπες λειτουργούν σαν χωροχρονικές σήραγγες

Αν και δεν μπορεί να αποκλεισθεί από μαθηματικής άποψης, αυτό το ενδεχόμενο είναι αρκετά προβληματικό. Είναι αλήθεια πως υπάρχουν όντως λύσεις των εξισώσεων της Γενικής Σχετικότητας, οι οποίες υποδεικνύουν ότι μια τέτοια κοσμική δομή θα μπορούσε να συνδέει δύο απομακρυσμένα σημεία στο σύμπαν ή δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Ωστόσο, οι λύσεις αυτές παύουν να ισχύουν αν η μαύρη τρύπα περιστρέφεται ή διαταραχθεί, για παράδειγμα όταν απορροφήσει κάποιο αντικείμενο. Ακόμη χειρότερα, είναι απίθανο να καταφέρουμε ποτέ να ελέγξουμε στην πράξη κατά πόσο λειτουργεί όντως σαν χωροχρονική σήραγγα.
Ο λόγος είναι πως οι επιστήμονες δεν μπορούν να κρατήσουν επικοινωνία με όποιο αντικείμενο βρεθεί μέσα σε μία μαύρη τρύπα. Κι αυτό γιατί τα σήματά του δεν είναι δυνατόν να “δραπετεύσουν” από το πανίσχυρο βαρυτικό πεδίο, ακόμη κι αν κινούνται με την ταχύτητα του φωτός.

3ος Μύθος: Η ύπαρξή τους δεν έχει επιβεβαιωθεί με παρατηρήσεις

Παρόλο που δεν εκπέμπουν φως, και επομένως δεν μπορούν να εντοπισθούν άμεσα, οι αστρονόμοι έχουν ανιχνεύσει μαύρες τρύπες παρατηρώντας φαινόμενα που αυτές προκαλούν στη “γειτονιά” τους. Μάλιστα, μελετώντας με σύγχρονα τηλεσκόπια πώς επηρεάζονται οι τροχιές των πλησιέστερων αστέρων, οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν τη μάζα μιας μαύρης τρύπας.
Με αυτό τον τρόπο, έχει βρεθεί για παράδειγμα ότι στο κέντρο του γαλαξία μας βρίσκεται ένα ουράνιο σώμα, το οποίο και έχει 4 εκατομμύρια φορές περίπου μεγαλύτερη μάζα από τον Ήλιο, καταλαμβάνοντας όμως πολύ μικρό χώρο. Αυτό σημαίνει πως έχει τεράστια συγκέντρωση και, με δεδομένο ότι δεν εκπέμπει καθόλου φως, η μόνη εύλογη ερμηνεία είναι πως πρόκειται για μαύρη τρύπα. Οι αστρονόμοι την έχουν ονομάσει Τοξότης Α*.

4ος Μύθος: Θα “καταβροχθίσουν” τελικά όλη την ύλη του σύμπαντος

Όχι γιατί όλες οι μαύρες τρύπες θα “πεθάνουν” τελικά, παρόλο που ο χρόνος “ζωής” τους είναι μεγάλος. Πιο συγκεκριμένα, στο μακρινό μέλλον του σύμπαντος, οι μαύρες τρύπες θα επιβιώσουν ακόμη κι αφότου σταματήσουν να δημιουργούνται καινούριοι αστέρες, απορροφώντας ύλη και ενέργεια που θα βρεθεί στην εμβέλειά τους. Ωστόσο, ούτε και αυτές είναι αιώνιες.
Ο λόγος είναι πως εκπέμπουν ακτινοβολία, η οποία ονομάζεται ακτινοβολία Χόκινγκ από το όνομα του γνωστού Βρετανού φυσικού που ανακάλυψε τη διαδικασία. Αυτό σημαίνει πως συρρικνώνονται αργά αλλά σταθερά, με συνέπεια σε τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυριών χρόνια από σήμερα να έχουν “εξατμισθεί” όλες. Τότε, το σύμπαν θα είναι ένας τεράστιος κενός χώρος, με μόνους “κατοίκους” του στοιχειώδη σωματίδια τα οποία θα κινούνται τυχαία.


Του Κώστα Δεληγιάννη από naftemporiki.gr
 physicsgg.me

Είναι η σκοτεινή ύλη μποζόνια, μήκους κύματος 3000 ετών φωτός;

Πριν από μερικές ημέρες στην αναδημοσίευση με τίτλο «Νέος υπολογισμός της μάζας του αξιονίου του υποθετικού συστατικού της σκοτεινής ύλης», είδαμε τις προσπάθειες των φυσικών, για την ανίχνευση αξιονίων με τον ανιχνευτή ADMX, αλλά και τις πρόσφατες θεωρητικές προσομοιώσεις που δίνουν εκτιμήσεις σχετικά με την μάζα αυτών των υποθετικών (προς το παρόν) σωματιδίων.  Ορισμένοι φυσικοί ελπίζουν ότι τα αξιόνια θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια καλή ερμηνεία για την σκοτεινή ύλη που αποτελεί το 27% του περιεχομένου του σύμπαντος. Το πείραμα ADMX σχεδιάστηκε για την ανίχνευση αξιονίων των οποίων η μάζα είναι τάξης μεγέθους μικρο-ηλεκτρονιοβόλτ (μeV), ενώ η τελευταία θεωρητική μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μάζα των αξιονίων μπορεί να είναι 100 φορές μεγαλύτερη, γεγονός που μάλλον υπερβαίνει τις δυνατότητες του ADMX.

Το σύστημα του νάνου-γαλαξία Fornax δεν μπορεί να εξηγηθεί με το μοντέλο της ψυχρής σκοτεινής ύλης

Όμως μια άλλη θεωρητική μελέτη που εμφανίστηκε στον ιστότοπο arxiv.org , υποστηρίζει ότι η σκοτεινή ύλη θα μπορούσε να εξηγηθεί με εντελώς διαφορετικά αξιόνια, ένα είδος εξαιρετικά ελαφρών μποζονίων που απορρέουν από την θεωρία των χορδών. Εκτιμάται ότι η μάζα των υποψηφίων σωματιδίων σκοτεινής ύλης είναι m~10^-22 eV ή 10⁻³¹GeV (γιγα-ηλεκτρονιοβολτ), μια μικροσκοπική μάζα σε σχέση με τα σωματίδια που αναζητούνται στον LHC. Το μήκος κύματος de Broglie είναι λ~1 kiloparsec ή 3200 έτη φωτός! Σωματίδια με τόσο μεγάλο μήκος κύματος προκαλούν νέα φαινόμενα και δεν είναι δυνατόν να ανιχνευτούν από επίγειους ανιχνευτές ή να παραχθούν σε επιταχυντές.

Το άρθρο έχει τίτλο «On the hypothesis that cosmological dark matter is composed of ultra-light bosons«, υπογράφεται από τους Hui, Ostriker, Tremaine και Witten και προκάλεσε την προσοχή αρκετών φυσικών. Γιατί; Διότι ένας από τους συγγραφείς είναι ο Edward Witten, ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα επιστημονικά μυαλά.

Ο Edward Witten είναι Αμερικανός θεωρητικός φυσικός, καθηγητής της Μαθηματικής Φυσικής στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών στο Πρίνστον. Έχει τεράστια συνεισφορά στην θεωρία των χορδών, την κβαντική βαρύτητα, τις υπερσυμμετρικές κβαντικές θεωρίες πεδίου και σε πολλά πεδία της μαθηματικής φυσικής, αλλά και στα καθαρά μαθηματικά. Το 1990 ήταν ο πρώτος και μοναδικός φυσικός που βραβεύθηκε με το μετάλλιο Fields από την Διεθνή Μαθηματική Ένωση. Το 2004 το περιοδικό Time το ανέφερε ως τον πιο έξυπνο εν ζωή θεωρητικό φυσικό. Ο Witten γεννήθηκε το 1951, στην Βαλτιμόρη στις ΗΠΑ. Ο πατέρας του Louis Witten ήταν θεωρητικός φυσικός εξειδικευμένος στην βαρύτητα και την γενική σχετικότητα. Οι αρχικές σπουδές του δεν είχαν σχέση με τη φυσική και τα μαθηματικά, αλλά την ιστορία και την γλωσσολογία. Αναμείχθηκε με την πολιτική δημοσιεύοντας άρθρα εναντίον της νέας αριστεράς και συμμετέχοντας στην προεκλογική εκστρατεία για την προεδρία των ΗΠΑ, του ρεπουμπλικανού υποψηφίου George McGovern το 1971-72 (οι φήμες που λένε ότι στις σημερινές εκλογές των ΗΠΑ ψήφισε την Jill Stein δεν επιβεβαιώνονται ).Φοίτησε στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison για ένα εξάμηνο ως μεταπτυχιακός φοιτητής Οικονομικών, αλλάζοντας πορεία το 1973 με την εγγραφή του στο τμήμα εφαρμοσμένων μαθηματικών του Πρίνστον και λαμβάνοντας διδακτορικό δίπλωμα στη φυσική το 1976 υπό την επίβλεψη του David Gross (βραβείο Νόμπελ φυσικής 2004)…
Διαβάστε την πρόσφατη «αυτο-βιογραφική» ομιλία του Witten στα πλαίσια της βράβευσής του στο Κιότο εδώ: www.sns.ias.edu

Οι Witten et al μελετούν λεπτομερώς μια υπόθεση, που δεν είναι καινούργια, και καταλήγουν σε διάφορα ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Η ιδέα ονομάζεται «FDM», από το «Fuzzy Dark Matter» (ασαφής σκοτεινή ύλη). Υποθέτουν ένα υπερ-ελαφρύ μποζόνιο, με σχεδόν μηδενική μάζα, το οποίο θα μπορούσε να είναι υπεύθυνο για την σκοτεινή ύλη που αποτελεί το 27% του περιεχομένου του σύμπαντος.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν τις συνέπειες της ύπαρξης αυτού του γιγαντιαίου μήκους κύματος στην σωματιδιακή φυσική, αλλά και το πως θα μπορούσε να ανιχνευθεί πειραματικά, από τηλεσκόπια (!) κι όχι σε επιταχυντές όπως ο LHC.

Επιπλέον γίνεται αναφορά στον Fornax (Κάμινος), έναν γαλαξία-νάνο, δορυφόρο του δικού μας γαλαξία, που φαίνεται να διαθέτει σφαιρωτά σμήνη τα οποία δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν εκεί, αν η σκοτεινή ύλη στον γαλαξία ήταν το «συνηθισμένο» είδος που προβλέπεται από το παράδειγμα της ψυχρής σκοτεινής ύλης (CDM). Το νέο μοντέλο της σκοτεινής ύλης (FDM) περιγράφει πολύ καλύτερα αυτό το περίεργο σύστημα.

Πηγή  και Science20.com

physics4u.gr 

Φαινόμενο σκιάς ειδώλου πάνω στον Ουράνιο Θόλο

Στις 4 Νοεμβρίου 2016, πριν δηλαδή από λίγες ημέρες σε μια επίσκεψή μου στην Σαλαμίνα και κατά την Δύση του Ηλίου παρατήρησα κοιτάζοντας την Ανατολή μια παράξενη σκοτεινή στήλη να ανεβαίνει στον Ουρανό (Εικόνα 1 )

Εικόνα 1 - Ανατολή

Στρεφόμενος προς την Δύση αυτή τη φορά, είδα την ίδια στήλη να ανεβαίνει και αυτή προς τον Ουράνιο Θόλο. (Εικόνα 2)

Εικόνα 2 - Δύση

Αυτό που σημείωσα ήταν ότι οι δύο αυτές στήλες ήταν σε αντιδιαμετρική θέση. Δηλαδή η μία απέναντι στην άλλη, Τι προξενεί αυτό το εκπληκτικό φαινόμενο; και κάθε πότε  παρατηρείται ; 

Εξήγηση.

Στο Σχήμα 1 βλέπουμε έναν παρατηρητή κατά την ώρα της Δύσης του Ηλίου. Ο Ήλιος έχει δύσει για τον παρατηρητή αυτό, βρίσκεται δηλαδή κάτω από τον ορατό του ορίζοντα. Το φως του Ηλίου σκεδάζεται από τα σωματίδια της ατμόσφαιρας δίνοντας διαφορετικό χρώμα στη Δύση (Πορτοκαλί ) διαφορετικό στο Ζενίθ του παρατηρητή (Γαλάζιο), και διαφορετικό χρώμα στην Ανατολή ( Ανοικτό μοβ. Αυτή η χρωματική ζώνη που περιβάλλει την Ανατολή λέγεται και ''Ζώνη της Αφροδίτης'').

Σχήμα 1

Όταν όμως στον ορίζοντα του παρατηρητή (Σχήμα 2) υπάρχει ένα υψηλό αντικείμενο (Βουνό, σύννεφο), και ο Ήλιος είναι σε ιδανικό σημείο, τότε αρχίζει να δημιουργείται σκιά στον Ουράνιο Θόλο που προοδευτικά μεγαλώνει και σκουραίνει (Σχήμα 3)

Σχήμα 2

Σχήμα 3

Δημιουργείται έτσι ένας τρόπον τινά σκοτεινός τομέας μία αψίδα και η οποία διαπερνά όλο τον Ουρανό από τη Δύση έως την Ανατολή, με μέγεθος που εξαρτάται από τη γωνία με την οποία ο Ήλιος ''προσβάλλει '' το είδωλο. Όσο δηλαδή η Δύση του Ηλίου εξελίσσεται τόσο ο τομέας αυτός η σκιά δηλαδή μεγαλώνει ώσπου χάνεται κατά την νύχτα. . Η αψίδα αυτή από τη στιγμή που θα σχηματιστεί αφήνει και μία αχνή ζώνη σκιάς στο επίπεδο του ορίζοντα του παρατηρητή (Σχήμα 4).

Σχήμα 4

Το φαινόμενο αυτό είναι ετήσιο - όταν πρόκειται για ένα σταθερό σημείο πάνω στη Γη όπως ένα ψηλό βουνό -  δηλαδή θα επαναληφθεί σε ένα έτος μιας και ο Ήλιος κατά την φαινόμενη κίνηση του, δύει στο ίδιο σημείο (Κατά Azimuth δηλαδή κατά αληθή διόπτευση) μια φορά κατ' έτος. Έτσι αν δείτε παρόμοιο φαινόμενο σημειώστε την ημερομηνία μιας και θα το δείτε και πάλι, αν βέβαια οι συνθήκες το επιτρέψουν, σε ένα χρόνο. Επίσης δημιουργείται και στην Ανατολή και στη Δύση. 

''ΑΡΑΤΟΣ'' - Παρατηρησιακή Αστρονομία Σαλαμίνας 

Κείμενο - Επιμέλεια - Γραφικά : Δημήτρης Γκίκας

Απορίες - Διορθώσεις : gikasd63@hotmail.com

Θεωρητική Φυσική: Μαγνητικά μονόπολα μπορεί να δημιουργηθούν με συγκρούσεις κυμάτων

Τα μαγνητικά μονόπολα είναι υποθετικά σωμάτια τα οποία έχουν μαγνητικό, μάλλον παρά ηλεκτρικό, φορτίο. Παρά τη μακρόχρονη ιστορία της μη-ανίχνευσής τους, τα μονόπολα συνεχίζουν να είναι μια περιοχή μελέτης εξαιτίας του πιθανού ρόλου τους στην ενοποίηση των θεμελιωδών δυνάμεων. Σε μια νέα θεωρητική εργασία του, ο Tanmay Vachaspati από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο στην πόλη Tempe της Arizona, εξέτασε εάν τα μονόπολα θα μπορούσαν να προκύψουν από την σκέδαση των κυμάτων. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι τα μονόπολα θα μπορούσε να ανιχνευθούν σε συγκρούσεις μεταξύ υψηλής έντασης, κυκλικά πολωμένων κυμάτων φωτός.

Τα μονόπολα αρχικά προτάθηκαν το 1931 από τον φυσικό Paul Dirac, ο οποίος βρήκε ότι θα μπορούσαν να εξηγήσουν ότι το ηλεκτρικό φορτίο είναι διακριτό μάλλον παρά συνεχές. Αργότερα, οι θεωρητικοί ανακάλυψαν ότι τα μονόπολα εμφανίζονται με φυσικό τρόπο στις αποκαλούμενες Μεγάλες Θεωρίες Ενοποίησης (GUTs), οι οποίες συνδέουν ηλεκτρομαγνητικές και πυρηνικές δυνάμεις. Πολλά πειράματα έχουν αναζητήσει στοιχεία της ύπαρξης των μαγνητικών μονόπολων στις υψηλής ενέργειας συγκρούσεις σε επιταχυντές σωματιδίων, αλλά ακόμη δεν έχει εμφανιστεί τίποτε.

Αντί της σύγκρουσης δυο σωματιδίων, όπως συμβαίνει σε έναν επιταχυντή, ο Vachaspati αναρωτήθηκε: τί θα μπορούσε να συμβεί εάν συγκρούονταν δυο κύματα; Σε αυτή την περίπτωση, τα κύματα συνίστανται από πολλά σωμάτια φορείς-δυνάμεων, όπως φωτόνια και W μποζόνια, τα οποία κινούνται, σε συμφωνία, μαζί. Για να περιγράψει αυτά τα κύματα, ο Vachaspati χρησιμοποίησε ένα μοντέλο όμοιο με μια GUT που περιγράφει τα σωμάτια φορείς-δυνάμεων με όρους πεδίων. Στις αριθμητικές του προσομοιώσεις, δυο κυκλικά πολωμένα κύματα σε αυτά τα πεδία συγκρούονται μετωπικά. Μετά από αυτές τις συγκρούσεις, ο Vachaspati παρατήρησε μονόπολα ως κρατηροειδείς κορυφές στην ενεργειακή πυκνότητα και γύρω από τις κορυφές το μαγνητικό πεδίο ήταν εκείνο ενός απομονωμένου βόρειου ή νότιου πόλου. Ο Vachaspati εικάζει ότι θα μπορούσαν να παρατηρηθούν σήματα μονόπολων σε συγκρούσεις δεσμών λέιζερ υψηλής έντασης, όπου είναι προβλεπόμενο να συμβούν αλληλεπιδράσεις φωτονίου-φωτονίου.

Πηγή: APS

Περισσότερα στη δημοσίευση: Creation of Magnetic Monopoles in Classical Scattering. Phys. Rev. Lett. 117

 egno.gr 

Έρχεται η «σούπερ πανσέληνος»

Την μεγαλύτερη πανσέληνο των τελευταίων 70 ετών θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τη Δευτέρα 14 Νοεμβρίου, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Το σούπερ φεγγάρι του Νοεμβρίου η ανθρωπότητα το είδε για τελευταία φορά το 1948, ενώ η επόμενη φορά που θα μπορούμε να το απολαύσουμε θα είναι το Νοέμβριο του 2034!

«Η πανσέληνος της 14ης Νοεμβρίου δεν είναι μόνο η πιο κοντινή και φωτεινή πανσέληνος του 2016, αλλά για την ώρα και η πιο κοντινή του 21ου αιώνα», λέει η NASA.

Η επίσημη ονομασία του φαινομένου είναι "περίγειος συζυγία", ωστόσο ο δημοφιλής όρος είναι "υπερπανσέληνος", ενώ οι επιστήμονες σημειώνουν ότι μεγάλες πανσέληνους θα έχουμε κατά τους τρεις τελευταίους μήνες του 2016.

 zougla.gr 

 kalavrytanet.com