Nasa: Οι κορυφαίες τεχνολογικές καινοτομίες που επέτρεψαν την κατάκτηση του Διαστήματος!

Το φαντασμαγορικό φιλμ «Interstellar» μας εισάγει σε ένα δυστοπικό μέλλον όπου το γήινο οικοσύστημα έχει καταστραφεί και η τροφή γίνεται ολοένα και πιο σπάνια.
Μόνο ένα διαστημικό ταξίδι πέρα από τον γαλαξία μπορεί να προσφέρει στην ανθρωπότητα ελπίδα για επιβίωση και μια ομάδα εξερευνητών θα ανοιχτεί στην ανήκουστη περιπέτεια αναλαμβάνοντας την ηρωικότερη αποστολή που έχει σκαρφιστεί ποτέ ο άνθρωπος: ένα ταξίδι μέσω μιας χωροχρονικής πύλης σε τρεις πιθανούς κατοικήσιμους πλανήτες ενός μακρινού γαλαξία, αψηφώντας κάθε φυσικό περιορισμό, για να ανακαλύψει αν η ανθρωπότητα μπορεί να βρει τη θέση της ανάμεσα στα αστέρια!
Το φιλόδοξο, συναρπαστικό και εν πολλοίς μεγαλειώδες φιλμ του Κρίστοφερ Νόλαν είναι μια ακαταμάχητη περιπέτεια για τα μάτια, το μυαλό και την καρδιά, αν και το συγκλονιστικό όραμα του σκηνοθέτη δεν θα μπορούσε καν να συλληφθεί χωρίς τη βαριά διαστημική παρακαταθήκη της NASA, της διαστημικής υπηρεσίας των ΗΠΑ δηλαδή που άλλαξε λίγο-πολύ τόσο τον τρόπο που βλέπουμε το Σύμπαν όσο και τη φυσική περιπέτεια του ανθρώπου εκτός της γήινης ατμόσφαιρας.
Με αφορμή λοιπόν την πολυαναμενόμενη πρεμιέρα του οπτικά εντυπωσιακού και νοηματικά πυκνού «Interstellar» στα κανάλια Novacinema στις 18 Οκτωβρίου, είναι μια καλή ευκαιρία να γιορτάσουμε το γεγονός αποδίδοντας τα εύσημα στη NASA, που μας έκανε να μπορούμε να ονειρευόμαστε κινηματογραφικά ταξίδια σε μακρινούς γαλαξίες. Τα κανάλια Novacinema, πιστά στο ραντεβού τους με τις φιλόξοδες υπερπαραγωγές, φέρνουν στην Ελληνική τηλεόραση τουλάχιστον έναν χρόνο πριν από την προβολή τους σε οποιοδήποτε άλλο τηλεοπτικό κανάλι τις πιο πολυσυζητημένες ταινίες του Χόλιγουντ.
Και βέβαια χάρη στον αποκωδικοποιητή NovaBox+ και τη δυνατότητα εγγραφής, πλέον έχουμε τη δυνατότητα να απολαμβάνουμε τις λαμπερές πρεμιέρες όποτε και όσες φορές θέλουμε, δημιουργώντας ταυτοχρόνως το προσωπικό μας video club!
Η NASA, το απόλυτο συνώνυμο της τεχνολογικής καινοτομίας από το 1958 που ιδρύθηκε, κατάφερε πρόγραμμα το πρόγραμμα να κόψει κάθε δεσμό με τα παλιά και πουθενά δεν ήταν αυτό πιο φανερό από τα χρόνια της διαστημικής κούρσας με τη Σοβιετική Ένωση, χοντρικά από το 1961-1972. Στα επόμενα χρόνια η χρηματοδότησή της καταποντίστηκε και έπεσε από το 5% του αμερικανικού προϋπολογισμού το 1966 στο 1% στις δεκαετίες του 1970, του 1980 και του 1990, φτάνοντας στο 0,5% που είναι σήμερα.
Παρά ταύτα, συνεχίζει να οδηγεί το διαστημικό πρόγραμμα της ανθρωπότητας μέσω μιας μακράς σειράς από καινοτόμα προγράμματα που έφεραν προσφάτως τον άνθρωπο στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη! Ώρα να δούμε λοιπόν τις μεγάλες στιγμές της NASA, αυτές που μεταμόρφωσαν τον κόσμο αλλά και τις προσλαμβάνουσές μας για ό,τι κείται πέρα από την ασφάλεια του πλανήτη μας…

Ο πύραυλος που πήγε το Apollo 11 στο Φεγγάρι

Μιλώντας για διαστημικές καινοτομίες, η πρώτη θέση πηγαίνει αυτοδίκαια στον πανίσχυρο σεληνιακό πύραυλο Saturn V, το θεόρατο αυτό «κτήνος» σε μέγεθος βομβαρδιστικού του Β’ Παγκοσμίου και βάρος στους 2.700 τόνους! Όλα πάνω στον Saturn Moon Rocket ήταν θηριώδη, όπως η ιπποδύναμη των πέντε μηχανών του που άγγιξε τα 160 εκατομμύρια άλογα!
Αν ο πύραυλος αποτύγχανε στην εκτόξευσή του, τότε η έκρηξη που θα προκαλούσε θα ήταν αντίστοιχη μιας μικρής ατομικής βόμβας, γι’ αυτό και ήταν επιτακτικότατη η ανάγκη να πάνε όλα κατ’ ευχήν. Παρά το γεγονός ότι βασίστηκε σε παλιότερη τεχνολογία, ακόμα και στους διαβόητους V2 πυραύλους του Βέρνερ φον Μπράουν που σφυροκόπησαν Λονδίνο και Αμβέρσα κατά τον Β’ Παγκόσμιο, ήταν τόσο εξελιγμένος που λίγη σχέση είχε τελικά με τους προκατόχους του.
Το άγνωστο με το οποίο έρχονταν αντιμέτωποι οι μηχανικοί της NASA καλούσε σε τιτάνιες αλλαγές στην τεχνολογία αλλά και εξίσου ριζοσπαστικές σκέψεις και κανείς δεν μπορούσε φυσικά να είναι σίγουρος για την έκβαση του εγχειρήματος. Όταν ο αμερικανός πρόεδρος Τζον Κένεντι ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προσγειώσει τους Αμερικανούς στη σεληνιακή επιφάνεια μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960 (το 1961 έγινε η μεγαλόστομη δήλωση), τα μεγαλοστελέχη της NASA παραδέχονταν πως «δεν ήξεραν ακόμα και τι δεν ήξεραν»!
Παρά ταύτα, σε οχτώ μόλις χρόνια η ομάδα φαινόταν πανέτοιμη και ο κολοσσιαίος πύραυλος Saturn V μετέφερε με ασφάλεια την κάψουλα του Apollo 11 στο Φεγγάρι στις 20 Ιουλίου 1969 χωρίς ανεπιθύμητες απώλειες. Ήταν η μεγαλύτερη στιγμή της κατάκτησης του Διαστήματος, το σπουδαίο γεγονός που έβαλε τέλος στην ακραία ψυχροπολεμική μάχη ΗΠΑ και ΕΣΣΔ για την πρωτιά στη Σελήνη…

Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός

Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός  είναι το μεγαλύτερο και ακριβότερο μηχάνημα που έχει εγκαταλείψει ποτέ τη Γη και αντιπροσωπεύει την πιο περίπλοκη και πετυχημένη (αν και συχνά τεταμένη) διεθνή συνεργασία που έχει αναλάβει ποτέ η ανθρωπότητα. Αρκεί να ειπωθεί ότι η τελική κατασκευή συνδυάζει σχεδιασμούς και τμήματα που είχαν φτιαχτεί για τα ιδιαίτερα εθνικά διαστημικά προγράμματα των ΗΠΑ, ΕΣΣΔ, Ιαπωνίας και Ευρώπης!
Ο International Space Station (ISS) είναι μεγαλύτερος σε διαστάσεις από γήπεδο ποδοσφαίρου και το συνολικό του κόστος άγγιξε τα 150 δισ. δολάρια(!). Παραμένει το πιο πολυσύχναστο μέρος του Διαστήματος, καθώς πληρώματα από πάμπολλες χώρες τον κατοικούν σχεδόν αδιάλειπτα για 15 ολόκληρα χρόνια. Ο (ISS) γερνά όμως και πλέον νέες και ακόμα πιο εφευρετικές λύσεις απαιτούνται για την αντικατάσταση των παρωχημένων τμημάτων του, αν και έχει αποδειχτεί πολύ σκληρό καρύδι! Το σπίτι του ανθρώπου έξω από την ατμόσφαιρα προγραμματίζεται να μείνει σε τροχιά τουλάχιστον μέχρι το 2024…

Η Σεληνιακή Κάψουλα

Ελαφρύτερη, ελαφρύτερη, ελαφρύτερη, αυτή η λέξη ακουγόταν συνεχώς και μηχανικά στην Grumman Corporation καθώς πάλευε να κατασκευάσει τη Σεληνιακή Κάψουλα του Apollo για λογαριασμό της NASA. Ο ιστορικός κατασκευαστής σκληροτράχηλων μαχητικών αεροσκαφών είχε μόλις υπογράψει ένα συμβόλαιο που θα άλλαζε τη μοίρα του, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση του είχε ζητήσει να φτιάξει έναν μικρό αριθμό πραγματικών διαστημόπλοιων, μηχανών δηλαδή που προορίζονταν να πετάξουν στις αφιλόξενες συνθήκες του Διαστήματος! Κάθε γνώση που είχε λοιπόν η Grumman για αεροδυναμική και ελιγμούς ήταν πρακτικά άχρηστη.
Οι μηχανικοί της πάλεψαν με τον ίδιο τους τον εαυτό για να δώσουν μορφή στα σχέδια της NASA, αν και το τελικό αποτέλεσμα απηχούσε ελαφρώς μόνο τον αρχικό σχεδιασμό. Είχαν αφαιρεθεί σχεδόν όλα τα παράθυρα, τα καθίσματα αλλά και ό,τι άλλο θεωρήθηκε άχρηστο και περιττό, κρατώντας μόνο τα απολύτως απαραίτητα για την προσσελήνωση.
Ακόμα και «γυμνή» όμως, η διαστημική πτητική μηχανή παραήταν βαριά για να πετάξει, κι έτσι η Grumman έφτασε το πράγμα στα άκρα εφαρμόζοντας ακραίες και καινοτόμες μεθόδους για να απαλλαγεί από κάθε περιττό γραμμάριο, φτάνοντας συχνά μια ανάσα από την ολοκληρωτική σύγκρουση με τους υπεύθυνους της NASA. Ακόμα και τα μηχανικά μέρη υπέβαλλαν σε χημική επεξεργασία ώστε να χάσουν κάθε αχρείαστο χιλιοστόγραμμο, για τέτοια τιτάνια προσπάθεια μιλάμε.
Στο τέλος όμως οι κάψουλές της πέταξαν και αυτή που χρησιμοποιήθηκε τελικά στην αποστολή, η Apollo 13 LM, έσωσε το πλήρωμα όταν η δεξαμενή του οξυγόνου εξερράγη! Σπάνια η NASA έχει ξαναχαρακτηρίσει «τέλεια» τη δουλειά τρίτου κατασκευαστή…

Το Curiosity του Άρη

«Προσγείωση. Είμαστε ασφαλείς στον Άρη!», με τις πέντε αυτές λέξεις χαιρέτισε ο επικεφαλής του προγράμματος Αλ Τσεν την αίσια κατάληξη μιας οδύσσειας δέκα ετών που έφερε το Curiosity   στην επιφάνεια του Άρη Με προϋπολογισμό στα 2,5 δισ. δολάρια, το πιο φιλόδοξο μακράν πρόγραμμα της NASA των τελευταίων χρόνων, που απαίτησε εκθετικά περισσότερο σχεδιασμό και προσπάθεια, μετατράπηκε σε έναν θρίαμβο που λογίζεται σωστό τεχνολογικό θαύμα. Γιατί το περίπλοκο λειτουργικά Mars Rover Curiosity ζυγίζει έναν τόνο και έχει το μέγεθος μίνι αυτοκινήτου, η ασφαλής προσγείωσή του μόνο μικρή πρόκληση δεν ήταν λοιπόν.
Κάθε μέθοδος που είχε χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα δεν ήταν επαρκής για ένα τόσο βαρύ μηχάνημα, έπρεπε λοιπόν οι μηχανικοί να σκεφτούν ανατρεπτικά και να αποτολμήσουν κάτι ακραίο, ριψοκινδυνεύοντας να γκρεμοτσακιστεί το πανάκριβο όχημα και να καταστραφεί η αποστολή. Κι όμως, το κατέβασαν τελικά με τη βοήθεια νάιλον σχοινιών, παρά το γεγονός ότι ο σχεδιασμός του «ουράνιου γερανού», όπως τον είπαν, δεν έγινε ακριβώς δεκτός με ενθουσιασμό από τους επιτελείς της NASA.
Τα αίματα άναψαν όσο η ομάδα εξηγούσε τη θεότρελη ιδέα της: να κατεβάσουν το διαστημικό σκάφος επικινδύνως κοντά στην επιφάνεια του Άρη, χρησιμοποιώντας αλεξίπτωτα και πυραύλους, και να προσγειώσουν μετά το Curiosity με τη βοήθεια νάιλον σχοινιών! Η πίεση πολλών άγγιξε κόκκινο: «Πρώτα έπρεπε να περάσουμε το τεστ των γέλιων», θυμάται ο αρχιμηχανικός Ρόμπερτ Μάνινγκ.
Κι όμως, στις 5 Αυγούστου 2012 οι μόνοι άνθρωποι που γέλασαν τελικά ήταν τα μέλη της ομάδας του Curiosity, καθώς το οχηματάκι προσγειώθηκε με επιτυχία και ανοίχτηκε στην απόκοσμη περιπέτειά του…

Ο Υπολογιστής Ταξιδίου του Apollo

Πώς να φτάσεις ως το Φεγγάρι με την τεχνολογία του 1960; Απλά στοχεύεις στη Σελήνη και απογειώνεις τον πύραυλο; Όχι βέβαια, χρειάζεσαι σοφιστικέ υπολογιστές πτήσης, αν και το 1963, όταν η NASA άρχισε να παίρνει στα σοβαρά το ενδεχόμενο επανδρωμένης αποστολής στο Φεγγάρι, τέτοιες μηχανές γέμιζαν δωμάτια ολόκληρα! Απτόητη η διαστημική υπηρεσία των ΗΠΑ, επιστράτευσε το Εργαστήριο Οργάνων του ΜΙΤ (Massachusetts Institute of Technology) για να τη βοηθήσει με το σύστημα πλοήγησης του Apollo.
Το αποτέλεσμα ήταν το πρώτο ψηφιακό σύστημα πτήσης με ολοκληρωμένα κυκλώματα που κατασκευάστηκε ποτέ! Οι αστροναύτες του Apollo χρησιμοποίησαν μάλιστα τον υπολογιστή για να πετάξουν από τη Γη στη Σελήνη και πίσω εννιά φορές, μετρώντας και έξι πετυχημένες προσγειώσεις. Αν και το φοβερότερο απ’ όλα ήταν οι τεχνικές του προδιαγραφές.
Ο υπολογιστής πτήσης μπορούσε να πλοηγήσει το διαστημόπλοιο από τη Γη στη Σελήνη, από τη σεληνιακή τροχιά στην επιφάνεια του Φεγγαριού και μετά πίσω στη Γη με μόλις 2 kilobytes RAM και άλλα 36 kilobytes προγραμματισμού (και ταχύτητα στο 1 megahertz)! Πολύ πιο «χαζό» δηλαδή από ένα σύγχρονο πλυντήριο ρούχων! Κι όμως, οι απίστευτες για την εποχή του δυνατότητες καθόρισαν τη σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία και έδειξαν τον θαυμαστό νέο δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσει η ανθρωπότητα…

 sfairika.gr/ 

Πότε σχηματίστηκε η «σιδερένια καρδιά» της Γης;

Η σφαίρα από συμπαγή σίδηρο που αποτελεί τον πυρήνα της Γης και έχει μέγεθος λίγο μεγαλύτερο από το νάνο πλανήτη Πλούτωνα, σχηματίσθηκε πριν από ένα έως ενάμισι δισεκατομμύριο χρόνια, σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις των επιστημόνων.
Οι ερευνητές που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», υπολόγισαν επίσης ότι η «σιδερένια καρδιά» της Γης συνεχίζει να μεγαλώνει, αυξάνοντας τη διάμετρό της κατά περίπου ένα χιλιοστό κάθε χρόνο.
Ακόμη, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, ο πυρήνας της Γης κρυώνει (απώλεια θερμότητας προς την επιφάνεια) λιγότερο γρήγορα από ό,τι πίστευαν οι επιστήμονες έως τώρα. Οι νέοι υπολογισμοί δείχνουν ότι το γήινο μαγνητικό πεδίο, το οποίο τροφοδοτείται από τη συνεχή κυκλική ροή του ρευστού σιδήρου του εξωτερικού πυρήνα, που περιβάλλει τον στερεό σίδηρο του εσωτερικού πυρήνα, θα συνεχίσει να υπάρχει για τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο χρόνια. Αυτό, πρακτικά, σημαίνει ότι η Γη μπορεί να έχει το κεφάλι της ήσυχο ότι για πολύ καιρό ακόμη θα προστατεύεται από ένα μαγνητικό πεδίο.
Η Γη σχηματίσθηκε ως πλανήτης πριν από περίπου 4,54 δισεκατομμύρια χρόνια, σχεδόν 100 εκατομμύρια χρόνια μετά τον σχηματισμό του ηλιακού μας συστήματος πέριξ του άστρου μας, του Ήλιου. Αρχικά ο πλανήτης μας ήταν μια μάζα από λιωμένα καυτά πετρώματα, αλλά σταδιακά ψύχθηκε και απόκτησε μια στερεή επιφανειακή κρούστα που επέπλεε πάνω στο ρευστό εσωτερικό της Γης. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε η ατμόσφαιρα και η ζωή.
Όμως ερώτημα παραμένει πότε στερεοποιήθηκε ο εσωτερικός πυρήνας από σίδηρο. Οι έως τώρα εκτιμήσεις κυμαίνονταν από το ότι αυτό συνέβη πριν από μόλις 500 εκατ. χρόνια έως ότι συνέβη πριν από δύο δισεκατομμύρια χρόνια. Η νέα εκτίμηση τοποθετεί το συμβάν κάπου ενδιάμεσα.
Το πότε η Γη απέκτησε μια στερεή «καρδιά» από σίδηρο, είναι σημαντικό, γιατί μόνο τότε μπόρεσε να λειτουργήσει το «γεω-δυναμό» της, ώστε να τροφοδοτήσει το μαγνητικό πεδίο της, το οποίο προστατεύει την ζωή στην επιφάνεια του πλανήτη μας από την επικίνδυνη ηλιακή ακτινοβολία.
Στον Αρη, υπήρχε ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο, αλλά εξαφανίσθηκε μόλις 500 εκατομμύρια χρόνια μετά τη δημιουργία του. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η Γη σφύζει σήμερα από ζωή, αλλά όχι ο γειτονικός μας πλανήτης.
Ο στερεός εσωτερικός πυρήνας της Γης ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά -ως διακριτός από τον ρευστό εξωτερικό πυρήνα- το 1936 από τη δανή σεισμολόγο και γεωφυσικό Ίνγκε Λέμαν. Ο στερεός πυρήνας -που εκτός από σίδηρο περιέχει και νικέλιο- αρχίζει σε βάθος περίπου 5.200 χιλιομέτρων και έχει ακτίνα περίπου 1.200 χιλιομέτρων. Η θερμοκρασία του υπολογίζεται στους 5.400 βαθμούς Κελσίου, σχεδόν όσο και στην επιφάνεια του Ήλιου.

imerisia.gr – phys.org

physicsgg

Φυσικοί και Φυσική από το διαδίκτυο

Το βέλος δεν πέτυχε την καρδιά – Συνέντευξη από τον κ. Λευτέρη Βελισσαράτο

Συνέντευξη-Επιμέλεια: Σίμος Οικονομίδης

Ο διαγωνισμός Insight Astronomy Photographer of the Year είναι μια ετήσια πανδαισία με τις πιο όμορφες και θεαματικές εικόνες του σύμπαντος, τις οποίες αποτυπώνουν αστροφωτογράφοι από όλον τον κόσμο. Το 2015, έβδομη χρονιά διεξαγωγής του διαγωνισμού, θεσπίστηκαν νέες κατηγορίες και περισσότερα βραβεία για τους διαγωνιζομένους. Σε κάθε κατηγορία επιλέγεται μία φωτογραφία ως η καλύτερη.
Φέτος κατατέθηκαν στον διαγωνισμό 2700 συμμετοχές (αριθμός ρεκόρ) από αστροφωτογράφους που προέρχονται από 59 χώρες. Οι 11 νικητήριες στις ισάριθμες κατηγορίες παρουσιάζονται σε μια έκθεση στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Greenwich έως τις 26 Ιουνίου 2016. Μία από αυτές, με τίτλο The Arrow Missed the Heart, είναι του Έλληνα ερασιτέχνη αστρονόμου και αστροφωτογράφου, κ. Λευτέρη Βελισσαράτου. Η φωτογραφία του αναδείχτηκε καλύτερη στην κατηγορία Πλανήτες, Κομήτες & Αστεροειδείς.

Κύριε Βελισσαράτε πετύχατε μια πολύ σημαντική διάκριση στον διαγωνισμό Insight Astronomy Photographer of the Year 2015. Πείτε μας λίγα λόγια για τον διαγωνισμό και τι σημαίνει για σας αυτή η βράβευση.
Ο διαγωνισμός Astronomy Photographer of the Year, τον οποίο διοργανώνει το Βασιλικό Αστεροσκοπείο Greenwich, είναι κατά την άποψή μου ο σημαντικότερος και ο πιο άρτια οργανωμένος διαγωνισμός που διεξάγεται  στον χώρο της αστρονομικής απεικόνισης (“imaging”) και της αστροφωτογραφίας για τους ερασιτέχνες αστρονόμους στον πλανήτη. Το μέγιστο όφελος μέσα από ένα γεγονός τέτοιας εμβέλειας δεν είναι η πρώτη θέση, είναι η παρακίνηση, η ώθηση σε αστροφωτογραφους από όλον τον κόσμο να ξεπερνούν τον εαυτό τους. Να επινοούν, να καινοτομούν, να “σπρώχνουν” τα όριά τους όλο και πιο πέρα, να γίνονται με κάθε αποτυχία ακόμα καλύτεροι. Να δημιουργούν εικόνες πραγματικά ασύλληπτης ομορφιάς. Αυτό θεωρώ πως είναι το αγνό και το γνήσιο όφελος ενός μεγάλου διαγωνισμού. Η γνώση και η εμπειρία που αποκόμισε ο κάθε ένας από τους περίπου 700 αστροφωτογράφους που έλαβαν μέρος από όλον τον κόσμο.

Τελετή απονομής και έναρξη έκθεσης – Διαγωνισμός Insight Astronomy Photographer 2015

Σε ό,τι αφορά εμένα, είμαι πραγματικά συγκινημένος που εκτιμήθηκε ανάλογα το όραμα μου και η δυσκολία επίτευξης αυτού του project. Συγκινημένος, επιπλέον, γιατί σε μια υπέροχη αίθουσα, σε μια βιωματική ατμόσφαιρα, όπου ήταν συγκεντρωμένοι λαμπροί αστρονόμοι και εξαίρετοι αστροφωτογράφοι από όλον τον κόσμο, το όνομα μου ακούστηκε συνοδευόμενο από το όνομα της χώρας μου. Οι κριτές είπαν, όταν σηκώθηκα να παραλάβω το βραβείο μου, πως “το βέλος που έχασε την καρδιά” είχε τον μεγαλύτερο συντελεστή δυσκολίας από όλες τις εικόνες που παρουσιάστηκαν στον διαγωνισμό σε σχέση με τον αρχικό αισθητικό σκοπό απεικόνισης. Αυτό συνδέεται τόσο με τη στρατηγική της απόκτησης των δεδομένων, αλλά κυρίως με την επεξεργαστική διαχείριση δομών διαφορετικής φωτεινότητας σε ένα υπόβαθρο όπου εκτός από άστρα, κυριαρχεί η παρουσία ενός εκτεταμένου νεφελώματος υδρογόνου, ενώ πρέπει να ληφθεί υπόψη η διαφορετική κίνηση του κομήτη σε σχέση με τη σχετική κίνηση του υποβάθρου λόγω της περιστροφής της Γης.
Πώς σας ήρθε η ιδέα για τη φωτογραφία που βραβεύτηκε; 
Σχεδόν κάθε στόχος που αποτελεί το επόμενο project για μια εικόνα είναι προϊόν μελέτης εβδομάδων ή μηνών, σε κάποιες περιπτώσεις. Ίσως κάποιοι κοντινοί μου φίλοι να θυμούνται πως έλεγα εκείνη την περίοδο πόσο πολύ θα ήθελα να “πάρω” έναν κομήτη κάποια φορά. Έτσι λοιπόν, ξεκίνησα να παρατηρώ εκατοντάδες εικόνες κομητών στο διαδίκτυο, να μελετάω όλους τους υποψήφιους κομήτες εκείνης της περιόδου, με όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους που ορίζουν τα αντικειμενικά κριτήρια, για να αποτελέσουν πιθανό στόχο, αλλά και τα υποκειμενικά, προσωπικά μου κριτήρια, που συνδυάζονται με το ενδιαφέρον που θα είχε για μένα η κάθε περίπτωση. Ένας κομήτης που πλέει μοναχικά σε αστρικό υπόβαθρο δεν μου ήταν αρκετό. Ήθελα κάτι περισσότερο.
Η τροχιά του C/2014 Jacques E2 θα περνούσε στις 24/08/2014 από το Heart Nebula στον αστερισμό της Κασσιόπης.
Σκέφτηκα (ύστερα από αρκετές τεχνικές και εικαστικές εκτιμήσεις), πώς θα ήταν άραγε ένας κομήτης που ταξιδεύει σε αστρικές θάλασσες μπροστά από υπέροχα νέφη υδρογόνου, ως εικόνα; Να κάτι που δεν είχα δει ποτέ όπως εγώ θα το ήθελα. Αυτό είναι, σκέφτηκα. Η εικόνα αυτή δεν γεννήθηκε από την πρόθεση να φωτογραφίσω απλά και μόνο έναν κομήτη. Ήταν μια υπέροχη κοσμική συγκυρία την οποία είδα αδιαίρετα σαν σύνθεση, έχοντας σκοπό να ξεπεράσω τις τεχνικές δυσκολίες απεικόνισης μιας τέτοιας πρόκλησης.

“The Arrow Missed the Heart”

Πόσον καιρό ασχολείστε με την Αστρονομία και ποιο ήταν το εναρκτήριο ερέθισμα;
Με την αστρονομία ασχολούμαι με τον δικό μου τρόπο από τότε που ζητούσα από τους γονείς μου να με κρατούν και να με οδηγούν κάθε φορά που επιστρέφαμε σπίτι από τον εβδομαδιαίο κινηματογράφο, έτσι ώστε να μπορώ να έχω το κεφάλι μου τέρμα ψηλά, για να βλέπω μόνο άστρα στο οπτικό μου πεδίο και να φαντάζομαι εκείνους τους ατέλειωτους κόσμους. Πρέπει να ήμουν 7-8 ετών.
Πολλές φορές η μαγεία βρίσκεται στα ερωτήματα και όχι απαραίτητα μόνο στις απαντήσεις. Ερωτήματα που έθετα από πολύ μικρός και όλη την υπόλοιπη ζωή μου ως τώρα προσπαθώ να τα προσεγγίσω. Η αποτύπωση βαθέως ουρανού δεν είναι τίποτα περισσότερο από την «αρχέγονη» ανάγκη μου να προσεγγίσω εκείνους τους κόσμους που πάντα με συνάρπαζαν.
Όλον αυτόν τον καιρό που ασχολείστε με την Αστρονομία και την αστροφωτογραφία ποιες ήταν οι στιγμές της μεγαλύτερης χαράς και της μεγαλύτερης απογοήτευσης;
Οι απογοητεύσεις μου συνδέονταν συνήθως με αστοχία εξοπλισμού ή αποτυχία απόκτησης δεδομένων, λόγω σχετικής απειρίας, τον πρώτο καιρό. Η κάθε αποτυχία, όμως, ήταν ένα μεγάλο σχολείο. Κάθε φορά που κάποιο σφάλμα μού στερούσε τον “καρπό” μιας μεγάλης προσπάθειας, γινόμουν ακόμη καλύτερος. Αυτός είναι ο δρόμος για ένα από τα πιο περίπλοκα και απαιτητικά εγχειρήματα. Η γνώση από κάθε αποτυχία είναι πραγματικά ανεκτίμητη. Αυτό θα ήθελα να πω σε όλους και όλες που σκέφτονται να ασχοληθούν ή ασχολούνται ήδη με τους ατέρμονους κόσμους τις νύχτας. Η απογοήτευση κρατάει μόνο μια στιγμή. Η γνώση από το σφάλμα είναι για πάντα.
Το μόνο που θα μπορούσε να συγκριθεί με την ευτυχία που με κυριεύει κάθε φορά που ατενίζω τη θέα σε μια εικόνα που μόλις έχω δημιουργήσει, είναι η μοναδική εμπειρία ζωής που μου επεφύλαξε η τελετή βράβευσης: η γνωριμία και η συνομιλία με σπουδαίους επαγγελματίες αστρονόμους. Γνώρισα ανθρώπους που διεκδικούν χρόνο από το Hubble για συγκεκριμένα πεδία ερευνών και είχα την ευκαιρία να συζητήσω μαζί τους για διάφορα θέματα, όπως και με πολλούς ερασιτέχνες αστρονόμους από όλον τον κόσμο.

Ο βραβευμένος αστροφωτογράφος Λευτέρης Βελισσαράτος μαζί με την αστρονόμο Jayanne English.

Αντίθετα, μια στιγμή μεγάλης απογοήτευσης ήταν όταν, λίγο παλαιότερα, είχα ζητήσει – μέσω μιας τυχαίας γνωριμίας – δεδομένα από στόχους του τηλεσκοπίου του Χελμού, με σκοπό να τα επεξεργαστώ, κάτι που θα βοηθούσε την ανάδειξη του δικού μας μεγάλου Αστεροσκοπείου στον κόσμο, με credit στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Με απέφυγαν ευγενικά, ενώ την ίδια στιγμή ικανοί ερασιτέχνες αστροφωτογράφοι στην Αμερική και σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες έχουν πρόσβαση και “προωθούν” με το δικό τους ταλέντο τα τηλεσκόπια της χώρας τους.
Πώς κρίνετε το επίπεδο της ερασιτεχνικής αστρονομίας στη χώρα μας; Ποια είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ερασιτέχνες και τι θα μπορούσε να γίνει προς την κατεύθυνση της επίλυσής τους;
Το επίπεδο της ερασιτεχνικής αστρονομίας στην Ελλάδα είναι, θα έλεγα, σε μεγάλο βαθμό εναρμονισμένο και συμπορευόμενο με το παγκόσμιο, όσον αφορά τους ένθερμους εραστές της Αστρονομίας. Με το διαδίκτυο η πληροφορία μεταβιβάζεται ακαριαία, έτσι υπάρχει μια παγκόσμια “σύνδεση”, με ελεύθερη πρόσβαση στην ενημέρωση, την πρωτοπορία και τις αναρίθμητες δυνατότητες που υπάρχουν σε ένα παγκόσμιο σύνολο, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται κανείς. Αυτό που με θλίβει στην ελληνική πραγματικότητα είναι ότι ο Έλληνας πρέπει να προσπαθήσει πολύ περισσότερο σε σχέση με τους περισσότερους ερασιτέχνες αστρονόμους στον υπόλοιπο κόσμο, προκειμένου να “αγγίξει” την επιθυμία του, όποια κι αν είναι αυτή.
Οι δυσκολίες των καιρών στραγγίζουν και καταπλακώνουν την επιθυμία πολλών νέων ανθρώπων, που θέλουν μα δεν μπορούν να ασχοληθούν, και περιορίζουν σημαντικά τις δυνατότητες εκείνων που ήδη ασχολούνται.
Σε αυτό το άνισο για τη φτωχή Ελλάδα περιβάλλον, υπάρχουν παρ’ όλες τις δυσκολίες, πολλά θαυμαστά παιδιά, που με συγκινούν πραγματικά με το πάθος, την προσπάθεια και τα αποτελέσματά τους.
Τα ευχάριστα νέα ως “αντίβαρο” στο ζύγισμα αυτής της απόκλισης είναι και το ίδιο το αντίδοτο στη δηλητηριασμένη ατμόσφαιρα του τοπίου της χώρας μας. Η αγάπη που στρέφει το φιλέρευνο πνεύμα κάθε ανθρώπου προς το σύμπαν, δεν έχει ανάγκη από ακριβά αστρονομικά “παιχνίδια”, για να τραφεί. Τρέφεται με γνώση. Όχι με πληροφορία, που είναι το τέλος ενός ταξιδιού που έχει κάνει κάποιος άλλος. Αλλά με γνώση, που είναι το ίδιο το ταξίδι. Με το ταξίδι κατανοείς.
Θα θέλατε να μας πείτε την άποψή σας για την κοινότητα των ερασιτεχνών αστρονόμων στην Ελλάδα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της; Υπάρχει ζωντάνια, δραστηριότητα, ενθουσιασμός; Υπάρχει αλληλεγγύη, αλληλοβοήθεια; Φιλίες; Έχετε κάποιες όμορφες στιγμές να θυμάστε; Θα θέλατε να τις μοιραστείτε;
Η αστρονομία από μόνη της είναι ένα θαυμαστό, από κάθε άποψη, πεδίο. Η μαγεία του ουρανού και η πραγμάτευση του ανεξάντλητου αντικειμένου διεγείρουν τις αρετές των ανθρώπων. Αρετές που εκφράζονται με την ισόβια και ανοιχτή διάθεση της προσφοράς, της βοήθειας και της χαράς του μοιράσματος. Ένα τέτοιο περιβάλλον είναι πάντα ιδανικό και εύφορο για τη δημιουργία αληθινών σχέσεων.
Κάθε κοινότητα, σε όποιο πεδίο κι αν βρίσκεται, όποια ταυτότητα κι αν έχει, αποτελεί ένα “κλειστό” κοινωνικό σύστημα. Όλες οι κοινωνίες έχουν και προβλήματα, πέρα από τα οφέλη. Αυτό που θα ήθελα να προτείνω, με τη μικρή μου φωνή, είναι να μην ξεχνάμε ποτέ την πηγή της δημιουργικότητας μας στην Αστρονομία. Είναι η χαρά του να προσεγγίζουμε όλο και περισσότερο εκείνους τους μακρινούς κόσμους με τον δικό μας τρόπο. Σε καμία περίπτωση ο στόχος για ένα καλό αποτέλεσμα δεν πρέπει να προκαλεί άγχος, σύγχυση, απογοήτευση ή ανταγωνισμό.
Θεωρείτε ότι η ερασιτεχνική Αστρονομία είναι ένα δύσκολο χόμπι; Ακριβό;
Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω δει ποτέ την Αστρονομία σαν χόμπι. Ίσως ένας άνθρωπος που γεννιέται με ένα τέτοιο πάθος βλέπει τον κόσμο μέσα από μια, θα έλεγα, πιο συμπαντική οπτική. Η Αστρονομία, όπως συνηθίζουμε να ονομάζουμε μια ορθότερη και βαθύτερη θέαση στην κατανόηση του φυσικού κόσμου, με σκοπό όχι μόνο τη γνώση αλλά και την τέρψη, είναι τρόπος ζωής και σκέψης. Όχι απλά ένα χόμπι.
Επειδή σαν “χόμπι”, όμως, η Αστρονομία είναι ένα παράθυρο ορθάνοιχτο σε όλους, ορθάνοιχτο στη θέα των κόσμων, δεν συνδέεται με κόστος. Αν σε κάποιον αρέσει, για παράδειγμα, η μουσική, μπορεί να ακούσει το αγαπημένο του τραγούδι μέσα από ένα απλό ραδιάκι ή μέσα από το τελειότερο ηχοσύστημα. Τα όρια και τις απαιτήσεις τα βάζουμε εμείς και σχεδόν πάντα η ομορφιά μέσα από αυτή τη διαδρομή είναι απαράμιλλη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, μπορούμε να ξεκινήσουμε αυτό το υπέροχο, δίχως τέλος ταξίδι με ελάχιστο κόστος, π.χ. με ένα ζευγάρι κιάλια, ένα επιπεδόσφαιρο και έναν καλό φίλο. Κάθε σωστή επένδυση εξοπλισμού στην Αστρονομία επιστρέφει πολύ μεγαλύτερη χαρά και ανταμοιβή από το μέγεθος της, όποιο κι αν είναι αυτό.
Τι μπορεί να προσφέρει η Αστρονομία σε μια εποχή που ο κόσμος παλεύει για την επιβίωση; Μπορεί να πετύχει την καρδιά ή είναι καταδικασμένη, υπό αυτές τις συνθήκες, να αστοχεί;
Η επαφή του ανθρώπου με την αστρονομία θα είναι πάντα η αέναη προσπάθεια του είδους μας να προσεγγίσει και να κατανοήσει τον κόσμο πέρα από τις βαριές άγκυρες των αισθήσεων, που συγκρατούν το πνεύμα στην εικονική πραγματικότητα της καθημερινότητας. Η αστρονομία και όλες οι επιστήμες στη σφαίρα της, θα εξασφαλίσουν επίσης και την πιθανή – όχι σίγουρη – επιβίωση μας ως είδος.
Η νοητική διέξοδος του νου στην προσέγγιση του νυχτερινού ουρανού, είτε μέσα από παρατήρηση είτε μέσα από αστροφωτογράφιση, δεν είναι μια πολυτέλεια σε μια αρένα επιβίωσης. Είναι μέσο της επιβίωσης.
Ας αναρωτηθούμε… Αν το βέλος αστοχεί, είναι λιγότερο όμορφη η εικόνα;

Λευτέρης Βελισσαράτος

Πλούτωνας: Ένας πλανήτης με μπλε ουρανό και παγωμένο νερό- Νέα ανακάλυψη

Μετά την μεγάλη αποκάλυψη της προηγούμενης εβδομάδας ότι στον Άρη υπάρχει τρεχούμενο αλμυρό νερό, η NASA ξαναχτυπά σήμερα αποκαλύπτοντας τη νέα της ανακάλυψη για τον Πλούτωνα, ο οποίος έχει κοιτάσματα πάγου στην επιφάνεια του κι έναν μπλε «ουρανό» που θυμίζει κάτι από Γη… Φαίνεται πως ο μαγικός κόσμος του διαστήματος έχει πολλές εκπλήξεις ακόμα για εμάς!

Το New Horizons, ο διαστημικός ρομποτικός ταξιδιώτης της NASA έστειλε την προηγούμενη εβδομάδα τις πρώτες φωτογραφίες που τράβηξε από την ομιχλώδη ατμόσφαιρα που περιβάλλει τον Πλούτωνα, η οποία όπως φαίνεται είναι μπλε. «Ποιός θα περίμενε έναν μπλε ουρανό; Είναι πανέμορφο!», είπε ο Άλαν Στερν, ο επικεφαλής της διερεύνησης του Πλούτωνα.

Το μπλε στις φωτογραφίες δίνει και τα στοιχεία που χρειάζονται οι επιστήμονες για να εξηγήσουν πως αυτό δημιουργείται.

«Αυτό το εκθαμβωτικό μπλε φως, μα κάνει να καταλαβαίνουμε την σύσταση της ομίχλης αυτής», αναφέρει το επιστημονικό δυναμικό της NASA.  Ένας μπλε ουρανός προκύπτει επειδή το φως να σκεδάζει όταν συναντά μόρια ύλης μικρότερα από το μήκος κύματός του.  Στη Γη αυτά μόρια είναι πολύ μικρά μόρια αζώτου. Στον Πλούτωνα φαίνεται να είναι λίγο μεγαλύτερα, και ονομάζονται thollins», εξηγούν.

Η NASA επίσης ανακοίνωσε ότι έχουν βρεθεί μικρές περιοχές παγωμένου νερού στον πλανήτη – νάνο. Αυτά τα κομμάτια πάγου, φαίνεται να σχετίζονται με κόκκινες κηλίδες που οι επιστήμονες του διαστημικού οργανισμού είχαν εντοπίσει στο παρελθόν στην επιφάνεια του Πλούτωνα, αλλά δεν μπορούν να εξηγήσουν ακόμα πως. Μεγάλες εκτάσεις του Πλούτωνα που έχουν φωτογραφηθεί δεν δείχνουν εκτεταμένες εκτεθειμένες περιοχές πάγου. Το επόμενο αίνιγμα που οι εξερευνητές του διαστήματος έχουν να επιλύσουν λοιπόν είναι το γιατί το νερό εμφανίζεται εκεί που εμφανίζεται και τι ακριβώς είναι τα κόκκινα σημάδια στην επιφάνεια του πλανήτη που μετά μετατρέπονται σε πάγο.

Σύμφωνα με τα όσα ξέραμε ως τώρα για τον πιο απομακρυσμένο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος, τον πλανήτη – νάνο όπως αποκαλείται, η επιφάνειά του καλύπτεται από ένα στρώμα παγωμένου αζώτου και ίχνη μεθανίου, το οποίο όταν ο Πλούτωνας είναι πιο κοντά στον Ήλιο εξαχνώνεται, σχηματίζοντας έτσι μία αραιή ατμόσφαιρα γύρω από τον πλανήτη. Λόγω της έκκεντρης τροχιάς του Πλούτωνα, όταν απομακρύνεται από τον Ήλιο, η ατμόσφαιρά του σταδιακά παγώνει και πέφτει στην επιφάνειά του σαν χιόνι.

Στο μεταξύ μέχρι να ανακοινώσει τα νέα της ευρήματα σήμερα η NASA , τα σενάρια έδιναν κι έπαιρναν στα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάνοντας λόγο ακόμα και για υποψίες «ιχνών ζωής». Αφορμή στάθηκε η δήλωση του Άλνα Στερν σε ομιλία του σε πανεπιστήμιο, ότι  «αυτός ο πλανήτης είναι ζωντανός».

 /sfairika.gr 

Ο πλανήτης Άρης ήταν απλά η αρχή: Ποιοι είναι οι πέντε επόμενοι στόχοι της Nasa

Η ανακάλυψη νερού στον πλανήτη Άρη φαίνεται πως έχει δώσει ώθηση στον Αμερικανικό Οργανισμό Διαστήματος, που θέλει μέσα στα επόμενα χρόνια να εξερευνήσει περαιτέρω το ηλιακό σύστημα που μας φιλοξενεί.

Στο πλαίσιο αυτό, η NASA έχει επιλέξει 5 πιθανές επιστημονικές αποστολές, ώστε μία ή δύο εξ αυτών να πραγματοποιηθούν κατά το 2020. Η διαστημική υπηρεσία είχε ανακοινώσει πως ομάδες επιστημόνων και μηχανικών έχουν δημιουργήσει μια λίστα από 27 διαφορετικές πιθανές έρευνες, ενώ έχουν ένα χρόνο ώστε να διεξάγουν επιπλέον μελέτες, ώστε να κερδίσουν την «μάχη» και να επιλεχθούν για την μεγάλη αποστολή του 2020.

Πλέον, οι υποψήφιες αποστολές έχουν περιοριστεί σε πέντε. Κάθε ερευνητική ομάδα θα λάβει χρηματοδότηση τριών εκατομμυρίων δολαρίων, ώστε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2016 να έχει κάνει εκτενή μελέτη και ακριβή παρουσίαση του σεναρίου της αποστολής.

Τότε θα γίνει τελική επιλογή της NASA και η καλύτερη ομάδα θα δει το σενάριο της να γίνεται πραγματικότητα, με το κόστος της χρηματοδότησης να ανέρχεται στα 500 εκατομμύρια ευρώ, δίχως να υπολογίζονται τα έξοδα για το όχημα εκτόξευσης και το κόστος επιχειρήσεων μετά την εκτόξευση.

Οι προτάσεις που εξετάζονται έχουν να κάνουν με τη μελέτη της Αφροδίτης, σωμάτων και αντικειμένων που βρίσκονται κοντά στη Γη, αλλά και μια σειρά αστεροειδών. Αναλυτικά, οι 5 προτάσεις είναι οι εξής:

DAVINCI (Deep Atmoshpere Venus Investigation of Noble gases, Chemistry and Imaging): Μια μελέτη της χημικής σύνθεσης της ατμόσφαιρας στην Αφροδίτη κατά τη διάρκεια μιας καθόδου διαρκείας 63 λεπτών. Στόχος η απάντηση σε μια σειρά επιστημονικών ερωτημάτων, όπως για παράδειγμα το εάν υπάρχουν ενεργά ηφαίστεια στην επιφάνεια του πλανήτη και το πώς η επιφάνεια αλληλεπιδρά με την ατμόσφαιρα.

VERITAS (Venus Emissivity, Radio Science, InSAR, Topography and Spectroscopy): Αποστολή για την τοπογράφηση και τη λήψη εικόνων από την επιφάνεια της Αφροδίτης, με στόχο την πρώτη αναλυτική χαρτογράφηση του εδάφους και της σύνθεσης της.

NEOCam (Near Earth Object Camera): Ενα σενάριο που υποστηρίζει πως θα ανακαλύψει 10 φορές περισσότερα αντικείμενα κοντά στη Γη (Near Earth Objects) από όλα τα ΝΕΟs που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα.

Psyche: Διερεύνηση για την προέλευση των πλανητικών πυρήνων, μελετώντας τον μεταλλικό αστεροειδή «Ψυχή», έναν από τους 20 πιο ογκώδεις αστεροειδείς που βρίσκονται στην κύρια ζώνη μεταξύ του Άρη και του Δία, που θεωρείται πως επιβίωσε από σύγκρουση με άλλο αντικείμενο, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση των εξωτερικών στρωμάτων του πρωτοπλανήτη. Στόχος είναι η συλλογή πολύ σημαντικών πληροφοριών για τον πυρήνα ενός πλανήτη.

Lucy: Πραγματοποίηση μιας πρώτης αναγνωριστικής πτήσης στους αστεροειδείς Jupiter Trojan, που θεωρείται πως περιέχουν σημαντικά στοιχεία για την ιστορία του Ηλιακού μας συστήματος.

 sfairika.gr 

Το Σύμπαν ήταν ένα «τέλειο υγρό»!

Νέα μελέτη για το τι προέκυψε μετά τη Μεγάλη Εκρηξη

 

Το Σύμπαν στην αρχική του μορφή ήταν υγρό όπως δείχνουν οι τελευταίες έρευνες

Ερευνητές στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικής Έρευνας, το γνωστό CERN, πραγματοποίησαν μια ακόμη σημαντική και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα. Πραγματοποίησαν πειράματα (συγκρούσεις πρωτονίων) προσπαθώντας να αναπαράγουν το λεγόμενο «πλάσμα κουάρκ-γλουονίων», μια μορφή της ύλης που εμφανίστηκε την στιγμή που εκδηλώθηκε η Μεγάλη Έκρηξη που γέννησε στο Σύμπαν.

Οι θεωρίες

Το πλάσμα κουάρκ-γλουονίων είναι μια κατάσταση στην οποία παύουν να ισχύουν οι δυνάμεις που συγκρατούν τους πυρήνες των ατόμων και η ύλη μετατρέπεται σε μια «αρχέγονη σούπα» από κουάρκ και γλουόνια, θεμελιώδη σωματίδια που δεν διασπώνται περαιτέρω. Εχουν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες για τη μορφή του Σύμπαντος όταν αυτό γεννήθηκε. Η πιο δημοφιλής θεωρία αναφέρει ότι ολόκληρο το Σύμπαν ήταν μια σούπα κουάρκ γλουονίων για μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου μετά το σχηματισμό του πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Μια άλλη θεωρία που έχει απήχηση στην επιστημονική κοινότητα αναφέρει ότι το Σύμπαν όταν γεννήθηκε ήταν μια μπάλα αερίων.

Τα πειράματα

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν συγκρούσεις σωματιδίων στον επιταχυντή LHC και κατάφεραν να παράξουν θερμοκρασίες 250 χιλιάδες φορές μεγαλύτερες από εκείνες που επικρατούν στον πυρήνα του Ηλιου, θερμοκρασίες κοντινές σε εκείνες που πιστεύεται ότι επικράτησαν κατά την εκδήλωση της Μεγάλης Εκρηξης. Σχηματίστηκε ένα πλάσμα που συμπεριφερόταν περισσότερο ως υγρό και όχι ως αέριο. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το πλάσμα που δημιουργήθηκε στα πειράματα ήταν «ένα τέλειο υγρό» και έτσι ενισχύεται η… υγρή θεωρία για τη μορφή του νεογέννητου Σύμπαντος. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα αυτών των πειραμάτων στο CERN επιβεβαιώθηκαν με ανάλογα πειράματα που έγιναν στον επιταχυντή Relativistic Heavy Ion Collider στο Εθνικό Εργαστήριο Brookhaven στο Λονγκ Αιλαντ στις ΗΠΑ.


 tovima.gr/science

Η αρχή του κόσμου

Για χιλιάδες χρονιά, οι άνθρωποι είχαν την πεποίθηση ότι η Γη είναι επίπεδη και κέντρο του Σύμπαντος. Από τον 7ο, όμως, π.Χ. αιώνα, σοφοί παρατηρητές ανατρέψανε την άποψη αυτή. Πρώτος ο Θαλής ο Μιλήσιος κι έπειτα ο Αναξίμανδρος, ο Πυθαγόρας και ο Παρμενίδης υποστήριξαν ότι η Γη είναι στρογγυλή. Περίπου δύο αιώνες αργότερα, ο Αριστοτέλης επιβεβαίωσε και πειραματικά τις φιλοσοφικές θέσεις των προγενέστερων, όπως άλλωστε και ο Αρχιμήδης.

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι προχώρησαν ακόμα περισσότερο και υποστήριξαν ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του κόσμου. Αντίθετα με τα όσα πίστευαν έως τότε, οι Πυθαγόρειοι απέδειξαν ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της και γύρω από τον Ήλιο. Ο Ηρακλείδης ο Ποντικός και ο Αρίσταρχος ο Σάμιος είναι οι πρώτοι που συνέλαβαν τη μεγάλη αλήθεια. Όμως, ο Αριστοτέλης είχε αντίθετη άποψη κι αυτή επικράτησε. Ο Σταγιρίτης δίδασκε πως η Γη είναι μεν σφαιρική αλλά στέκει ακίνητη στη μέση του στερεώματος. Στα μέσα του 2ου μ. Χ. αιώνα, ο Πτολεμαίος Κλαύδιος (κύριο έργο του η «Μαθηματική Σύνταξις και Γεωγραφική Αφήγησις»), συστηματοποίησε τις ως τότε αντιλήψεις παρασιωπώντας τις θέσεις των Πυθαγόρειων φιλοσόφων. Γι” αυτόν, η Γη είναι μια ακίνητη σφαίρα στο κέντρο του κόσμου κι όλα τα άλλα ουράνια σώματα περιστρέφονται γύρω της. Οι φανατικοί κληρικοί δέχτηκαν πως το σύστημα του Πτολεμαίου συμφωνούσε με τις Γραφές και πολέμησαν λυσσαλέα κάθε αντίθετη άποψη. Για περίπου 1.500 χρόνια, όποιος τολμούσε να αμφισβητήσει την ακινησία του πλανήτη μας, εθεωρείτο αιρετικός και αντιμετώπιζε το ανάθεμα της Εκκλησίας.

Στον Μεσαίωνα

Μέσα από το σκοτάδι του Μεσαίωνα, παρασυρμένη και από το φως της Αναγέννησης, η επιστήμη μπόρεσε σιγά σιγά να απαλλαγεί από τα, συχνά ανυπόφορα, δεσμά, των θεολόγων. Άνθρωποι ανήσυχοι, μελετητές της φύσης και άργητες των δογματικών αρχών άρχισαν να ξαναμελετούν τα αρχαία κείμενα, να πειραματίζονται και να ερευνούν. Δειλά δειλά, η άποψη ότι η Γη είναι το κέντρο του κόσμου άρχισε να αναθεωρείται. Πρώτος ο Κοπέρνικος, στις αρχές του 16ου αιώνα μ.Χ., επανέλαβε αυτά που ο Αρίσταρχος, ο Σάμιος είχε διδάξει πριν από 1.800 χρόνια: Η Γη δεν είναι ακίνητη. Κινείται γύρω από τον Ήλιο και γύρω από τον άξονα της. Κέντρο του Σύμπαντος είναι ο Ήλιος.
Η άποψη αυτή πολεμήθηκε με φανατισμό από την Εκκλησία ως αιρετική. Περίπου έναν αιώνα αργότερα, με σύμμαχο το τηλεσκόπιο, που είχε στο μεταξύ ανακαλυφθεί, ο Γαλιλαίος επανέλαβε την ίδια άποψη και έγινε θύμα απίστευτων διωγμών από την Ιερά Εξέταση. Πάρα πολύ αργότερα, στις 31 του Οκτώβρη του 1992, ακριβώς 350 ολόκληρα χρόνια μετά τον θάνατο του Γαλιλαίου, ο πάπας Παύλος ζήτησε δημόσια συγνώμη για τις διώξεις που υπέστη ο μεγάλος σοφός: «Η Ιερά Εξέταση», είπε, «ερμήνευσε τη Βίβλο λαθεμένα».
Λάθη, όμως, είχε κάνει και ο Γαλιλαίος. Τον ίδιο με αυτόν καιρό, ο Ιωάννης Κέπλερ διατύπωνε τους τρεις θεμελιώδεις νόμους του και εξηγούσε ότι η Γη ακολουθεί ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Μόλις λίγα 3 χρόνια αργότερα, ο Ισαάκ Νεύτων διατύπωνε τον νόμο της παγκόσμιας έλξης.
Σήμερα, ξέρουμε πως ούτε ο Ήλιος στέκει ακίνητος στο κέντρο του Σύμπαντος. Είναι κι αυτός ένα μέρος του όλου, ένα απειροελάχιστο σημάδι στην απεραντοσύνη του Διαστήματος. Έχει υπολογιστεί ότι σε κάθε ένα δευτερόλεπτο ο Ήλιος διανύει απόσταση περίπου είκοσι χιλιομέτρων. Που σημαίνει περίπου 1.200 χλμ. το λεπτό ή 72.000 χλμ. την ώρα. Για τα ανθρώπινα μέτρα, ταχύτητα φανταστική, που παρασέρνει και τη Γη κι όλα όσα υπάρχουν στο πλανητικό μας σύστημα. Από ποια αφετηρία ξεκινήσαμε; Προς ποιο τέρμα κινούμαστε; Πού αρχίζει, πού τελειώνει το Σύμπαν και τι υπάρχει πέρα από αυτό; Υποθέσεις μόνο μπορούμε να κάνουμε. Όπως υποθέσεις μόνο μπορούν να γίνουν για την αρχή όλων αυτών. Με πιο αληθοφανή την τροποποιημένη εκδοχή του Λαπλάς.
Πρώτος που διατύπωσε μια επιστημονικά θεμελιωμένη θεωρία για τη δημιουργία του Σύμπαντος είναι ο Καντ, στα 1755. Σαράντα χρόνια αργότερα, στα 1796, ο Γάλλος μαρκήσιος ντε Λαπλάς διατύπωσε μια παρόμοια αλλά πιο ολοκληρωμένη θεωρία, με την οποία προσπάθησε να δώσει απαντήσεις σε θεμελιώδη και αναπάντητα ερωτηματικά. Διακόσια χρόνια μετά τον Λαπλάς, η πρόοδος της επιστήμης προς αυτή την κατεύθυνση δεν έχει προχωρήσει πιο μακριά. Απλά, με τη γνώση της πυρηνικής ενέργειας, προσπάθησε να καλύψει κάποια κενά της λαπλάσειας άποψης. Ουσιαστικά, όμως, ούτε ως αναπόδεικτη θεωρία έχει το ανθρώπινο μυαλό πλησιάσει στη γενεσιουργό αιτία του Σύμπαντος.
Τον Απρίλιο του 1995, το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ φωτογράφισε έναν διαστρικό τυφώνα, που σάρωσε το νεφέλωμα του Αετού, στον αστερισμό του Όφεως, εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Το φαινόμενο συνέβη πριν από 7.000 χρόνια αλλά η εικόνα του έφτασε στα μέρη μας το 1995. Το τηλεσκόπιο φωτογράφισε τεράστιες στήλες ψυχρού αέριου και σκόνης να βγαίνουν από ένα σύννεφο υδρογόνου, σαν σταλαγμίτες που ξεπετάγονται από το έδαφος.

Στο άπειρο…

Οι δυνάμεις αυτές δεν έκαναν τίποτα άλλο από αυτά που, σε γενικές γραμμές πιστεύουμε ότι συμβαίνουν, όταν ένα αστέρι γεννιέται. Όλα ξεκινούν με δοσμένη την ύπαρξη της αστρικής ύλης. Πούθε αυτή προήλθε αρχικά, κανένας δεν ξέρει. Ο Λαπλάς θεωρεί ότι αρχικά, στο άπειρο του Διαστήματος, υπήρχε (και εξακολουθεί να υπάρχει) η πάρα πολύ αραιωμένη ύλη.
Η ύλη αυτή αργά αλλά σταθερά συστέλλεται και συσσωρεύεται σε ισχυρά κέντρα έλξης, που δεν είναι παρά μεγαλύτερες και πιο πυκνές μάζες αστρικού υλικού. Αυτή η συσσώρευση δημιουργεί τους νεφελοειδείς, δηλαδή τα κέντρα συμπύκνωσης της ύλης, με ασύλληπτες αποστάσεις να μεσολαβούν ανάμεσα τους.
Ένας από τους τεράστιους αυτούς νεφελοειδείς είναι και η γενεσιουργός αιτία του δικού μας πλανητικού συστήματος. Η ανυπολόγιστη θερμότητα του χανόταν συνεχώς και αυτή η μεταβολή δημιούργησε μιαν αργή κίνηση του νεφελοειδούς γύρω από τον άξονα του. Η συνεχής ψύξη και η βαρύτητα έκαναν την αστρική ύλη να συμπυκνώνεται προς το κέντρο και να συστέλλεται.
Η διαρκής συστολή επιτάχυνε την περιστροφή με συνέπεια να αυξηθεί η φυγόκεντρος δύναμη που ασκούνταν πάνω στα μόρια.
Όταν η φυγόκεντρος δύναμη έγινε μεγαλύτερη από τη βαρύτητα, η μάζα της ύλης στον ισημερινό του νεφελοειδούς αποσπάστηκε σαν δακτύλιος, που με τη σειρά του διασπάστηκε σε διαφόρων μεγεθών τμήματα. Με την έλξη που το ένα τμήμα ασκούσε πάνω στο άλλο, σχηματίστηκε η πρώτη πύρινη σφαίρα, ο πρώτος και αρχαιότερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος.
Με τον ίδιο τρόπο σχηματίστηκαν και οι υπόλοιποι. Ο,τι απέμεινε στο κέντρο, είναι το υλικό από το οποίο δημιουργήθηκε ο Ήλιος: Ένας όγκος 700 φορές πιο μεγάλος απ” όλους μαζί τους πλανήτες και τους δορυφόρους τους. Αυτά λέει ο Λαπλάς, που βέβαια αγνοούσε την ύπαρξη της πυρηνικής ενέργειας, όπως κι όλες τις μετέπειτα τεράστιες ανακαλύψεις της επιστήμης.

Οι Έλληνες Πρωτοπόροι

Τι δίδαξαν Αριστοτέλης, Θαλής, Αναξίμανδρος και Αρίσταρχος

ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ: Μιλήσιος φιλόσοφος (610-574 π.Χ.), μαθητής του Θαλή. Δίδασκε πως αρχή των όντων είναι το «άπειρον», ύλη χωρίς χρονική αρχή και τέλος. Από αυτήν προέρχονται τα πάντα και σε αυτήν καταλήγουν. Οι αντιθέσεις του απείρου (ζεστό – κρύο, ξερό – υγρό) δημιουργούν ένα πύρινο σφαιρικό περικάλυμμα του κόσμου, τον αέρα, τη γη και το νερό. Από το πύρινο περικάλυμμα γεννήθηκαν ο ήλιος, το φεγγάρι και τα αστέρια. Η Γη χωρίστηκε σε στεριά και θάλασσα και έχει κυλινδρικά σχήμα. Η ζωή είναι μια εξέλιξη από τους ατελέστερους οργανισμούς προς τους τελειότερους.

ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ:

Σάμιος αστρονόμος (320 – 250 π.Χ.), από τους μεγαλύτερους του κόσμου. Πρώτος εισηγήθηκε το ηλιοκεντρικό σύστημα με το μνημειώδες έργο του «Περί μεγεθών και αποστημάτων Ηλίου και Σελήνης».

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: Φιλόσοφος από τα Στάγιρα της Χαλκιδικής (384 – 322 π.Χ.). Μαθητής του Πλάτωνα για είκοσι χρονιά, μελετητής όλων των επιστημών, επέδρασε βαθιά στην εξέλιξη τους. Δημιούργησε την περιπατητική σχολή και επί αιώνες θεωρούνταν αυθεντία για οτιδήποτε με το οποίο είχε ασχοληθεί. Αναγνωρίζεται ως ο θεμελιωτής της επιστημονικής φιλοσοφίας, ο ιδρυτής ταυ θετικισμού και ο δημιουργός της ονοματολογίας. Πολλοί από τους ορισμούς του ισχύουν ακόμη. ΘΑΛΗΣ: Μιλήσιος, ένας από τους Επτά σοφούς της αρχαιότητας (639 – 549 π.Χ.). Ιδρυτής της θεωρητικής γεωμετρίας, εντόπισε την έλξη που προέρχεται από την τριβή του ήλεκτρου, οδηγώντας την επιστήμη στην ανακάλυψη του ηλεκτρισμού. Πίστευε πως αρχή του παντός είναι το νερά, προέβλεψε την έκλειψη ηλίου του 558 π.Χ. και θεωρείται ο πρώτος φυσικός φιλόσοφος.

Η μόνη θρησκευτικά αποδεκτή άποψη στον Μεσαίωνα ήταν ότι η Γη είναι επίπεδη και γύρω της περιστρέφονται τα υπόλοιπα ουράνια σώματα. Όσοι ερευνητές τόλμησαν να υποστηρίξουν αντίθετες θεωρίες υπέστησαν ανηλεή πόλεμο.

Αρχιμήδης:Μαθηματικός, μηχανικός και φυσικός από τις Συρακούσες (287 -212 π.Χ.). Έδωσε τεράστια ώθηση στη γεωμετρία, ανακάλυψε τους νόμους της ανάκλασης και διάθλασης του φωτός, τη χρήση των κατόπτρων, τους μοχλούς (σε αυτόν ανήκει το ρητό «δος μοι παν στω και τα γαν κινήσω») και πλήθος επιστημονικών εφαρμογών. Επινόησε τα κοίλα κάτοπτρα, με τη χρήση των οποίων κατόρθωσε να πυρπολήσει από απόσταση τον ρωμαϊκό στόλο, όταν απειλήθηκε η πατρίδα του και βέβαια σε αυτόν οφείλεται η «αρχή του Αρχιμήδους» στην υδροστατική. Γαλιλαίος; Μεγάλος Ιταλός μαθηματικός, φυσικός και αστρονόμος, θεμελιωτής της πειραματικής επιστήμης (1564 -1642). Ανακάλυψε τον νόμο του ισόχρονου των ταλαντώσεων του εκκρεμούς, το θερμόμετρο και την υδροστατική ζυγαριά.Μελέτησε τους νόμους της βαρύτητας και πρώτος κατασκεύασε αστρονομικό τηλεσκόπιο. Υπέστη διωγμούς από την Ιερά Εξέταση, επειδή υποστήριζε ότι η Γη κινείται γύρω από τον άξονα της και γύρω από τον Ήλιο. Λέγεται ότι, όταν εξαναγκάστηκε να απαρνηθεί τη θεωρία του, για να γλιτώσει το κεφάλι του, ψιθύρισε: «Και όμως γυρίζει». Κέπλερ:Περίφημος Γερμανός αστρονόμος και φυσικός, ιδρυτής της σύγχρονης αστρονομίας (1571 -1630). Διατύπωσε τρεις νομούς από τους οποίους ο πρώτος ορίζει ότι οι κινήσεις των πλανήτων είναι ελλείψεις με τον Ήλιο μία από τις εστίες τους.

 

 

Ιμμάνουελ Καντ: Μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος, θεολόγος και φυσικομαθηματικός (1724 – 1804). Έγραψε τα «Κριτική του καθαρού λόγου», «Κριτική του πρακτικού λόγου» και «Κριτική της δύναμης της κρίσης». Δίδαξε ότι η ύπαρξη του ηθικού νόμου προϋποθέτει τρία «αιτήματα»: Την ελευθερία της βούλησης, την αθανασία της ψυχής και την ύπαρξη του θεού.

Νικόλαος Κοπέρνικος: Περίφημος Πολωνός αστρονόμος(1474-1543). Ο πρώτος που καταπολέμησε το γεωκεντρικό σύστημα του Κλαύδιου Πτολεμαίου και ο οποίος υποστήριξε τη διπλή κίνηση των πλανητών. Οι αντιλήψεις του πολεμήθηκαν από την Εκκλησία, ο πάπας Παύλος 5ος τον καταδίκασε και το βιβλίο του «Περί περιστροφής των ουρανίων σωμάτων» μπήκε στη μαύρη λίστα των απαγορευμένων να διαβαστούν.

 

Πιέρ Σιμόν Λαπλάς ;Μαρκήσιος. Σπουδαίος Γάλλος μαθηματικός και αστρονόμος(1749 -1827). Ασχολήθηκε με τα προβλήματα της ουράνιας μηχανικής, συστηματοποίησε και συμπλήρωσε τις εργασίες προηγουμένων, απέδειξε ότι η Γη δεν έχει ακόμα ψυχρανθεί, όσο πίστευε ο Μπιφόν και διατύπωσε την πρώτη επιστημονικά πειστική θεωρία για την κοσμογονία.

Νεύτων: Μεγάλος Αγγλος μαθηματικός, φυσικός, αστρονόμος και φιλόσοφος (1642 – 1727). Ασχολήθηκε με τα μαθηματικά και με πρακτικές εφευρέσεις και πρώτος κατασκεύασε το κατοπτρικό τηλεσκόπιο. Διατύπωσε τη θεωρία της παγκόσμιας έλξης, ανάλυσε το φως και ανακάλυψε τον απειροστικό λογισμό.

Πυθαγόρας:Μεγάλος μαθηματικός και φιλόσοφος από τη Σάμο (580-500π.Χ.). Ιδρυτής της επιστήμης των μαθηματικών με περίφημες μελέτες για τις ιδιότητες των αριθμών. Ονομαστό είναι το «πυθαγόρειο θεώρημα» για τα ορθογώνια τρίγωνα.Οι μαθητές του διέδιδαν ότι είχε την ικανότητα να βρίσκεται ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικά μέρη.

Η Μεγάλη Έκρηξη

Η σήμερα κρατούσα θεωρία σε γενικές γραμμές, δεν απέχει και πολύ από του Λαπλάς. Στους πάνω από 500.000 βαθμούς θερμοκρασίας, πυρηνικές εκρήξεις αναπόφευκτες δημιουργούν μια πανίσχυρη και τρομακτική ενέργεια. Μια τέτοια κεντρική έκρηξη τίναξε πέρα το αστρικό υλικό, κάποια στιγμή, και δημιούργησε τη διασκορπισμένη αστρική και μεσοαστρική ύλη και τα νεφελώματα, που γέννησαν και εξακολουθούν να γεννούν αστέρια. Είναι η Μεγάλη Έκρηξη, το Μεγάλο Μπαμ, το «Big Bang», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται.

Πότε έγινε αυτό; Υπολογίζουμε πριν από 15 με 22 δισεκατομμύρια χρόνια. Ήταν το πρώτο, το δεύτερο ή το χιλιοστό; Κανένας δεν ξέρει. Σίγουρα, όμως, δεν είναι το τελευταίο.
Ουσιαστικά, η δημιουργία και η καταστροφή του Σύμπαντος δεν είναι τίποτε άλλο από μια διαδοχική διαστολή και συστολή.

Διαστέλλεται από τις τρομερές θερμοκρασίες, με την ύλη να χάνει συνεχώς θερμότητα, ώσπου έρχεται η ώρα της, συστολής, της συμπύκνωσης και της ] καινούργιας έκρηξης-
Μια τέτοια Μεγάλη Έκρηξη δημιούργησε δυνάμεις που ακόμα ασκούνται. Το Σύμπαν συνεχίζει να μεγαλώνει καλύπτοντας όλο και νέες εκτάσεις. Από πού ξεκινώντας; Προς πού κατευθυνόμενο;
Κανένας δεν ξέρει…

 tsene.com 

Τα πιο περίεργα φεγγάρια του ηλιακού μας συστήματος

Είναι αλήθεια ότι όλη την αστρονομική δόξα του ηλιακού μας συστήματος την κλέβουν ο ζωοδότης ήλιος και οι εννιά πλανήτες (οχτώ πλέον, καθώς ο Πλούτωνας υποβιβάστηκε πρόσφατα!).
Κι έτσι η προσοχή έχει δοθεί, από πλευράς κοινού πάντα, στα μεγάλα ουράνια σώματα, αφήνοντας τους κακόμοιρους τους δορυφόρους στην αφάνεια της δημοσιότητας.
Κι αυτό είναι κρίμα, γιατί όπως θα δούμε τα φεγγάρια δεν έχουν να ζηλέψουν σε τίποτα τους μεγαλύτερους άξονες αναφοράς τους, σε όρους γαλαξιακής μαγείας και πανδαισίας φαινομένων δηλαδή!
Ας μπούμε λοιπόν σε σεληνιακή τροχιά ρίχνοντας μια φαντασμαγορική ματιά στα φεγγάρια του ηλιακού μας συστήματος…

Γανυμήδης – Ο πελώριος

Μπορεί να μοιάζει εξωτερικά αρκετά με τη δική μας Σελήνη, είναι ωστόσο το μέγεθος που κάνει τη μεγάλη διαφορά, καθώς ο δορυφόρος του Δία είναι το μεγαλύτερο φεγγάρι ολάκερου του ηλιακού μας συστήματος! Είναι στην πραγματικότητα τόσο μεγάλος που διαθέτει ακόμα και μαγνητικό πεδίο, φαινόμενο μοναδικό για φεγγάρι (όπως επίσης και οξυγόνο στην ατμόσφαιρά του). Μιλώντας για τεράστιο μέγεθος, ο Γανυμήδης είναι κατά 8% μεγαλύτερος από τον Ερμή και μόλις στα 3/4 του μεγέθους του Άρη! Οι πελώριες διαστάσεις του τον κάνουν να μοιάζει με πλανήτη σε τροχιά άλλου πλανήτη…

Μιράντα – Η άσχημη

Το ασχημόπαπο του ηλιακού μας συστήματος, ένα μόνο από τα 27 περίεργα φεγγάρια του πλανήτη Ουρανού, διαθέτει ένα από τα πλέον πλούσια τοπία του ηλιακού μας συστήματος: φαράγγια βάθους 20 χιλιομέτρων, πολυγωνικά οροπέδια που καταλήγουν σε απότομους γκρεμούς και πολλά ακόμα ασυνήθιστα γεωλογικά φαινόμενα. Το νότιο ημισφαίριο διαθέτει μάλιστα πολυγωνικούς σχηματισμούς, που αποκαλούνται «κορόνες», με τη μεγαλύτερη από αυτές να έχει πλάτος 200 χιλιομέτρων, πελώριους γκρεμούς και κορυφογραμμές ύψους 2 χιλιομέτρων. Αν μάλιστα ρίξεις μια πέτρα από το ψηλότερο σημείο της Μιράντας, θα κάνει περισσότερο από 10 λεπτά να αγγίξει το έδαφος! Το ιδιαίτερο τοπίο της Μιράντας πιθανολογείται ότι οφείλεται σε παλιρροϊκές δυνάμεις που συμπίεζαν και «τέντωναν» τον παγωμένο δορυφόρο…

Καλλιστώ – Το ουράνιο σώμα με τους περισσότερους κρατήρες στο ηλιακό μας σύστημα

Άλλος ένας ιδιαίτερος δορυφόρος του Δία, ο δεύτερος σε μέγεθος και τρίτος μεγαλύτερος του συστήματός μας, δεν φαίνεται να διαθέτει σαφή εσωτερική δομή. Η έλλειψη γεωλογικής δραστηριότητας στην επιφάνειά της έχει διατηρήσει τους αμέτρητους κρατήρες αναλλοίωτους στα 4 δισεκατομμύρια χρόνια της ζωής της, κάτι που της δίνει άλλη μια πρωτιά, ως την παλιότερη απαράλλακτη επιφάνεια ουράνιου σώματος! Οι επιφάνειες με τους κρατήρες υπερβαίνουν σε αριθμούς τις αντίστοιχες που στερούνται γεωλογικής δράσης, ενώ τα ηφαίστεια είναι τόσα πολλά που έχουν συσσωρευτεί το ένα πάνω στο άλλο, δημιουργώντας ομόκεντρα ηφαιστειακά συγκροτήματα…

Δάκτυλος – Το φεγγάρι-αστεροειδής

Εδώ μιλάμε για τοσοδούλη φυσικό δορυφόρο, τον μικρότερο του ηλιακού μας συστήματος! Μιλάμε απλά-απλά για το φεγγάρι του αστεροειδούς Ίδη, έναν μικροσκοπικό φυσικό δορυφόρο που κινείται σε τροχιά γύρω από τον επίσης μικρό αστεροειδή, πράγμα από μόνο του παράξενο. Η μελέτη του Δάκτυλου έχει απαντήσει αρκετά αστρονομικά ερωτήματα για τη φύση των αστεροειδών, ενώ ανέτρεψε και την παραδεδομένη επιστημική άποψη ότι οι αστεροειδείς παραείναι μικροί για να έχουν δικά τους φεγγάρια. Αμ δε!

Επιμηθέας και Ιανός – Τα φεγγάρια που φλερτάρουν με την πρόσκρουση

Οι δύο αξιοπρόσεκτοι δορυφόροι του Κρόνου μοιράζονται την ίδια σχεδόν τροχιά (συντροχιακούς τους λένε οι αστρονόμοι), κάτι που αναγκάζει τους αστρονόμους να υποθέσουν ότι ήταν άλλοτε ένα φεγγάρι που τεμαχίστηκε στα δυο. Κι αν αυτό δεν είναι εκπληκτικό από μόνο του, πώς δεν συγκρούονται δηλαδή κινούμενα πάνω-κάτω στην ίδια πορεία, κάθε τέσσερα γήινα χρόνια τα φεγγάρια αλλάζουν θέσεις, διαφεύγοντας μόλις τη σύγκρουση! Η κοντινότερη απόσταση στην οποία φτάνουν όταν αλλάζουν ρόλους κυμαίνεται στα 10.000 χιλιόμετρα, που μπορεί σε γήινους όρους να μοιάζει αρκετή, στη διαστημική προοπτική όμως είναι «ψίχουλα».

Εγκέλαδος – Ο λευκός

Ο φυσικός δορυφόρους του Κρόνου είναι ένα από τα πλέον ανακλαστικά σώματα του ηλιακού μας συστήματος, αντανακλώντας το 100% σχεδόν των ηλιακών ακτινών που προσπίπτουν στην επιφάνειά του! Κι αν αυτή η λαμπρή φαντασμαγορία δεν είναι αρκετή, το παγωμένο φεγγάρι διαθέτει άφθονους πίδακες νερού, ατμών και πάγου. Αυτοί μάλιστα οι πίδακες ευθύνονται για έναν από τους δακτυλίους του Κρόνου, καθώς τα σωματίδια που απελευθερώνουν στο Διάστημα εγκλωβίζονται στο βαρυτικό πεδίο του πλανήτη, σχηματίζοντας με τον χρόνο τον δακτύλιο. Κάτι που βγάζει απόλυτο νόημα κοιτώντας απλώς τον Εγκέλαδο: είναι η μικροσκοπική τελεία στο μέσο του δακτυλίου!

Τρίτων – Ο ανάποδος

Το μεγαλύτερο φεγγάρι του Ποσειδώνα είναι ο μόνος δορυφόρος του ηλιακού μας συστήματος σε τέτοιο μέγεθος που κινείται σε αντίθετη τροχιά από την περιστροφή του πλανήτη (ανάδρομη τροχιά το λένε)! Λόγω της ανάδρομης τροχιάς, οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ Ποσειδώνα και Τρίτωνα αφαιρούν συνεχώς ενέργεια από τον δορυφόρο, κάνοντας την τροχιά του να αλλάζει σταδιακά: στο μέλλον, ο Τρίτων είτε θα θρυμματιστεί είτε θα προσκρούσει στον Ποσειδώνα. Ταυτοχρόνως, είναι ηφαιστειακά ενεργός, ένας από τους ελάχιστους του ηλιακού μας συστήματος, αν και δεν απελευθερώνει πλέον μάγμα, αλλά υγροποιημένο πάγο και αμμωνία (έχει και θερμοπίδακες που εκτοξεύουν άζωτο)! Κάτι που τον κάνει ένα από τα πιο ψυχρά σώματα της γαλαξιακής μας γειτονιάς…

Ευρώπη – Η πιθανότερη υποψήφια για ύπαρξη εξωγήινης ζωής

Άλλος ένα περίεργος δορυφόρος του Δία, διαθέτει μια από τις πιο λείες επιφάνειες στο ηλιακό μας σύστημα. Κι αυτό γιατί ολόκληρο το φεγγάρι είναι στην ουσία ένας ωκεανός, με την επιφάνειά του να έχει καλυφθεί απλώς από πάγο! Μιλάμε βέβαια για υδάτινο σώμα που ανέρχεται σε διπλάσιες και τριπλάσιες ποσότητες από το σύνολο του γήινου νερού και ενδέχεται μάλιστα να φιλοξενεί και ζωή! Κάτι που εξαρτάται φυσικά από τη θερμότητα του νερού. Οι αστρονόμοι δεν κάνουν μάλιστα λόγο για απλά βακτήρια αλλά ακόμα και για σύνθετες μορφές ζωής. Καθώς λοιπόν πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μικροβιακής ζωής και περιέχει όλα τα κατάλληλα οργανικά χημικά στοιχεία, με το περιβάλλον της να παραείναι φιλικό σε ένα τέτοιο σπουδαίο ενδεχόμενο, η Ευρώπη είναι σήμερα ένας ολοένα και πιο ελκυστικός προορισμός για μια επόμενη διαστημική αποστολή…

Ιώ – Η ηφαιστειακή κόλαση

Θυμάστε τη Μόρντορ από τον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών»; Το μέρος υπάρχει και υπάρχει πάνω στην Ιώ, τον τρίτο μεγαλύτερο δορυφόρο του Δία που τόσο μαστίζεται από την παλιρροϊκή επίδρασή του! Επιφάνεια καλυμμένη από άκρη σε άκρη με μάγμα και ασίγαστη γεωλογική δραστηριότητα συνθέτουν την καθημερινότητα στην Ιώ. Δεν υπάρχουν μάλιστα ηφαιστειακοί κρατήρες, καθώς η λάβα από τις απανωτές εκρήξεις καλύπτει τα πάντα και αφανίζει τα ηφαίστεια, ισοπεδώνοντας κυριολεκτικά κάθε τόσο την επιφάνεια του φεγγαριού. Και σε περίπτωση που διερωτάστε, είναι το πιο δραστήριο γεωλογικά σώμα του ηλιακού μας συστήματος…

Τιτάνας – Το μελλοντικό μας σπίτι;

Εδώ μιλάμε για το πλέον παράξενο φεγγάρι της γειτονιάς μας και μάλιστα με διαφορά. Ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου και δεύτερος μεγαλύτερος στο ηλιακό μας σύστημα παραμένει ο μόνος που έχουμε μελετήσει και διαθέτει πυκνή ατμόσφαιρα (ακόμα πυκνότερη και από τη γήινη), έχοντας ως βάση το άζωτο, όπως ακριβώς και η δική μας! Είναι βέβαια τα νέφη που μας κρύβουν την επιφάνειά του και παραμένει εν πολλοίς μυστηριώδης, αν και οι ανοιχτόχρωμες περιοχές της επιφάνειάς του υποδεικνύουν ότι πρέπει να είναι υγρές περιοχές, κάποιο υγροποιημένο αέριο δηλαδή (πιθανότατα μεθάνιο). Η οργανική φύση των αερίων του (υδρογονάνθρακες) δεν αποκλείεται να μπορεί να υποστηρίξει ζωή, κάτι που τον κάνει ιδανικό για ανθρώπινο αποικισμό…

 sfairika.gr

Στην έρευνα των φευγαλέων νετρίνων το Νομπέλ Φυσικής

Δύο ερευνητές μοιράζονται το φετινό βραβείο για την απόδειξη ότι τα φευγαλέα σωματίδια νετρίνα έχουν μάζα

 

Η έρευνα για τα σωματίδια νετρίνα παίρνει το φετινό βραβείο Νομπέλ

Δύο ερευνητές μοιράζονται το φετινό Νομπέλ Φυσικής για την απόδειξη ότι τα φευγαλέα σωματίδια νετρίνα έχουν μάζα, ανακοίνωσε η επιτροπή των βραβείων στη Στοκχόλμη.

H ταλάντωση

Ο Ιάπωνας Τακάκι Καζίτα και ο Καναδός Άρθουρ ΜακΝτόναλντ μοιράζονται το βραβείο και το χρηματικό έπαθλο που το συνοδεύει «για την ανακάλυψη της ταλάντωσης των νετρίνων, η οποία δείχνει ότι τα νετρίνα έχουν μάζα», αποφάσισε η επιτροπή στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα.

Ουσιαστικά οι δύο ερευνητές έδειξαν ότι τα νετρίνα, στοιχειώδη υποατομικά σωματίδια που διαπερνούν κατά δισεκατομμύρια τη Γη χωρίς να καταδέχονται να αλληλεπιδράσουν με την κανονική ύλη, μπορούν να αλλάζουν «ταυτότητα» και να μεταμορφώνονται από ένα είδος νετρίνου σε άλλο, με ελαφρώς διαφορετική μάζα. Η ανακάλυψη, σημειώνει η επιτροπή, δημιουργεί την πρώτη μεγάλη ρωγμή στο λεγόμενο Καθιερωμένο Πρότυπο της σωματιδιακής φυσικής, το οποίο είχε αντέξει για δεκαετίες σε κάθε πειραματική πρόκληση.

Το Καθιερωμένο Μοντέλο, το οποίο περιγράφει όλα τα στοιχειώδη συστατικά της ύλης, απαιτεί από τα νετρίνα να μην έχουν μάζα. Η απόδειξη του αντιθέτου «καθιστά προφανές ότι το Καθιερωμένο Μοντέλο δεν μπορεί να είναι η πλήρης θεωρία για τη λειτουργία των θεμελιωδών συστατικών του Σύμπαντος».

Χαμαιλέοντες

Αν και η ύπαρξη των νετρίνων επιβεβαιώθηκε μόλις τη δεκαετία του 1950, τα σωματίδια αυτά είναι στη πραγματικότητα τα πιο άφθονα στο Σύμπαν μετά τα φωτόνια. Έρχονται σε τρία είδη, ή «γεύσεις», τα νετρίνα ηλεκτρονίων, τα νετρίνια μυονίων και νετρίνα ταυ.

Πάνω από 60 δισεκατομμύρια νετρίνα ηλεκτρονίων που παράγονται από πυρηνικές αντιδράσεις στον Ήλιο λούζουν κάθε τετραγωνικό εκατοστό της Γης κάθε δευτερόλεπτο. Τα περισσότερα απλά διαπερνούν τον πλανήτη, ελάχιστα όμως συγκρούονται με άλλα σωματίδια και επιτρέπουν έτσι την ανίχνευσή τους. Ένας μικρότερος αριθμός νετρίνων παράγονται από την πρόσκρουση κοσμικών ακτίνων στην ατμόσφαιρα.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι τα ηλιακά νετρίνα ηλεκτρονίων που μπορούν να ανιχνευθούν στη Γη είναι τρεις φορές λιγότερα από το αναμενόμενο -τα δύο τρίτα αυτών των σωματιδίων δείχνουν να έχουν εξαφανιστεί μυστηριωδώς. Η απάντηση στο μυστήριο ήρθε τελικά από τους δύο γιγάντιους ανιχνευτές στους οποίους εργάστηκαν οι δύο νομπελίστες.


Takaaki Kajita και Arthur B. McDonald (Πηγή: Προσαρμογή από Ill. N. Elmehed / Nobel Media)

Ο Ιάπωνας Τακάκι Καζίτα, ο οποίος γεννήθηκε το 1959 και είναι σήμερα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο, χρησιμοποίησε τον ανιχνευτή Super-Kamiokande, ο οποίος κατασκευάστηκε σε ένα παλιό ορυχείο ψευδαργύρου και αποτελείται από μια δεξαμενή με 50.000 τόνους νερού. Είναι σχεδιασμένος να ανιχνεύει νετρίνα που παράγονται στην ατμόσφαιρα.

Ο Καναδός Άρθουρ ΜακΝτόναλντ, ο οποίος γεννήθηκε το 1943 και είναι σήμερα καθηγητής στο Queen's University του Καναδά, εργάστηκε στον ανιχνευτή SNO μέσα σε ένα εγκαταλειμμένο ορυχείο νικελίου κοντά στο Οντάριο.

Και οι δύο ανιχνευτές είναι σχεδιασμένοι να καταγράφουν λάμψεις φωτός που εμφανίζονταν σε δεξαμενές νερού κατά τις εξαιρετικά σπάνιες συγκρούσεις νετρονίων. Η διαφορά είναι ότι ο SNO ανιχνεύει αποκλειστικά νετρίνα από τον Ήλιο. Οι μελέτες των δύο ερευνητών απέδειξαν ότι τα νετρίνα που δείχνουν να έχουν εξαφανιστεί στην πραγματικότητα έχουν απλώς αλλάξει «γεύση». Η μεταμόρφωση αυτή είναι αδύνατη αν τα νετρίνα δεν έχουν έστω και μικρή μάζα.

Πώς συμβαίνει όμως αυτή η μεταμόρφωση; Στην κβαντική φυσική, ένα σωματίδιο με συγκεκριμένη ενέργεια μπορεί να περιγραφεί και ως κύμα συγκεκριμένης συχνότητας. Τα νετρίνα συμπεριφέρονται σαν τρία κύματα που κινούνται ταυτόχρονα σε υπέρθεση και αντιστοιχούν σε διαφορετικές γεύσεις νετρίνων με ελαφρώς διαφορετική μάζα.  Όταν τα κύματα αυτά διαδίδονται στον χώρο, βγαίνουν εκτός φάσης. Ανάλογα με το σημείο όπου κανείς ανιχνεύει τα κύματα, η φάση είναι διαφορετική και τα νετρίνα εμφανίζονται με διαφορετικές ταυτότητες.

Η συμπεριφορά

Η παράξενη αυτή συμπεριφορά οφείλεται στο γεγονός ότι οι τρεις γεύσεις νετρίνων έχουν ελαφρώς διαφορετικές μάζες. Οι μάζες αυτές πρέπει να είναι μικρές, μέχρι σήμερα όμως δεν έχουν μετρηθεί. Και η μέτρηση των μαζών είναι απαραίτητο να γίνει πριν μπορέσουν οι φυσικοί να προχωρήσουν ένα βήμα πιο πέρα από το Καθιερωμένο Μοντέλο.

Αναπάντητο παραμένει εξάλλου το ερώτημα του εάν υπάρχουν άλλες, άγνωστες ως σήμερα γεύσεις. Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αναμένονται να επιτρέψουν στη σωματιδιακή φυσική να περάσει στο επόμενο κεφάλαιο. Η ανακοίνωση του Νόμπελ Φυσικής έρχεται μια μέρα μετά το Ιατρικής-Φυσιολογίας. Ακολουθούν το Νόμπελ Χημείας την Τετάρτη, Λογοτεχνίας την Πέμπτη και Οικονομικών Επιστημών τη Δευτέρα. Η απονομή των βραβείων πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 10 Δεκεμβρίου σε μια πανηγυρική τελετή στη Στοκχόλμη. Εξαίρεση το Νόμπελ Ειρήνης που απονέμεται στο Όσλο.

 tovima.gr/science 

H Αφροδίτη, σώματα κοντά στη Γη και αστεροειδείς ανάμεσα στους «στόχους» της NASA

Η NASA επέλεξε πέντε επιστημονικές έρευνες για περαιτέρω εξέλιξη εντός του επομένου έτους, ως το πρώτο βήμα για την επιλογή μίας ή δύο αποστολών κατά το 2020. Τρεις εξ αυτών σχετίζονται με το JPL στην Πασαντίνα της Καλιφόρνια.

Οι προτάσεις αυτές έχουν να κάνουν με τη μελέτη της Αφροδίτης, σωμάτων/ αντικειμένων που βρίσκονται κοντά στη Γη και μια σειρά αστεροειδών.

Κάθε ερευνητική ομάδα θα λάβει χρηματοδότηση τριών εκατ. δολαρίων και τη διενέργεια μελετών και αναλύσεων πάνω στα concepts των αποστολών. Εν συνεχεία, μετά από εκτενή εξέταση και αξιολόγηση, η NASA θα προβεί στις τελικές επιλογές κατά τον Σεπτέμβριο του 2016, για την ανάπτυξη με σκοπό την εκτόξευση. Το κόστος της κάθε αποστολής αναμένεται να φτάσει τα 500 εκατ. χωρίς να περιλαμβάνεται η χρηματοδότηση για το όχημα εκτόξευσης, ή το κόστος επιχειρήσεων μετά την εκτόξευση.

Το πρόγραμμα Discovery της NASA είχε ζητήσει προτάσεις για διαστημικές έρευνες τον Νοέμβριο του 2014. Ένα ειδικό πάνελ επιστημόνων διερεύνησε συνολικά 27 προτάσεις. Αυτές που τελικά επελέγησαν είναι οι εξής:

-VERITAS (Venus Emissivity, Radio Science, InSAR, Topography and Spectroscopy): Αποστολή για την τοπογράφηση και τη λήψη εικόνων από την επιφάνεια της Αφροδίτης, με στόχο τη δημιουργία των πρώτων χαρτών σχετικά με τη σύνθεσή της.

-Psyche: Θα διερευνήσει την προέλευση των πλανητικών πυρήνων, μελετώντας τον μεταλλικό αστεροειδή «Ψυχή», που θεωρείται πως «επέζησε» μιας σύγκρουσης με άλλο αντικείμενο, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση των εξωτερικών, βραχωδών στρωμάτων ενός πρωτοπλανήτη.
-NEOCam (Near Earth Object Camera): Θεωρείται πως θα ανακαλύψει 10 φορές περισσότερα αντικείμενα κοντά στη Γη (Near Earth Objects) απ’ότι όλα τα ΝΕΟs που έχουν ανακαλυφθεί ως τώρα.

-DAVINCI (Deep Atmoshpere Venus Investigation of Noble gases, Chemistry and Imaging): Θα μελετήσει τη χημική σύνθεση της ατμόσφαιρας της Αφροδίτης κατά τη διάρκεια μιας καθόδου διαρκείας 63 λεπτών, απαντώντας σε μια σειρά επιστημονικών ερωτημάτων, όπως το εάν υπάρχουν ενεργά ηφαίστεια σήμερα στην επιφάνεια της Αφροδίτης και το πώς η επιφάνεια αλληλεπιδρά με την ατμόσφαιρα του πλανήτη.

-Lucy: Θα πραγματοποιήσει την πρώτη αναγνωριστική πτήση των αστεροειδών Jupiter Trojan, που θεωρείται πως διαθέτουν σημαντικά στοιχεία για την ιστορία του Ηλιακού συστήματος.

 sfairika.gr 

Σούπερ φαράγγι στον Χάροντα

Είναι τρεις φορές μεγαλύτερο από τον Γκραντ Κάνιον

 

Μια από τις εντυπωσιακές νέες εικόνες του Χάροντα στην οποία διακρίνεται το γιγάντιο φαράγγι που διατρέχει απ΄άκρη σε άκρη τον δορυφόρο. Credit: (NASA/JHUAPL/SwRI)

 

Στο εβδομαδιαίο ραντεβού της NASA με τα ευρήματα της αποστολής New Horizons από το σύστημα του Πλούτωνα αυτή τη φορά έχουμε την αποκάλυψη ενός εκ των δορυφόρων του, του Χάροντα. Για ακόμη μια φορά ο κόσμος του Πλούτωνα προκαλεί θαυμασμό εκπλήσσοντας τους επιστήμονες αλλά και τους φίλους του Διαστήματος. Οι περισσότεροι ανέμεναν ότι ο Χάροντας θα ήταν ένας… αδιάφορος μεγάλος σκοτεινός παγωμένος βράχος. Δεν είναι όμως έτσι. Οι εικόνες του New Horizons αποκαλύπτουν ένα εντυπωσιακό γεωλογικά κόσμο.

Εντυπωσιακός
Ο Χάροντας διαθέτει όρη, μικρότερα και μεγαλύτερα φαράγγια, κρατήρες, κοιλάδες. Η πιο εντυπωσιακή γεωλογική δομή είναι ένα γιγάντιο φαράγγι που διατρέχει σε όλο το μήκος  του τον Χάροντα. Το φαράγγι αυτό έχει μήκος 1.600 χλμ είναι δηλαδή τρεις φορές μεγαλύτερο από τον Γκραν Κάνιον. Οι επιστήμονες κάνουν κάποιες πρώτες εικασίες για την γεωλογία του Χάροντα. Θεωρούν ότι κεντρικό ρόλο έχει παίξει η λεγόμενη κρυοηφαιστειακή δραστηριότητα.
Εικάζουν ότι υπήρχε ένας υπόγειος ωκεανός στον Χάροντα το νερό του οποίου κάποια στιγμή πάγωσαν με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα γεωλογικό ντόμινο που οδήγησε στην διάνοιξη ρωγμών στην επιφάνεια του δορυφόρου μέσα από τις οποίες άρχισε να ρέει υδάτινη λάβα η οποία και έκανε ένα είδος… λίφτινγκ στην επιφάνεια του Χάροντα. Για αυτό και κάποιες περιοχές του δορυφόρου είναι απρόσμενα λείες και μοιάζουν πολύ νέες.

ΤΟ ΒΗΜΑ Science

Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα: Αν υπάρχει ζωή στον Άρη, θα βρίσκεται στο υπέδαφος

Τι λέει η επίκουρη καθηγήτρια Ηλιακής Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο NEWS 247 για την σπουδαία ανακάλυψη της NASA. Πόσο «καινούργια» πρέπει να θεωρείται, πόσες είναι οι πιθανότητες να υπάρχει ζωή στον Άρη. Και εν τέλει, πόσο φιλόξενος είναι για τον άνθρωπο, ο κόκκινος πλανήτης

Τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου, η NASA ανακοίνωσε πως βρέθηκε νερό στον Άρη. Επιβεβαίωσε για την ακρίβεια, αυτό που χρόνια μελετούσε η επιστημονική κοινότητα. Ευθύς αμέσως, αναζωογονήθηκαν οι ελπίδες για να βρούμε ζωή εκεί έξω. Έστω και αν αυτή η ζωή είναι σε μορφή βακτηριδίων.

Η Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα είναι Αστροφυσικός, επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επικοινωνήσαμε μαζί της για να μας εξηγήσει τη σημαντικότητα της ανακάλυψης και να μας αναλύσει τις εκτιμήσεις της, τόσο για τον εντοπισμό μορφής ζωής στον κόκκινο πλανήτη, όσο και για ενδεχόμενο εποικισμό του τα επόμενα χρόνια.
Μην ξεχνάμε άλλωστε πως η NASA προσανατολίζεται να στείλει άνθρωπο στον Άρη, το 2030. Έτος που δεν είναι και τόσο μακριά.

Σχολιάζοντας τις δηλώσεις των ερευνητών της NASA, η καθηγήτρια λέει στο NEWS 247: «Είναι μια ενδιαφέρουσα ανακοίνωση, πάμε ένα βήμα πιο μπροστά στο θέμα «εξερεύνηση ζωής στον Άρη», γιατί οι περιοχές αυτές έχουν ένυδρα ορυκτά επί της επιφανείας. Αυτές οι περιοχές ευνοούν ανάπτυξη πρώτων μορφών ζωής. Άρα είναι ένα θετικό βήμα σε αυτή την κατεύθυνση».
Όπως εξηγεί, στόχος πλέον είναι να εντοπιστεί ζωή στον πλανήτη, κάτι που ο άνθρωπος ψάχνει εδώ και τέσσερις δεκαετίες περίπου.

«Το ζητούμενο είναι να εντοπιστεί ζωή στον πλανήτη. Ο Άρης τόσο καιρό μελετάται από τη δεκαετία του ’70. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν τέσσερα σκάφη εκεί, δύο στο έδαφος και δύο γύρω του, χώρια τα παροπλισμένα. Ο στόχος είναι να βρεθεί ζωή. Έχει πολύ νερό, αυτό το ξέραμε και το ξέρουμε πλέον. Ωστόσο δεν είναι γάργαρο νερό να τρέχει επί του εδάφους. Δεν μιλάμε λοιπόν για υγρό νερό. Έχουμε πάγο στην επιφάνεια σε πολλές περιοχές και λίγο κάτω από το έδαφος, ούτε στο ένα μέτρο από κάτω. Μιλάμε για τόνους πάγου. Επίσης έχουμε υδρατμούς. Δεν έχουμε υγρό νερό στην επιφάνεια λόγω της χαμηλής ατμόσφαιρας. Τα 6,7 μιλιμπάρ πίεσης είναι σαν την ατμόσφαιρα της Γης στα 40 χιλιόμετρα. Είναι πολύ αραιή ατμόσφαιρα».

«Παρόλα αυτά, σε κάποια τοιχώματα κρατήρων, κατά καιρούς οι αποστολές έχουν εντοπίσει μικρές ροές νερού. Αυτό, πέραν της χθεσινής αποκάλυψης. Μιλάμε για τρεχούμενο νερό. Δηλαδή H20, το οποίο το βλέπουμε με τα φασματόμετρα που έχουν τα σκάφη και κάνουν επί τόπου φασματική ανάλυση. Όταν έχουμε υδρογόνο, μιλάμε είτε για νερό, είτε για υδροξύλιο. Υπάρχουν μικρές ροές που δεν είναι πάγος. Αυτός ο πάγος κατά καιρούς λιώνει και έχουμε ροή προς τα έξω. Η νέα ανακάλυψη μας δίνει βέβαια ένα νέο δεδομένο που την κάνει πάρα πολύ σημαντική.

Μας αποδεικνύει πως έχουμε υφάλμυρο νερό, είναι άλας. Αυτό το νερό υπάρχει σε ροή σε πλαγιές κρατήρων και λιμνών, το οποίο τρέχει με τη ζέστη. Υγροποιείται το καλοκαίρι και την άνοιξη. Η πρώτη παρατήρηση έγινε το 2006, έγιναν κάποιες ανακοινώσεις το 2011 και το 2013, αλλά τώρα το σιγούρεψαν. Είναι πάνω από τέσσερις οι περιοχές στις οποίες παρατηρείται το φαινόμενο. Προσωπικά έχω χάρτη όπου έχουν επισημανθεί και άλλες περιοχές. Εκεί υπάρχει μια νωπότητα που ευνοείται όντως, η ανάπτυξη ζωής».

«Στόχος να μάθουμε από πού προέρχεται το μεθάνιο του Άρη»
Πέραν της ανακάλυψης νερού, ένα σπουδαίο εύρημα είναι ο εντοπισμός μεθανίου στον πλανήτη. Η κ. Πρέκα-Παπαδήμα εξηγεί:

«Υπάρχει επίσης και μεθάνιο στον πλανήτη, κάτι που είναι πολύ σημαντικό. Το μεθάνιο υπάρχει εκεί που εντοπίζονται υδρατμοί και από κάτω πάγος. Δεν έχουμε την αναλογία της Γης αλλά έχουμε μεθάνιο, το οποίο παρουσιάζει μεταβολή και ανά εποχή και κατά πλάτος. Το μεθάνιο είναι σημαντικό γιατί η προέλευση του μπορεί να είναι ηφαιστειακή, μπορεί να είναι υγροθερμική, μπορεί να είναι βιολογική, όπως η ζύμωση.

Το μεθάνιο παρατηρείται σε περιοχές και εποχές με ζέστη. Σε συνθήκες ζέστης οι πόροι ανοίγουν. Το έδαφος βγάζει περισσότερους υδρατμούς και περισσότερο μεθάνιο. Από την άλλη, το μεθάνιο έχει μικρή διάρκεια ζωής, γύρω στα 300 χρόνια. Καταστρέφεται γρήγορα. Άρα στον Άρη, υπάρχει πηγή ανανέωσης. Ποια είναι αυτή; Αυτό είναι ένα ακόμα ζητούμενο».
Πότε θα μπορέσει να πατήσει ο άνθρωπος στον Άρη;
Στα επόμενα πέντε χρόνια, θα εκκινήσουν οι δοκιμές για επανδρωμένες αποστολές για τον Άρη. Αρχικά, θα προηγηθούν προγράμματα εγκατάστασης νέων εργαλείων μέτρησης στην επιφάνεια.
«Ο Άρης έχει 96% διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, άρα δεν θα μπορούσε να φιλοξενήσει ζωή. Αλλά οι αστροβιολόγοι της NASA, κάνουν μελέτες προκειμένου να κάνουν γεωπλασίες, να κάνουν πιο «γήινο» τον πλανήτη, να του αλλάξουν τις συνθήκες. Αυτό μπορεί να πάρει και χίλια χρόνια. Υπάρχουν τέτοιες μελέτες και έρευνες. Το πλάνο είναι να γίνει η πρώτη αποστολή ανθρώπου το 2030.

Το 2018 η ESA ετοιμάζει το ExoMars, το 2020 η NASA παρόμοια αποστολή. Τα σκάφη τύπου Curiosity έχουν φασματόμετρα πάνω τους όπως αναφέραμε, σκάβουν στο έδαφος σε μικρό βάθος, συλλέγουν συστατικά και τα αναλύουν. Τώρα βρέθηκε  αιματίτης, άρα έχουμε νερό. Παλαιότερα υπήρχε και υγρό νερό στην επιφάνεια αλλά οι συνθήκες άλλαξαν. Το ζητούμενο είναι να δούμε τι γίνεται τώρα, κάτι που απαιτεί χρόνο».

Πώς θα επιβιώσει ο άνθρωπος στον Άρη
«Μια αποστολή προς τον Άρη, μια επανδρωμένη αποστολή, θα χρειαζόταν τέσσερις με πέντε μήνες για να φτάσει. Έχουν γίνει σχετικά πειράματα. Οι Ρώσοι και η ESA, είχαν υλοποιήσει το πρόγραμμα «MARS 500″. Άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων έζησαν για 500 μέρες σε συνθήκες Άρη. Η NASA ετοιμάζει ένα ανάλογο πρόγραμμα για να προετοιμάσει τους ανθρώπους που θα πάνε εκεί.
Θα έχουμε τις μη επανδρωμένες αποστολές του ’18 και του ’20 με στόχο να εγκατασταθεί στην επιφάνεια ένα εργαλείο που θα σπάει πέτρες. Μέσα εκεί μπορεί να εντοπιστεί μορφή ζωής, σαν βακτηρίδια. Είναι πιθανό στο υπέδαφος να έχουμε ζωή που θέλει να προφυλαχτεί. Πάνω στην επιφάνεια είναι εκτεθειμένη αυτή η πιθανή μορφή ζωής σε UV ακτινοβολία, δεν υπάρχει μαγνητόσφαιρα για να προφυλάξει αυτή τη ζωή. Επίσης, αν ήταν στην επιφάνεια θα βομβαρδιζόταν από κοσμική ακτινοβολία χωρίς προστασία. Έτσι, αν υπάρχει πρώτη μορφή ζωής θα είναι κάπου κρυμμένη. Ζωή όπως εμείς την κατανοούμε, με βάση τον άνθρακα και το νερό», μας λέει η καθηγήτρια και συνεχίζει:

«Η σκέψη λοιπόν είναι να σπάσουν πέτρα, να κοιτάξουν τους πόρους. Είναι βιολογικά πειράματα σε πλαίσια αποστολής. Δεν μιλάμε ακόμη για εποικισμό. Αρχικά θα έχουμε ρομποτική αποστολή όπως έγινε στο φεγγάρι, μια αποστολή που θα πάει και θα γυρίσει χωρίς ανθρώπους και μετά θα έχουμε την επανδρωμένη. Ο άνθρωπος θα πάει στον Άρη, αλλά σε επισκέψεις. Οι εποικισμοί θα γίνουν σε μεγάλο βάθος χρόνου με τροποποιήσεις συνθηκών. Οι πρώτες επισκέψεις θα γίνουν με σκάφανδρα ειδικά. Η αποστολή επίσης θα πρέπει να τους προφυλάξει από τον ενδοπλανητικό χώρο, δεν θα πρέπει να έχουμε γεωμαγνητικές καταιγίδες που θα βομβαρδίσουν με πρωτόνια υψηλών ενεργειών που είναι καρκινογόνα. Πρέπει να κατασκευαστούν ειδικές στολές, γιατί στον Άρη, δεν υπάρχει μαγνητόσφαιρα όπως στον δικό μας πλανήτη».

Τέλος, η κ. Πρέκα-Παπαδήμα δηλώνει αισιόδοξη για τον εντοπισμό ζωής. «Φτάνουμε εκεί, βήμα βήμα», όπως λέει.

«Πλησιάζουμε βήμα βήμα στην ανακάλυψη ζωής. Δεν θα εκπλαγώ αν ανακοινωθεί κάτι τέτοιο. Το περιβάλλον είναι φιλόξενο και κάποτε έμοιαζε με της Γης ενδεχομένως. Άλλωστε και η Γη σταδιακά εξελίχθηκε και φτάσαμε εδώ που φτάσαμε».


sfairika.gr